Με το εθνικό θέμα της επιστροφής λεηλατημένων πολιτιστικών αγαθών (ανάμεσα στα οποία και τα γλυπτά του Παρθενώνα) στην πρώτη γραμμή, με σημαντικά έργα και στις 13 περιφέρειες της χώρας και με αλλαγές προς όφελος του πολιτισμού αλλά και του πολίτη, θα πορευθεί το υπουργείο Πολιτισμού και την επόμενη τετραετία. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέλυσε κατά την ομιλία της στη Βουλή τα σχέδια, τα οράματα και τους χρονικούς σταθμούς.
«Το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα έργων υποδομών –περισσότερα από 820 έργα, προϋπολογισμού άνω του 1,2 δισ. ευρώ – επιπροσθέτως των συμβατικών έργων ρουτίνας» τόνισε η Λίνα Μενδώνη. «Αυτά τα έργα ολοκληρώνονται σταδιακά μέχρι το 2027. Καλύπτουν κάθε πτυχή του Πολιτισμού, την πολιτιστική κληρονομιά, όλων των μορφών και όλων των περιόδων, και, φυσικά, τη σύγχρονη δημιουργία.
Στα έργα που εκτελούνται με αυτεπιστασία, απασχολούνται περίπου 4.500 εργαζόμενοι. Αν στον αριθμό αυτόν προστεθούν και οι απασχολούμενοι μέσω αναδόχων, γίνεται εύκολα αντιληπτή η συμβολή του Πολιτισμού στην ενίσχυση της απασχόλησης. Και για τον λόγο αυτό μας ενδιαφέρει απόλυτα η αξιοποίηση και του τελευταίου διαθέσιμου ευρώ.»
Τι έγιναν κατά τα περασμένα τέσσερα χρόνια; Πάρα πολλά, όπως μαρτυρά η πυκνότητα και η ποικιλότητα έργων και δράσεων, που ανέλαβε το ΥΠΠΟ στην Περιφέρεια, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες γωνιές της πατρίδας μας.
«Η Πολιτιστική Χάρτα αποτελεί τον οδικό χάρτη για την αναγέννηση και ανάδειξη του Πολιτισμού ως στρατηγικού αναπτυξιακού πόρου και ως σημαντικού παράγοντα κοινωνικής συνοχής και ευημερίας» ανέφερε η υπουργός. «Σημαντικές δράσεις, μείζονα έργα για τις τοπικές κοινωνίες, αλλά ουσιαστικά διεθνούς βεληνεκούς, θα αποδοθούν ως το 2027:
Ενδεικτικά, το Εθνικό Θέατρο και οι παρεμβάσεις στη Μεσαιωνική Πόλη στη Ρόδο, το Τέμενος Βαγιαζήτ και η Δοξιπάρα Ζώνη στον Εβρο, τα Νεώρια στα Χανιά και το Ηράκλειο, τα Φρούρια της Κέρκυρας, της Ζακύνθου, της Μυτιλήνης, του Σουλίου, το θέατρο «Απόλλων» στην Πάτρα, το αρχαίο θέατρο των Δελφών, το ολυμπιακό γυμνάσιο στην Αρχαία Ολυμπία, οι Βασιλικές στους Φιλίππους. Εργα που αλλάζουν τον πολιτιστικό χάρτη της χώρας και δημιουργούν ένα εντελώς νέο πολιτιστικό τοπίο.»
Αναλυτικότερα μίλησε για το Τατόι, και την ολοκλήρωση του προγράμματος προστασίας, ανάδειξης και λειτουργίας του κτήματος. Το πρώην βασιλικό κτήμα θα παραδοθεί στο κοινό ως πόλος Πολιτισμού και Ψυχαγωγίας το 2027. Παρά την πυρκαγιά του 2021, τα χρονοδιαγράμματα αποκατάστασης των κτηρίων, της δημιουργίας υποδομών και δικτύων, της τεκμηρίωσης και της συντήρησης των κινητών αντικειμένων τηρούνται απαρέγκλιτα. Μέχρι το τέλος του έτους, ολοκληρώνονται εννέα κτήρια. Το 2025 θα αποδοθούν στο κοινό το Ανάκτορο, τα Μουσεία των Αμαξών, των Αυτοκινήτων, της Αγροτικής Παραγωγής. Η Ειδική Πολεοδομική Μελέτη ολοκληρώθηκε, προχωρεί το Προεδρικό Διάταγμα. Εξελίσσονται οι διαδικασίες για τη λειτουργία φορέα ειδικού σκοπού με αντικείμενο τη διαχείριση των δραστηριοτήτων, η αξιοποίηση των οποίων υπάγεται στον τομέα της ιδιωτικής οικονομίας. Αυτό θα είναι ένα βασικό όσο και σημαντικό βήμα.
