Με μεγάλη προσέλευση κοινού και με ιδιαιτέρως έντονη φέτος τη νεανική παρουσία, με γεμάτες αίθουσες και με σημαντικό διεθνές αποτύπωμα ολοκληρώθηκε το βράδυ της Κυριακής 10 Μαΐου 2026 η 22η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης στη ΔΕΘ-HELEXPO, επιβεβαιώνοντας ότι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της χώρας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Για τέσσερις ημέρες, η Θεσσαλονίκη βρέθηκε στο επίκεντρο του βιβλίου και του δημόσιου διαλόγου. Αναγνώστες, συγγραφείς, εκδότες, μεταφραστές, επαγγελματίες του βιβλίου, μαθητές και οικογένειες συμμετείχαν σε μια διοργάνωση που έφτασε τις 500 εκδηλώσεις, με τη συμμετοχή 318 εκθετών και περισσότερων από 30 ξένων συγγραφέων.
Την έκθεση εγκαινίασε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη παρουσία του Υφυπουργού Πολιτισμού της Βουλγαρίας Victor Stoyanov, ενώ η Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Αθηνά Αθανασιάδου-Αηδονά ανακοίνωσε ότι η Περιφέρεια θα εξακολουθεί σταθερά να υποστηρίζει τη διοργάνωση της ΔΕΒΘ.
Η φετινή διοργάνωση ανέδειξε ακόμη περισσότερο τον υβριδικό χαρακτήρα της ΔΕΒΘ, συνδυάζοντας την εμπορική, επαγγελματική και πολιτιστική διάστασή της με ένα διευρυμένο επαγγελματικό πρόγραμμα και ένα πολυεπίπεδο πολιτιστικό πρόγραμμα εκδηλώσεων, συζητήσεων και δράσεων γύρω από το βιβλίο, τη φιλαναγνωσία και τις σύγχρονες μορφές δημιουργίας.
«Γενιά Αναγνωστών / Δημιουργοί Βιβλίων»
Η κεντρική θεματική της φετινής οργάνωσης ήταν η «Γενιά Αναγνωστών / Δημιουργοί Βιβλίων», σε σύνδεση με το έτος Φιλαναγνωσίας 2026-2027 του ΕΛΙΒΙΠ, αλλά και με τη διεθνή συζήτηση για την αξία που έχει η απόλαυση της ανάγνωσης. Οι συζητήσεις και οι εκδηλώσεις επικεντρώθηκαν στη σχέση των νέων με το βιβλίο, στις αλλαγές που φέρνουν η τεχνητή νοημοσύνη, τα social media και η τεχνολογία στην ανάγνωση, αλλά και στη σημασία της φιλαναγνωσίας σε μια εποχή ταχύτητας και συνεχούς πληροφορίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν οι συζητήσεις γύρω από το BookTok, τις νέες κοινότητες αναγνωστών και τον τρόπο, με τον οποίο οι ψηφιακές πλατφόρμες επηρεάζουν πλέον τη διάδοση του βιβλίου και τη δημιουργία νέου αναγνωστικού κοινού.
Ισχυρή διεθνής παρουσία και επαγγελματικό πρόγραμμα
Κομβικό ρόλο στη φετινή οργάνωση είχε το διευρυμένο επαγγελματικό πρόγραμμα, που πραγματοποιήθηκε για τέταρτη συνεχή χρονιά. Εκδότες, λογοτεχνικοί πράκτορες, μεταφραστές και επαγγελματίες του βιβλίου από όλον τον κόσμο συμμετείχαν στις δράσεις και συνεισέφεραν στον διάλογο για την αγορά και πώληση δικαιωμάτων, τα χρηματοδοτικά εργαλεία μετάφρασης, την τεχνητή νοημοσύνη και τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα του εκδοτικού κόσμου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε καλές διεθνείς πρακτικές, όπως αυτές παρουσιάστηκαν σε ειδική θεματική του επαγγελματικού προγράμματος με τίτλο «Το Ισπανικό φαινόμενο», αλλά και σε παραδείγματα φιλαναγνωσίας που παρουσιάστηκαν από φορείς, επαγγελματίες και ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Περισσότερες από 200 αιτήσεις κατατέθηκαν για το πρόγραμμα fellowship της ΔΕΒΘ και επιλέχθηκαν 20 συμμετέχοντες από σημαντικούς εκδοτικούς οργανισμούς απ’ όλον τον κόσμο. Επιπλέον, 10 επαγγελματίες του βιβλίου επελέγησαν από την τιμώμενη χώρα Βουλγαρία, ενώ η συμμετοχή πολλών ακόμα επαγγελματιών του βιβλίου ενίσχυσε τον διεθνή χαρακτήρα της ΔΕΒΘ.
