Το κοστούμι του Αλέξη Μινωτή ως Οιδίποδα, κοστούμια της Αννας Συνοδινού και του Νίκου Τζόγια, μοναδικά έργα με υπογραφές όπως του Γιάννη Τσαρούχη και του Σάββα Χαρατσίδη, σπουδαία και ενδιαφέροντα τεκμήρια θεατρικών εποχών που πέρασαν, θα περιμένουν τους επισκέπτες στο κτήριο του Θεατρικού Μουσείου, στη Σταδίου 47. Άλλη έκθεση, θα λειτουργήσει στην οδό Πειραιώς 260 στον χώρο του υπουργείου Πολιτισμού που αγοράστηκε ώστε να στεγάσει υπηρεσίες πολιτισμού.
Ευτυχώς, το Θεατρικό Μουσείο σώθηκε από τη Λίνα Μενδώνη, και έτσι θα αποκτήσει αυτό που του αξίζει. Μέχρι τώρα, το πολύτιμο υλικό του σάπιζε ή γινόταν βορά τρωκτικών. Και η βιβλιοθήκη, που διαφυλάχθηκε με κόπους και θυσίες, έπρεπε να μετακινηθεί από το νοικιασμένο κτήριο στο οποίο βρισκόταν. Η υπουργός Πολιτισμού κατάφερε να πληρωθούν τα χρέη του μουσείου, να μεταφερθούν εκθέματα και βιβλία σε ασφαλή χώρο και να επισκευαστούν οι χώροι στη Σταδίου και την Πειραιώς.
Χθες, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων συζήτησε τη μελέτη της εταιρείας «Στάδιον» που συντάχθηκε για να προδιαγράψει ειδικότερα τη λειτουργία και τον απαιτούμενο εξοπλισμό του κτηρίου το οποίο θα στεγάσει τη Βιβλιοθήκη και το Αρχείο του Θεατρικού Μουσείου επί της οδού Σταδίου 47.
Πρόκειται για τριώροφο νεοκλασικό κτήριο, με υπόγειο και δίρριχτη στέγη το οποίο ανεγέρθηκε κατά τα μέσα προς τέλη του 19ου αι από τον Ι. Π. Λάμπρου και σε συνέχεια αγοράσθηκε από τον Αλέξανδρο Σούτσο, σύμφωνα με την εισήγηση. «Στις αρχές του 20ού αι. η αρχική ορθογωνική κάτοψη επεκτάθηκε με προσθήκη κτιρίων σε όλη την πίσω αυλή. Είναι χαρακτηρισμένο από το ΥΠ.ΠΟ ως νεότερο διατηρητέο μνημείο (2018) καθώς αποτελεί τυπικό δείγμα κτηρίου όψιμου νεοκλασικισμού με αξιόλογα χαρακτηριστικά από αρχιτεκτονική και μορφολογική άποψη. Επιπλέον, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σύνολο αξιόλογων κτηρίων, τα οποία αποτυπώνουν την παλαιά εικόνα της οδού Σταδίου, το δεύτερο μισό του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα. Για την αποκατάσταση και την επανάχρηση του κτηρίου έχει εγκριθεί η οριστική μελέτη με τίτλο: «Μελέτη για την στερέωση, αποκατάσταση και μετατροπή κτηρίου επί της οδού Σταδίου 47 στην Αθήνα, σε Θεατρικό Μουσείο». Επίσης, έχει εκπονηθεί και εγκριθεί η μελέτη εφαρμογής.
Η συνολική επιφάνεια των υφιστάμενων χώρων του ακινήτου ανέρχεται σε 1.974 τ.μ. και περιλαμβάνει υπόγειο, ισόγειο, πατάρι ισογείου, Α΄ και Β΄ όροφο και σοφίτα. Το κεντρικό κυκλικό κλιμακοστάσιο ανακατασκευάζεται περιλαμβάνοντας τις στάθμες ισογείου και υπογείου. Παράλληλα, προτείνεται η κατασκευή νέας κλίμακας που θα ακολουθεί τις ισχύουσες προδιαγραφές. Η κύρια είσοδος είναι στο ισόγειο, επί της οδού Σταδίου. Σε άμεση σχέση με την είσοδο χωροθετείται το νέο κλιμακοστάσιο και ο ανελκυστήρας σύνδεσης με τα υπόλοιπα επίπεδα, ενώ διασφαλίζεται δεύτερη έξοδος κινδύνου από την οδό Γεωργίου Σταύρου.
