Θα μυρίσει γιασεμί το σημερινό μας γλωσσάρι, αφού είναι καλοκαίρι, οι κήποι ανθισμένοι και οι αυλές μοσχοβολούν και αναδίνουν τη χαρακτηριστική μυρωδιά του γιασεμιού.
*Της Σοφίας Μουρούτη Γεωργάνα
Λέξη τουρκική, yasemin την έλεγαν οι γείτονες και αυτοί την πήραν από τους δικούς τους γείτονες, τους Πέρσες, που είχαν τον τύπο yāsaman. Το γιασεμί από τους Πέρσες το είχαν γνωρίσει οι Βυζαντινοί και το έλεγαν ἰάσμη. Για του λόγου το αληθές, ας πούμε ότι ο διασημότερος γιατρός του 6ου αιώνα μ.Χ., ο Αέτιος ο Αμιδηνός, το γνώριζε πολύ καλά. Ως αρχίατρος της αυτοκρατορικής αυλής, σπουδασμένος μάλιστα στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, είχε ασχοληθεί με τα απλά βότανα. Στο έργο του Λόγοι ἰατρικοί σημειώνει: ἡ δὲ καλουμένη ἰασμὴ παρὰ Πέρσαις σκευάζεται ἐκ τῶν ἀνθῶν τῶν λευκῶν τοῦ ἴου καὶ ἐλαίου σησαμίνου. Εδώ προφανώς κάνει λόγο για κάποιο αιθέριο έλαιο, που ήταν γνωστό στους Πέρσες, το έφτιαχναν από τα λουλούδια τα λευκά του γιασεμιού, που τα ανακάτευαν με το σησαμέλαιο και το χρησιμοποιούσαν για θεραπευτικούς σκοπούς.
Στα μεσαιωνικά ελληνικά, όταν έκαναν λόγο για ἰάσμη ή για ἰάσμινον, εννούσαν ένα αρωματικό λάδι με βάση το γιασεμί, που πέρασε στα νεοελληνικά ως γιασεμόλαδο. Αυτό είχε και θεραπευτικές ιδιότητες.
Η λατινική ονομασία του είναι Jasminum Grandiflorum, το γιασεμί με τα μεγάλα, σπουδαία λουλούδια, ονομασία που αποκαλύπτει την ομορφιά του αναρριχητικού γιασεμιού, η πιο γνωστή ποικιλία του οποίου είναι αυτή με τα λευκά λουλούδια, ενώ υπάρχουν και άλλες με κίτρινα, γαλάζια, που δεν είναι εξόχως αρωματικά.
Στα ελληνικά μας το γιασεμί γίνεται και γιασεμάκι, και απαντάται ως γυναικείο όνομα, Γιασεμή. Αυτήν τρυφερά, χαϊδευτικά θα την αποκαλέσουμε Γιασεμάκη.
Η λατινική ονομασία επικράτησε και στις άλλες γλώσσες και στα αγγλικά είναι jasmine, στα γαλλικά jasmin, καθώς και στα Γερμανικά Jasmin.
Σύμφωνα με άλλη παράδοση το έφεραν στην Ευρώπη οι Ισπανοί θαλασσοπόροι και αυτό καλλιερθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία. Οι γυναίκες της Τοσκάνης το έβαζαν στα μαλλιά τους την ημέρα του γάμου τους.
Το γιασεμί το ευωδιαστό έγινε διάσημο από το ωραίο τραγούδι του αείμνηστου Λουκιανού Κηλαϊδόνη, στο οποίο και οι στίχοι και η μελωδία είναι δικοί του. Στο «Φεύγουν τα καλύτερά μας χρόνια» περίφημοι είναι οι στίχοι: Είναι κάτι νύχτες με φεγγάρι / μες τα θερινά τα σινεμά / νύχτες που περνούν / που δε θα ξαναρθούν / μ’ αγιόκλημα και γιασεμί.
Μετά από το Λουκιανό, κάθε φορά που βλέπουμε ή μυρίζουμε γιασεμί τον θυμόμαστε, όπως άλλωστε θυμόμαστε και το άλλο λαϊκό δίστιχο:
Επέρασε το γιασεμί κι είπε του κρίνου «γεια σου»
– Ανάθεμά σε, γιασεμί, εσύ κι η μυρωδιά σου.