Η Βουλγαρία τιμώμενη χώρα
Τιμώμενη χώρα της 22ης ΔΕΒΘ ήταν η Βουλγαρία, με κεντρικό σύνθημα «Η Λογοτεχνία πέρα από τα Σύνορα / Literature beyond Borders». Μέσα από ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα παρουσιάστηκε το σύγχρονο λογοτεχνικό και εκδοτικό τοπίο της γειτονικής χώρας, υπήρξε σταθερός και δημιουργικός διάλογος με την ελληνική λογοτεχνία και τους σύγχρονους εκπροσώπους της, αναδείχθηκαν μεταφραστές και εικονογράφοι, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διεθνή πορεία συγγραφέων, όπως ο Georgi Gospodinov (νικητής βραβείου Booker 2023) και η Rene Karabash, υποψήφια για το Booker 2026. Η παρουσία της Βουλγαρίας λειτούργησε ως αφορμή για έναν ευρύτερο διάλογο γύρω από τη θέση των «μικρότερων γλωσσών» στη διεθνή αγορά βιβλίου και τη σημασία της πολιτιστικής εξωστρέφειας.
Παιδιά, νέοι και φιλαναγνωσία στο επίκεντρο
Ξεχωριστή θέση στη φετινή οργάνωση είχε η παιδική και εφηβική γωνιά, η οποία αποτέλεσε ένα από τα πιο ζωντανά σημεία της έκθεσης. Περισσότεροι από 2.500 μαθητές συμμετείχαν σε οργανωμένες επισκέψεις 65 γενικών και ειδικών σχολείων κάθε βαθμίδας, ενώ χιλιάδες παιδιά επισκέφθηκαν την έκθεση μαζί με τις οικογένειές τους καθ’ όλη τη διάρκεια του τετραημέρου.
Οι 104 δράσεις που πραγματοποιήθηκαν από 40 εκδοτικούς οίκους και 17 εκπαιδευτικούς & πολιτιστικούς φορείς περιλάμβαναν εργαστήρια, παρουσιάσεις βιβλίων, παιχνίδια, θεατρικά και μουσικοκινητικά δρώμενα, αλλά και βιωματικές δράσεις γύρω από τη συμπερίληψη, τη διαφορετικότητα και τη δημιουργική έκφραση.
Παράλληλα, από τη φετινή διοργάνωση ξεκίνησε η καμπάνια φιλαναγνωσίας του ΕΛΙΒΙΠ «ΔιαβάΖΟΥΜΕ», η οποία, σε συνεργασία με φορείς του βιβλίου και της ανάγνωσης, θα αναπτυχθεί σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς με στόχο την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας μέσα από δράσεις που συνδέουν σχολεία, βιβλιοθήκες, συγγραφείς, πολιτιστικούς φορείς, κ.ά.
Μια έκθεση πιο ανοιχτή στην πόλη
Η φετινή διοργάνωση απέκτησε ακόμη ισχυρότερο αποτύπωμα στην πόλη της Θεσσαλονίκης μέσα από συνεργασίες με φορείς όπως το MOMus, το ΚΘΒΕ, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ο δήμος και η Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης, αλλά και η ΕΡΤ, η οποία εκτός από την επικοινωνιακή στήριξη και το ραδιοφωνικό της στούντιο στο χώρο της έκθεσης, φέτος συνεργάστηκε με τη ΔΕΒΘ για την προβολή, σε ειδικό χώρο, σπάνιων εκπομπών – αφιερωμάτων σε σημαντικούς Έλληνες λογοτέχνες από το αρχείο της.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε καμπάνια προβολής της έκθεσης σε εκατοντάδες ταξί της πόλης, ενώ ενισχύθηκε η παρουσία της οργάνωσης με ενημερωτικό περίπτερο στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης με τη συμβολή της Fraport Greece. Παρουσία της έκθεσης υπήρξε και σε στάσεις του ΟΑΣΘ.