Για στατικούς λόγους, τα βιβλιοστάσια χωροθετούνται στα επίπεδα υπογείου και νέου παταριού. Στους υπόλοιπους χώρους κατανέμονται οι χώροι υποδοχής κοινού (αναγνωστήριο, αίθουσες εκπαιδευτικών προγραμμάτων), οι αίθουσες ψηφιακών συλλογών, οι χώροι διοίκησης και οι λοιποί βοηθητικοί χώροι. Η μελέτη προβλέπει αίθουσες βιβλιοστασίων για τη συλλογή της Θεατρικής Βιβλιοθήκης, αίθουσες πολυμέσων για την προβολή του ψηφιακού αποθετηρίου της συλλογής, αναγνωστήριο για ερευνητές, αίθουσες εκπαιδευτικών προγραμμάτων, χώρους εργασίας, πωλητήριο, βοηθητικούς χώρους υγιεινής, αποθήκευσης και Η/Μ εγκαταστάσεων. Βάσει του κτηριολογικού προγράμματος, οι ωφέλιμοι χώροι του κτηρίου συνολικά καταλαμβάνουν 1.267 τ.μ. Ωστόσο, με βάση τη μελέτη εφαρμογής δεν προβλέπεται εκθεσιακός χώρος, ο οποίος κρίθηκε αναγκαίος ενώ διαπιστώθηκε και η ανάγκη να περιοριστούν οι χώροι εργασίας και να γίνουν οι απαραίτητες τροποποιήσεις του υφιστάμενου κτηριολογικού προγράμματος που θα εξασφαλίζουν μεγαλύτερη εξωστρέφεια. εργαζομένων και επισκεπτών.
Η μέγιστη χωρητικότητα θα επιτευχθεί με χρήση όχι μόνο σταθερών αλλά και κινητών αρχειοστασίων (κυλιόμενων σε κατάλληλες ράγες), τα οποία θα αναπτύσσονται κυρίως στο υπόγειο επί εδάφους (λόγω μεγάλου κινητού φορτίου των αρχειοθηκών). Στο υπόγειο προβλέπεται να τοποθετηθούν συρταριέρες για την αρχειοθέτηση αφισών και άλλων εντύπων και φωτογραφιών μεγάλων διαστάσεων. Ειδικά δε για τον χώρο του υπογείου θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα να τοποθετηθεί ειδικό σύστημα πυροπροστασίας με κατάλληλο αέριο, το οποίο θα μπορούσε να εγκατασταθεί αυτόνομα και να πάρει πρόσθετη έγκριση από την πυροσβεστική (χωριστό υποέργο προμήθειας και εγκατάστασης του αναγκαίου εξοπλισμού). Προβλέπεται επέκταση του αρχείου και στο πατάρι, με σταθερά βιβλιοστάσια, τα φορτία των οποίων είναι αποδεκτά σύμφωνα με τη στατική μελέτη εφαρμογής.
Ωστόσο, η έκθεση στους χώρους αυτούς δεν θα λειτουργεί με τη λογική της μουσειακής έκθεσης, αλλά ως εκθεσιακός προπομπός της έκθεσης στην Πειραιώς. Τέλος στο ισόγειο θα λειτουργήσει πωλητήριο το οποίο θα έχει ανεξάρτητη είσοδο από την οδό Γεωργίου Σταύρου αλλά θα επικοινωνεί και με την εκθεσιακή ενότητα του ισογείου μέσω εσωτερικής θύρας. Η εκμετάλλευση του πωλητηρίου προβλέπεται να ανατεθεί με κατάλληλη διαδικασία σε τρίτο, ο οποίος θα αναλάβει και τον εξοπλισμό του συγκεκριμένου χώρου, με σύμφωνη γνώμη του αρμοδίου οργάνου που θα διοικεί το Θεατρικό Μουσείο.
Το κτήριο της οδού Σταδίου 47 προορίζεται να στεγάσει τη Βιβλιοθήκη και το Αρχείο του Θεατρικού Μουσείου, τα οποία συγκροτούν τον κεντρικό πυρήνα της τεκμηρίωσης της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου. Επίσης, στο ίδιο κτήριο προτείνεται η λειτουργία μόνιμης έκθεσης, η οποία θα λειτουργεί συμπληρωματικά με τη χρήση της Βιβλιοθήκης και του Αρχείου. Ο διττός αυτός προσανατολισμός, αρχειακός και εκθεσιακός, αποτελεί διαχρονικά, τον σταθερό άξονα της φυσιογνωμίας του Θεατρικού Μουσείου.
