Ελένη (Ωραία): καλλιπάρηος (πανέμορφο πρόσωπο- μάγουλα), τανύπεπλος: (φοράει μακρύ, κυματιστό πέπλο). διογενής / Διός εκγεγαυία: (γεννημένη από τον Δία. Είναι η μοναδική θνητή γυναίκα στα έπη που λαμβάνει αυτόν τον τίτλο, ο οποίος κανονικά ανήκει μόνο σε θεές όπως η Αθηνά και η Αφροδίτη. Λευκώλενος (με ωραία, λευκά χέρια).
Ένα από τα μεγαλύτερα τεχνάσματα του Ομήρου είναι ότι δεν περιγράφει ποτέ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της Ελένης (π.χ. χρώμα ματιών, ύψος). Αντίθετα, δείχνει την ομορφιά της μέσα από τον αντίκτυπο που έχει στους άλλους. Οι γέροντες Τρώες που τη βλέπουν να περνά στους δρόμους της πόλης τους, λένε πως άξιζε ένας πόλεμος για μια τέτοια γυναίκα. Οι Αχαιοί, τον έκαναν, προκειμένου να την πάρουν πίσω. Ο ποιητής ήθελε την ομορφιά της άχρονη, και σε κάθε χρονική περίοδο να τη φαντάζονται με τα κριτήρια της εποχής τους.
Κλυταιμνήστρα (δίδυμη αδερφή της Ελένης): Βασίλισσα του Αργους που δολοφόνησε τον σύζυγό της Αγαμέμνονα. Στον Όμηρο, ο κύριος αυτουργός του φόνου είναι ο Αίγισθος, ενώ η Κλυταιμνήστρα παρουσιάζεται πιο αδύναμη, ως μια γυναίκα που παρασύρθηκε. Επίσης, ο Όμηρος δεν αναφέρει καθόλου τη θυσία της Ιφιγένειας ως κίνητρο εκδίκησης. Η εικόνα της ως απόλυτης, δυναμικής ανδροκτόνου που κρατά η ίδια το τσεκούρι διαμορφώθηκε αργότερα, κυρίως από τον Αισχύλο στην Ορέστεια.
Ποια θα τις παίξει στην Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν; (δύο σε μία). Η Lupita Nyong’o. Μάλιστα, η ηθοποιός αφροαμερικανικής καταγωγής. Θύελλα διαμαρτυριών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Μα η Ελένη και η Κλυταιμνήστρα ήταν λευκές! Τέλος πάντων, θα μπορούσε να παίξει την Κλυταιμνήστρα, αλλά την Ελένη; Ο ρατσισμός στο έπακρο. Να παίξει την κακιά Κλυταιμνήστρα εντάξει, γιατί να παίξει την Ωραία Ελένη;
Εν αρχή ην ο σκηνοθέτης. Όπως το σκέφτηκε, έτσι θα το αποδώσει. Σκέφτηκε ως Οδυσσέα τον Ματ Ντέιμον; Αυτός θα πρωταγωνιστήσει. Σκέφτηκε ως Ελένη και Κλυταιμνήστρα τη Λουπίτα; Αυτή θα τις ερμηνεύσει. Στο κάτω- κάτω, μυθικά πρόσωπα ήταν, γιατί να μην το κάνει;
Για άλλους λόγους από αυτούς που μπορεί να σκεφτείτε. Όχι γιατί η μυθική ηρωίδα ήταν Καυκάσιας καταγωγής (όπως λέγονται οι άνθρωποι της λευκής φυλής). Στο κάτω- κάτω, αν δικαιωθεί αισθητικά, εφόσον αυτό είναι το ζητούμενο, καλώς θα την έχει παίξει. Αν όχι, όχι!
Λοιπόν ο Νόλαν μπορεί να την επέλεξε επειδή έτσι επιβάλλει ο κανονισμός για τα Οσκαρ! Μάλιστα! Αν θέλει να περιληφθεί το φιλμ τους στις υποψηφιότητες για βραβείο καλύτερης ταινίας, πρέπει να έχει συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων μέσα. Η Ακαδημία Κινηματογράφου έχει θεσπίσει τέσσερις προϋποθέσεις από τις οποίες η ταινία πρέπει να πληροί τουλάχιστον δύο. Προϋποθέσεις ας το πούμε διαφορετικότητας. Αλλιώς , δεν εγκρίνεται η υποψηφιότητά της για το πιο σημαντικό Όσκαρ του θεσμού.