«Το πρόγραμμα της επέκτασης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου αποτελεί προτεραιότητα» είπε αμέσως μετά. «Η επιλογή μιας ομολογουμένως κορυφαίας πρότασης –αυτής του David Chipperfield- ανοίγει το δρόμο για το Νέο Μουσείο. Ενός τοπόσημου δισυπόστατου. Της σημαντικότερης κιβωτού αρχαιοελληνικής τέχνης παγκοσμίως. Αλλά και ενός μνημείου, αδιάψευστου μάρτυρα της νεότερης ιστορίας μας, που ενσαρκώνει τις αναζητήσεις, τις περιπέτειες και την πρόοδο του ελληνικού κράτους σε δύο αιώνες ελεύθερου εθνικού βίου. Το αναγεννημένο Μουσείο θα αναδεικνύει και τις δύο αυτές όψεις, δίνοντας νέα πνοή στην πρωτεύουσα.»
(Σημειώνεται πως σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη ξεκινήσει η προ-συνεννόηση με τον κορυφαίο αρχιτέκτονα για τις μελέτες).
Ιδιαίτερα στάθηκε στον επαναπατρισμό των παρανόμως εξαχθέντων πολιτιστικών αγαθών, ο οποίος αποτελεί μόνιμη επιδίωξη και απόλυτη προτεραιότητα της Ελλάδας. Σύμφωνα με την υπουργό, «Κορυφαίο στόχο αποτελεί η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα στο Μουσείο της Ακρόπολης. Ένα αίτημα εθνικό, ένας εθνικός στόχος, για τον οποίον έχουμε αποδείξει ότι εργαζόμαστε σκληρά, μεθοδικά, συστηματικά.»
Χαρακτήρισε μείζονα μεταρρύθμιση «–με καθυστέρηση 20ετίας τουλάχιστον- την μετατροπή πέντε εμβληματικών μουσείων σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Το Εθνικό Αρχαιολογικό, το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών, τα Αρχαιολογικά Μουσεία Θεσσαλονίκης και Ηρακλείου και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης δεν αποτελούν πλέον Ειδικές Περιφερειακές Υπηρεσίες του Υπουργείου. Είναι δημόσιες δομές με οργανωτική και οικονομική ελευθερία. Προφανώς υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και με απαρέγκλιτη εφαρμογή της αρχαιολογικής νομοθεσίας.»
Στις προγραμματικές θέσεις, επίσης, η υπουργός Πολιτισμού σημείωσε μετ’ επιτάσεως: «Δεκάδες πολιτιστικές υποδομές γίνονται προσβάσιμες. Η καθολική προσβασιμότητα στον Πολιτισμό αποτελεί απόλυτη προτεραιότητά μας. Από την Ακρόπολη και τον Κεραμεικό, ως την Μονεμβασιά, το Μυστρά, το Δικταίο Ανδρο, αλλά και οι υποδομές και οι δράσεις των φορέων του Σύγχρονου Πολιτισμού γίνονται προσβάσιμες.»
Επίσης η υπουργός τόνισε ότι ο Πολιτισμός «χρειάζεται σύστημα και οργάνωση. Δεν χρειάζεται κομματική καθοδήγηση παλαιάς κοπής. Χρειάζεται πόρους: Δημόσιους και ιδιωτικούς. Ο συστηματικός πόλεμος στην αρμονική σύμπραξη δημόσιων και ιδιωτικών δυνάμεων δεν είναι απλώς επιζήμιος. Είναι και κατάφωρα ανιστόρητος. Επιδιώκουμε τη σύμπραξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας σε δράσεις και έργα κάθε κλίμακας. Γιατί συχνά πίσω από την απόρριψη φιλοεπενδυτικών πολιτικών στον Πολιτισμό κρύβεται η πρόθεση ελέγχου και ποδηγέτησής του..
Για χρόνια υπήρχε εδραιωμένη η αντίληψη να μην αλλάξει τίποτε. Κρατούσες και ξεπερασμένες αντιλήψεις περιβάλλονταν ενίοτε με εκσυγχρονιστικό μανδύα. Ομως, ο εκσυγχρονισμός είναι μια διαρκής κοινωνική διεργασία που έχει περιεχόμενο και πολιτική αξία. Προϋποθέτει ότι οι υπάρχουσες μορφές κοινωνικής οργάνωσης είναι και παραμένουν ανοιχτές, επιτρέπουν μεταβολές, προσαρμογές και διεύρυνση των ρυθμιστικών δυνατοτήτων.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια εδραιώθηκε -και ήδη καρποφορεί- η αντίληψη για τη διαχείριση και την προώθηση των πολιτιστικών αγαθών: Της αλληλοτροφοδότησης Πολιτισμού, Ανάπτυξης, Κοινωνίας. Αλλά, και της ισόρροπης διάχυσης του παραγόμενου πολιτιστικού προϊόντος. Δεν χρειάζεται κομματική καθοδήγηση παλαιάς κοπής. Χρειάζεται πόρους: Δημόσιους και ιδιωτικούς.»
Αναφέρθηκε επίσης σε πολιτικές για τους επιμέρους τομείς, όπως το βιβλίο, ο κινηματογράφος και η καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Αγγελική Κώττη