Η εκθεσιακή λειτουργία συμβάλλει στην εξωστρέφεια και τη δημόσια παρουσία του Μουσείου. Η κεντρική θέση του κτηρίου στην πόλη, και μάλιστα σε περιοχή συνδεδεμένη ιστορικά με τη θεατρική ζωή, καθιστά την έκθεση εύκολα προσβάσιμη σε ελληνικό και διεθνές κοινό. Ο διαθέσιμος εκθεσιακός χώρος στο εν λόγω κτήριο, αν και περιορισμένος, είναι επαρκής ώστε να εισάγει τον επισκέπτη στον συνολικό εκθεσιακό αφήγημα του Θεατρικού Μουσείου. Ο στόχος της έκθεσης στη Σταδίου είναι να παρουσιαστεί ένα θέμα κεντρικό για την εξέλιξη του νεοελληνικού θεάτρου και να τεθούν τα κύρια ερωτήματα και οι πρώτες ερμηνευτικές κατευθύνσεις σε σχέση με το θέμα αυτό. Στην έκθεση της Πειραιώς θα προσφέρεται η βαθύτερη, εκτενής και χρονολογικά αναλυτική παρουσίαση της εξέλιξης του νεοελληνικού θεάτρου.
Η έκθεση «Όψεις της αναβίωσης του αρχαίου δράματος στη σύγχρονη Ελλάδα» αναπτύσσεται στη βάση μιας σειράς βασικών αρχών, οι οποίες καθορίζουν τον τρόπο ανάπτυξης και παρουσίασης του εκθεσιακού περιεχομένου. Κεντρική αφετηρία αποτελεί η παραδοχή ότι το αρχαίο δράμα δεν συγκροτεί ένα κλειστό και παγιωμένο πολιτισμικό αντικείμενο, αλλά ένα διαρκώς εξελισσόμενο πεδίο θεατρικής δημιουργίας, στο οποίο κάθε εποχή, κάθε γενιά δημιουργών και κάθε σκηνική προσέγγιση επαναδιαπραγματεύεται το αρχαίο κείμενο και τη σκηνική του απόδοση. Το εκθεσιακό αφήγημα επιδιώκει να φωτίσει τις διαφορετικές αισθητικές, ιδεολογικές και σκηνοθετικές αναγνώσεις που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη πρόσληψη του αρχαίου δράματος. Η αναβίωση του αρχαίου δράματος προσεγγίζεται ως ένα φαινόμενο εν εξελίξει, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί δημιουργούς, να προκαλεί νέες αναγνώσεις και να παράγει σύγχρονες παραστάσεις.
Οι αρχές αυτές ενισχύονται και από την επιλογή πολλαπλών μέσων παρουσίασης. Φυσικά αντικείμενα (μακέτες, κοστούμια, μάσκες κ.ά.), αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, ηχητικά αποσπάσματα και οπτικοακουστικά μέσα αξιοποιούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε να αποδοθεί η πολυδιάστατη φύση της παράστασης, η οποία δεν μπορεί να αποτυπωθεί μονομερώς.
Οι θεματικές ενότητες θα είναι:
Τα Ορεστειακά. Οι Δελφικές Εορτές. Η δημιουργία του Φεστιβάλ Επιδαύρου. Περιοδείες παραστάσεων αρχαίου δράματος από ελληνικούς θιάσους στο εξωτερικό. Εικαστικοί καλλιτέχνες και αρχαίο δράμα. Οιδίποδες. Σατυρικό δράμα και κωμωδία. Επιλεγμένα θεατρικά κοστούμια. Διαφορετικές μεταφραστικές προσεγγίσεις αρχαίων κειμένων. Η κλασικίζουσα προσέγγιση. Η μοντερνιστική προσέγγιση.
.Ομάδα Μελέτης: Τάσος Αγγελόπουλος, θεατρολόγος. Ασημίνα Γρηγορίου, αρχαιολόγος – μουσειολόγος. Βάλια Καρακίτσου, αρχαιολόγος – μουσειολόγος. Έφη Δεληνικόλα, αρχιτέκτων μηχανικός – αναστηλώτρια. Κατερίνα Κούσκουρα, αρχιτέκτων μηχανικός – μουσειολόγος. Ελένη Μαρινάκου, αρχιτέκτων μηχανικός – συντηρήτρια έργων τέχνης. Αλέξης Φραγκιάδης, οικονομολόγος – ιστορικός.
Αγγελική Κώττη
