Με αφορμή τον θάνατο του 5χρονου κοριτσιού, μετά από αλλεργία σε αντιβιοτικό, στη Φλώρινα, ζητήσαμε από τους ειδικούς να μας εξηγήσουν τι είναι και τι θα πρέπει να προσέχουμε στις φαρμακευτικές αλλεργικές αντιδράσεις.
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και τον Μιχάλη Κεφαλογιάννη, η αλλεργιολόγος Τζένη Καψάλη, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, «η φαρμακευτική αλλεργία είναι μια αντίδραση που προκαλείται όταν ένα άτομο πάρει ένα φάρμακο και στον οργανισμό του υπάρχουν ειδικά αντισώματα ή ειδικά κύτταρα εναντίον του συγκεκριμένου φαρμάκου». Η ίδια απάντησε στις ερωτήσεις μας.
Πότε μπορεί κάποιος να αντιδράσει μετά από τη χορήγηση φάρμακου;
Την πρώτη φορά που κάποιος θα λάβει ένα φάρμακο, κατά κανόνα δεν θα αντιδράσει. Είναι όμως πιθανό, αν έχει κάποια προδιάθεση, το ανοσολογικό του σύστημα να αρχίσει να παράγει αντισώματα εναντίον του συγκεκριμένου φαρμάκου, δηλαδή το άτομο να ευαισθητοποιηθεί και σε τυχόν επόμενη λήψη του φαρμάκου να εμφανίσει αλλεργική αντίδραση. Αν η πρώτη λήψη του φαρμάκου διαρκέσει αρκετά (7-10 ημέρες) μπορεί να υπάρχει επαρκής χρόνος για ευαισθητοποίηση και αντίδραση από την πρώτη φορά που θα πάρει κάποιος το φάρμακο.
Πόσο συχνές είναι οι αλλεργικές αντιδράσεις στα φάρμακα;
Υπολογίζεται ότι λιγότερο από 10% των ανεπιθύμητων αντιδράσεων στα φάρμακα είναι αλλεργικές αντιδράσεις.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν αλλεργική αντίδραση σε φάρμακο έχουν οι ενήλικες (γιατί έχουν πάρει αρκετά φάρμακα και έχει υπάρξει χρόνος να ευαισθητοποιηθούν), όσοι έχουν ήδη εμφανίσει φαρμακευτική αλλεργία σε άλλο φάρμακο και όσοι λαμβάνουν το φάρμακο σε ενέσιμη μορφή.
Ποια φάρμακα προκαλούν συχνότερα αλλεργικές αντιδράσεις;
Τα αντιβιοτικά (πχ η πενικιλλίνη και γενικότερα τα λεγόμενα β-λακταμικά αντιβιοτικά όπως η αμοξυκιλλίνη, η αμπικιλλίνη και οι κεφαλοσπορίνες), τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη όπως π.χ. η ασπιρίνη, η ινσουλίνη, κάποια γενικά αναισθητικά. Πάντως, κάθε φάρμακο έχει θεωρητικά τη δυνατότητα να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση.
Πως εκδηλώνεται η φαρμακευτική αλλεργία;
Η φαρμακευτική αλλεργία μπορεί να εμφανιστεί με διάφορα πρόσωπα. Ανάλογα με το μηχανισμό που εμπλέκεται, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν άμεσα (μέσα σε λίγα λεπτά μέχρι και μία ώρα από τη λήψη του φαρμάκου) ή καθυστερημένα (αρκετές ώρες από τη χρονική στιγμή της λήψης του φαρμάκου) και να αφορούν διάφορα όργανα του σώματος.