Εδώ το γιασεμί συναγωνίζεται με τον κρίνο για τη μυρωδιά του.
Ύμνο στο γιασεμί έχουμε και από τους ποιητές μας. Δίνουμε χαρακτηριστικά στίχους του Κώστα Ουράνη από το ποίημά του «Ταξίδι στα Κύθηρα». Τους παραθέτουμε αυτούσιους με τόνους και πνεύματα, όπως τους έγραψε ο ποιητής μας και αρωματισμένους με γιασεμί και με αυτούς σας αποχαιρετάμε.
Τ᾿ ὡραῖο καράβι ἕτοιμο στὸ χαρωπὸ λιμάνι,
γιορταστικὰ μὲ γιασεμιὰ καὶ ρόδα στολισμένο,
μὲ τὶς παντιέρες του ἁλαφριὲς στὴν ἀνοιξιάτικη αὔρα
καὶ τ᾿ Ὄνειρό μας στὸ χρυσὸ πηδάλιο καθισμένο.
*Η Σοφία Μουρούτη – Γεωργάνα είναι φιλόλογος και διδάσκει στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδας
Κυρ Γιάννη, μην επιτρέψεις να σε «αποσύρουν»…
Του Βαγγέλη Μωυσή
Πολύ χάρηκα κύρ Γιάννη, την επιμονή σου να διεκδικήσεις εκ νέου την εκλογή σου στο δημαρχιακό θώκο της Θεσσαλονίκης.
Πολύ χάρηκα που θεωρείς, ότι απλά… σε ζηλεύει και έχει προσωπικά μαζί σου, όποιος έχει απηυδήσει με τις αποτυχίες της διοίκησής σου, τις προσωπικές υπερβολές και τους επικοινωνιακούς θεατρινισμούς.
Βρίσκω απολαυστικό τον τρόπο με τον οποίο «ενοχοποιείς» πολλές από τις κριτικές που σου ασκούνται. Έτσι είναι κυρ Γιάννη μου. Κράζουν; Θαυμάζουν.
Μην σκεφτείς καθόλου να αλλάξεις γνώμη.
Άλλωστε η «ενοχοποίηση» της κριτικής είναι πολύ ταιριαστή με την τακτική του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα που σε στηρίζει και είναι επαρκώς «αντιπροσωπευτική» αυτού του… πολιτικού γάμου, όσο κι αν δηλώνεις πως «δεν είσαι ΣΥΡΙΖΑ».
Να το επαναλαμβάνεις συχνά, πως δεν είσαι ΣΥΡΙΖΑ. Σίγουρα μετά από κάθε φορά που θα εκφράζεις την υποστήριξή σου στη Συμφωνία των Πρεσπών.
Και να μη χάνεις την ευκαιρία δήμαρχε, να τροφοδοτείς τα ανυπόστατα παραμύθια, ότι –και καλά- κατά βάθος σε στηρίζει κι ο Μητσοτάκης, που σε χαρακτήρισε συμπαθή, ως πρόσωπο, αλλά αποτυχημένο ως δήμαρχο…
Είναι καλό να έχεις μεγάλες προσδοκίες.
Να ξέρεις κύριε Γιάννη μου, με πολύ σεβασμό σου τα γράφω όλα αυτά. Γιατί σε συμπαθώ, αλήθεια. Και θέλω να σε δω να ολοκληρώνεις στις επάλξεις τον κύκλο σου.
Το έχεις κερδίσει το δικαίωμα να χάσεις στην (εκλογική) μάχη. Και όχι να σε αποσύρουν άρον-άρον,, όσοι φοβούνται πως θα τους παρασύρεις σε συντριβή.
Μην τους αφήσεις να σε αποσύρουν κυρ Γιάννη… Γιατί ξέρεις –κι αν δεν το ξέρεις, μάθε το- θα` θελαν πολλοί κάποιοι δικοί σου, πολύ «δικοί σου», να σε δουν να αποσύρεσαι. Θα σε πολιορκήσουν κυρ Γιάννη, για να το κάνεις, αν δεν το πράττουν ήδη…
Μην το κάνεις.
Σου αξίζει να ηττηθείς «μαχόμενος». Το δικαιούσαι. Το δικαιούνται και οι Θεσσαλονικείς να σε κρίνουν….