Στην είσοδο του περιπτέρου 15 της ΔΕΒΘ λειτούργησε και φέτος η Ανοιχτή Βιβλιοθήκη, η πρωτοβουλία δωρεάς και συγκέντρωσης βιβλίων από το κοινό, ώστε να φτάσουν σε μελλοντικούς αναγνώστες, αλλά και να ενισχυθεί η βιβλιοθήκη της Χ.Α.Ν.Θ.
Τα κοινωνικά δίκτυα της ΔΕΒΘ έγιναν μια ζωντανή πλατφόρμα ανταλλαγής απόψεων και φωτογραφιών με το κοινό με μια σειρά αναρτήσεων, διαδραστικών κουίζ και μίνι συνεντεύξεων, ενώ ο τοίχος του περιπτέρου 14 γέμισε με χρωματιστά post it για το τι σημαίνει για τον καθένα η λέξη “Διαβάζω”, δημιουργώντας ένα είδος πολύχρωμου βιβλίου επισκεπτών της 22ης ΔΕΒΘ.
Επίσης, καθώς η μουσική εμπνέεται από το βιβλίο και το βιβλίο από τη μουσική, η έκθεση είχε για δεύτερη χρονιά τη δική της, εμπλουτισμένη λίστα τραγουδιών.
Προοπτικές
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε φέτος και στη συζήτηση για το μέλλον της ίδιας της έκθεσης και τη μετεξέλιξή της σε έναν οργανισμό με σταθερή παρουσία καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Στα επόμενα σχέδια του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) περιλαμβάνεται η περαιτέρω διεθνοποίηση της ΔΕΒΘ και η ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας σε σημαντικές εκθέσεις του βιβλίου του εξωτερικού, όπως στο Βουκουρέστι, το Σεράγεβο, τα Τίρανα, το Βελιγράδι, τη Σόφια και την Κωνσταντινούπολη.
Παράλληλα, η ιστοσελίδα www.thessalonikibookfair.gr έχει ήδη μετατραπεί σε μόνιμη ψηφιακή πλατφόρμα της διοργάνωσης, ώστε το υλικό και η δραστηριότητα της έκθεσης να εμπλουτίζονται και να παραμένουν ενεργά καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το δε TBF Connect, η νέα ψηφιακή πλατφόρμα επαγγελματικής δικτύωσης, που χρησιμοποιήθηκε για την επικοινωνία των επαγγελματιών του βιβλίου στο πλαίσιο του φετινού επαγγελματικού προγράμματος της ΔΕΒΘ, θα παραμείνει ενεργή ως σημείο επικοινωνίας, δικτύωσης και ανταλλαγής υλικού ανάμεσα σε συγγραφείς, εκδότες και επαγγελματίες του χώρου από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στα μελλοντικά σχέδια του ΕΛΙΒΙΠ εντάσσεται επίσης η δημιουργία της πρώτης διεθνούς έκθεσης παιδικού και εφηβικού βιβλίου στην Πάτρα, με έμφαση στις νέες μορφές ανάγνωσης, στις ψηφιακές κοινότητες και στη σχέση των νέων με το βιβλίο.
Στόχος είναι επίσης η ενίσχυση της διεθνούς ποιοτικής παρουσίας των Ελλήνων συγγραφέων, αλλά και η ανάπτυξη πιο στοχευμένων στρατηγικών εξωστρέφειας για την ελληνική εκδοτική παραγωγή.
Εξετάζονται μελλοντικοί τρόποι διαμόρφωσης του εκθεσιακού τοπίου στους υφιστάμενους χώρους της ΔΕΘ Helexpo και η επέκταση της έκθεσης για επί μέρους εκδηλώσεις και δράσεις σε κατάλληλους χώρους της πόλης, ενώ έγινε φέτος μια πρώτη πιλοτική εφαρμογή των δελτίων δωρεάν εισόδου για το κοινό.
Η 22η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε αφήνοντας έντονο πολιτιστικό και κοινωνικό αποτύπωμα, επιβεβαιώνοντας ότι το βιβλίο αποτελεί έναν ζωντανό χώρο συνάντησης, διαλόγου και δημιουργίας για τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και τη διεθνή κοινότητα.