Η πρώτη αφορά την παρουσία υποεκπροσωπούμενων ομάδων είτε στους πρωταγωνιστικούς και δευτερεύοντες ρόλους είτε στην ίδια τη θεματική της ταινίας.
Τέτοιες ομάδες ανθρώπων είναι:
-Ασιάτες
-Λατινοαμερικανικοί
-Μαύροι/Αφροαμερικανοί
-Αυτόχθονες/Ιθαγενείς Αμερικάνοι/Ιθαγενείς της Αλάσκα
-Μεσοανατολίτες/Βόρειοι Αφρικανοί
-Ιθαγενείς της Χαβάης ή άλλων νησιών του Ειρηνικού
-Άλλη υποεκπροσωπούμενη φυλή ή εθνικότητα
Η δεύτερη επικεντρώνεται στη σύνθεση της δημιουργικής ομάδας και του συνεργείου, απαιτώντας συμμετοχή
-Γυναικών
-Φυλετικών ή εθνικών μειονοτήτων
-ΛΟΑΤΚΙ ατόμων
-Ατόμων με αναπηρία
σε βασικές θέσεις παραγωγής και τεχνικής υποστήριξης.
Ο ίδιος κανονισμός λέει πως οι εταιρείες παραγωγής και διανομής της κάθε ταινίας
Πρέπει να παρέχουν ευκαιρίες μαθητείας, πρακτικής άσκησης και επαγγελματικής εξέλιξης σε άτομα από υποεκπροσωπούμενες ομάδες (αυτές που προαναφέραμε), τόσο στον δημιουργικό όσο και στον τεχνικό τομέα.
Επιπλέον, προβλέπεται η ύπαρξη αντίστοιχης εκπροσώπησης και στα τμήματα marketing, δημοσίων σχέσεων και διανομής, ώστε η διαφορετικότητα να αντανακλάται συνολικά σε όλα τα στάδια παραγωγής και προώθησης μιας ταινίας.
Αν αυτό δεν λέγεται «η παρακμή του Χόλυγουντ» δεν ξέρω πώς λέγεται. Αντί να στρωθούν και να κάνουν καμιά ταινία της προκοπής, πολεμώντας και έτσι την Τεχνητή Νοημοσύνη που έρχεται στις Τέχνες καλπάζοντας, σκέφτονται πώς θα χειραγωγήσουν τις ταινίες. Ενώ ως τώρα το μεγάλο Χόλυγουντ είχε προοδευτικές θέσεις στην πλειονότητα των ζητημάτων, φτάνουμε στη φασιστικής έμπνευσης «γουοκίλα».
Οπου η ιδεολογία ανακατεύεται στην τέχνη επιχειρώντας να τη χειραγωγήσει, το αποτέλεσμα είναι τραγικό. Ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός που εφηύρε ο Ζντάνοφ και- αλλοίμονο- στήριξε ένθερμα ο Στάλιν, το -τάχα μου και δήθεν- ρεύμα εκείνο που καθόριζε πως το έργο πρέπει να βασίζεται σε θετικό ήρωα και να έχει αισιόδοξη πνοή, τσάκισε όλη την Τέχνη στη Σοβιετική Ενωση και όχι μόνον. Αφήνω πως όσοι αρνήθηκαν να τον ακολουθήσουν- Παστερνάκ, Αχμάτοβα, Μάντελσταμ κ.α.- παραγκωνίστηκαν και διώχθηκαν.
Το «χάπι έντ» των ταινιών στις ΗΠΑ χειραγωγήθηκε από τον μακαρθισμό, που επέβαλε έμμεσα το «happy end» και την ιδεολογική συμμόρφωση. Κατά την περίοδο του «Κυνηγιού Μαγισσών» (τέλη δεκαετίας ’40 έως δεκαετία ’50), η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων (HUAC) και η Μαύρη λίστα του Χόλυγουντ τρομοκράτησαν την κινηματογραφική βιομηχανία.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι δημιουργοί να αποφεύγουν κάθε ρίσκο, γεγονός που οδήγησε στις εξής αλλαγές:
Υποχρεωτική αισιοδοξία: Οι ταινίες έπρεπε να δείχνουν ότι το αμερικανικό σύστημα λειτουργεί τέλεια. Οποιοδήποτε «ανοιχτό» ή απαισιόδοξο τέλος που άφηνε κοινωνικές αδικίες ανεπίλυτες θεωρούνταν ύποπτο για «κομμουνιστική ανατροπή».
Λογοκρισία και αυτολογοκρισία: Τα στούντιο απέφευγαν κοινωνικά ή πολιτικά θέματα (όπως η φτώχεια, ο ρατσισμός ή η διαφθορά).Τα ασφαλή είδη ήταν τα μιούζικαλ, οι ελαφριές κωμωδίες και τα γουέστερν με ξεκάθαρη διάκριση καλού-κακού.
Το «δυστυχισμένο» Happy End: Σκηνοθέτες όπως ο Douglas Sirk αναγκάζονταν να βάζουν ευτυχισμένο τέλος, αλλά το έκαναν με τόσο υπερβολικό ή ειρωνικό τρόπο («unhappy happy end») που υπογράμμιζε την ψευτιά της κοινωνίας της εποχής.
Μεταφορική αντίσταση: Ελάχιστες ταινίες κατάφεραν να ασκήσουν κριτική στον Μακαρθισμό, κρυμμένες πίσω από άλλα είδη. Το κλασικό γουέστερν High Noon (Το Ψηλό Μεσημέρι, 1952) αποτελεί αλληγορία για την προδοσία και την απάθεια της κοινωνίας απέναντι στο φόβο, γραμμένο από τον σεναριογράφο Καρλ Φόρεμαν που είχε μπει στη μαύρη λίστα. Στη μαύρη λίστα ήταν επίσης αμέτρητα ταλέντα της εποχής, ανάμεσα στους οποίους και ο Ζυλ Ντασέν.
Αντί να βάλουν μυαλό από τις περιπέτειες, οι εκπρόσωποι βάζουν τώρα τρικλοποδιά στον εαυτό τους. Γιατί πρέπει να υπάρχουν περιορισμοί; Χειραγώγηση; Προσπάθεια να κοπεί κάθε διαφορετική φωνή; Είναι αυτές οι «μειονότητες» οι μόνες μειονότητες που υπάρχουν; Τότε τι είναι, φερ’ ειπείν, οι οικολόγοι; Ή, για να ψάξουμε βαθύτερα το θέμα, τι είναι οι φτωχοί, οι αποκλεισμένοι λόγω φτώχειας από τις κοινωνικές παροχές που διαμορφώνουν τον άνθρωπο, όσοι έχουν αντιπολεμικό φρόνημα, όσοι αγωνίζονται για την κοινωνική αλληλεγγύη; Οι αντιφασίστες; Οι υπέρμαχοι της ισότητας ανδρών και γυναικών ή οι αντιρατσιστές;
Εξοβελιστέοι. Το «σύστημα», επιπόλαιο και ανώριμο όπως κάθε σύστημα καταπίεσης, φασιστικού επιπέδου, αποφασίζει και διατάσσει όπως νομίζει. Το μεγάλο Χόλυγουντ όμως, για το οποίο είμασταν κάποτε όλοι περήφανοι, γιατί το καταπίνει;
Η δημογραφική ανάλυση των μετεχόντων στις ψηφοφορίες για τα Οσκαρ που έγινε από τους Los Angeles Times, λέει πως: από τους 5.100+ όσων έχουν δικαίωμα ψήφου , το 77% ήταν άνδρες και το 54% βρέθηκε άνω των 60 ετών. Το τριάντα τρία τοις εκατό των μελών με δικαίωμα ψήφου είναι πρώην υποψήφιοι (14%) και νικητές (19%). Το 2016, η Ακαδημία ξεκίνησε μια πρωτοβουλία για την επέκταση των μελών της και την αύξηση της ποικιλομορφίας. Το 2024, τα μέλη με δικαίωμα ψήφου ανήλθαν σε 9.905. Μη νομίζετε όμως πως άλλαξε η κατάσταση- δραστικά τουλάχιστον.
Ουδεμία έκπληξις, επομένως.
Τα έχουμε όλα, έχουμε και τους ακροδεξιούς. Που λένε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού πρέπει να αντιδράσει και να πάρει θέση. «Εκτός αν θεωρεί πως πράγματι ο Αχιλλέας μπορεί να παρουσιάζεται σύμφωνα με τις επιταγές της εποχής, η Ωραία Ελένη να αποκόπτεται πλήρως από την ελληνική μυθολογική και εικονογραφική της παράδοση και οι ραψωδοί να μετατρέπονται σε φιγούρες ξένες προς τον κόσμο που υποτίθεται ότι αναπαριστούν.»
Να ασχοληθεί το υπουργείο Πολιτισμού με ένα έργο τέχνης, που παρουσιάζει, ως έργο τέχνης και όχι ως επιστημονική ανάλυση, ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ πρόσωπα.
Ποτέ δεν πλήττουμε σ’ αυτή τη χώρα.
Λίγα από τα άπειρα μαργαριτάρια αυτής της εβδομάδας (κάτι πάθατε, σχεδόν σε κάθε εκπομπή και ένα ακούγαμε…)
Δεν είναι οι ιστορικοί για πάσα νόσο κλπ. Η «παγίδα του Θουκυδίδη», με την οποίας μάς πρήξατε δεν είναι φράση εκείνου, είναι ένας θεωρητικός όρος των διεθνών σχέσεων που περιγράφει τη νομοτελειακή τάση προς τον πόλεμο, όταν μια αναδυόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια ήδη κυρίαρχη δύναμη. Προέρχεται από την ανάλυση του αρχαίου ιστορικού Θουκυδίδη για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Ο Θουκυδίδης έγραψε ότι ο πόλεμος έγινε αναπόφευκτος λόγω της ανόδου της Αθήνας και του φόβου που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη. Τον όρο επινόησε και καθιέρωσε ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Γκρέιαμ Άλλισον (Graham Allison) στο βιβλίο του «Προορισμένοι για Πόλεμο» (Destined for War).
“Καημένε Θουκιδιδη…Δε φαντάστηκες ποτέ πως θα έφτανε εποχή όπου η άγνοια θα μιλούσε πιο δυνατά από τη σκέψη και θα ζητούσε μάλιστα να τη χειροκροτούν….¨σχολιάζει η φίλη του Βάλια.
Φοβάμαι πως δεν έχεις δει τίποτα ακόμα, συντρόφισσα…
Εδώ ο Ακύλας εκπροσώπησε τη χώρα στη eurovision, σε αυτό το πανηγυράκι, και κάποιοι κατάλαβαν, επειδή είδαν ένα «άγαλμα» να «χορεύει» επί σκηνής κατά την παρουσίασή του ότι κάνει αναφορά στα… γλυπτά του Παρθενώνα.
«Εσείς οι δημοσιογράφοι που ευκαιρία ψάχνετε να σχολιάζετε επί παντός επιστητού: το τραγούδι έχει στίχους που λένε, θέλω δόξα αιωνιότητα και λεφτά. Αυτές οι τρεις έννοιες αντικαθίστανται παραβολικά από τρεις χαρακτήρες με τη σειρά που τους ονοματίζει, αυτό είναι και τίποτε άλλο» γράφει σοβαρός άνθρωπος.
Αλλιώς «λάθος» πήραμε τη ζωή μας εμείς, αλλιώς οι γύρω μας σήμερα. Ο Ακύλας λέει ένα θρόνο και ένα στέμμα, λεφτά για να κόβει επιταγές, χρυσό ρολόι, γυαλί designer, Leather παλτό, Rally cars, yacht με stars
Και κλείνει:
Κοίτα μαμά
Όσα στερηθήκαμε παλιά
Νιώθω πως θα καταφέρω
Να προσφέρω μη μας λείψει κάτι ξανά
Δες με μαμά
Αγοράζω να κλείσω κενά
Θα σου πάρω κι εσένα πολλά
Σπίτια, αμάξια και εξοχικά.
Εμάς οι γονείς μας, μας μεγάλωσαν με στόχο να γίνουμε άνθρωποι χρήσιμοι στην κοινωνία.. Αυτή η κοινωνία σήμερα μεγαλώνει τα παιδιά της σαν να γυρίζουν όλα γύρω από το χρήμα και τον καταναλωτισμό.
Τι έχουνε τα έρμα και πέφτουνε;
Αγγελική Κώττη