Τα συμπτώματα από το δέρμα είναι τα πιο συνηθισμένα και μπορεί να είναι ήπια (πχ εξάνθημα σαν της ιλαράς, κνίδωση ή το σταθερής έκθυσης φαρμακευτικό εξάνθημα) ή σοβαρά όπως το πολύμορφο ερύθημα και η αποφολιδωτική δερματίτιδα. Αν το φάρμακο χορηγείται τοπικά στο δέρμα (σε μορφή κρέμας, ωτικών σταγόνων κλπ) μπορεί να εμφανιστεί τοπική μόνο αντίδραση όπως είναι η δερματίτιδα εξ επαφής. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να έχουμε εκδηλώσεις από όργανα όπως το συκώτι (ηπατίτιδα από φάρμακα), τους νεφρούς, τις αρθρώσεις (ορονοσία). Η συστηματική αναφυλαξία που μπορεί να οδηγήσει σε αλλεργικό shock είναι η πιο επικίνδυνη μορφή αλλεργικής αντίδρασης και μπορεί να εκδηλωθεί με ταυτόχρονα συμπτώματα σε διάφορα όργανα (δέρμα, κυκλοφορικό, πνεύμονες) και απώλεια συνείδησης. Αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, η έκβαση μπορεί να είναι μοιραία.
Από τι εξαρτάται η βαρύτητα των συμπτωμάτων;
Όσο μεγαλύτερη ευαισθησία έχει το άτομο στο συγκεκριμένο φάρμακο, τόσο σοβαρότερη αντίδραση θα εμφανίσει. Τα συμπτώματα της φαρμακευτικής αλλεργίας μπορεί να είναι ίδια ή βαρύτερα σε επόμενες χορηγήσεις του ίδιου ή παρόμοιων χημικά φαρμάκων.
Πως μπορώ να ξέρω αν έχω αλλεργία σε ένα φάρμακο;
Δεν γίνεται προληπτικός έλεγχος γιατί παρά το τυχόν αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείεται το άτομο να ευαισθητοποιηθεί μελλοντικά στο συγκεκριμένο φάρμακο.
Έλεγχος γίνεται στα άτομα που έχουν εμφανίσει κάποια αντίδραση και ο έλεγχος αυτός είναι εκτεταμένη αλλεργιολογική αξιολόγηση, δεν πρόκειται για απλή εξέταση αίματος. Ο έλεγχος περιλαμβάνει δερματικές δοκιμασίες και δοκιμασίες πρόκλησης. Σημαντική βοήθεια στη σωστή αξιολόγηση μιας αντίδρασης προσφέρουν οι σωστές πληροφορίες από τον ασθενή και την οικογένειά του: πόση ώρα μετά τη λήψη του φαρμάκου εμφανίστηκαν τα συμπτώματα, είχε πάρει άλλοτε το φάρμακο στο παρελθόν, έπαιρνε άλλα φάρμακα ταυτόχρονα, τι ακριβώς συμπτώματα εμφάνισε;
Πως αντιμετωπίζεται η φαρμακευτική αλλεργία;
Όταν υπάρχει διαγνωσμένη φαρμακευτική αλλεργία επιβάλλεται η αποφυγή του συγκεκριμένου φαρμάκου και όλων όσων ανήκουν στην ίδια ευρύτερη οικογένεια. Ο αλλεργιολόγος που πραγματοποίησε τον έλεγχο θα χορηγήσει ένα ενημερωτικό σημείωμα με τα αποτελέσματα του ελέγχου και τα ενοχοποιούμενα φάρμακα. Το σημείωμα αυτό θα πρέπει να το δείχνουν ο ασθενής, ή η οικογένειά του, σε κάθε γιατρό που πρόκειται να του δώσει φαρμακευτική αγωγή.
Τι κάνουμε όταν υποψιαζόμαστε αλλεργική αντίδραση σε κάποιο φάρμακο;
Ενημερώνουμε άμεσα το γιατρό μας για να εκτιμήσει τη σοβαρότητα του προβλήματος.
Ακολουθούμε ακριβώς τις οδηγίες του σε ότι αφορά τη διακοπή του φαρμάκου και την αντιμετώπιση της αντίδρασης.
Κρατάμε τη συσκευασία του φαρμάκου που προκάλεσε την αντίδραση. Αν η αντίδραση έγινε στο νοσοκομείο ζητάμε ενημερωτικό σημείωμα που να αναφέρει το φάρμακο, το είδος της αντίδρασης και τον τρόπο που αυτή αντιμετωπίστηκε.
Απευθυνόμαστε σε αλλεργιολόγο για να γίνει η προβλεπόμενη αξιολόγηση και να ενημερωθούμε για εναλλακτικά φάρμακα που μπορούμε να πάρουμε με ασφάλεια.
Δεν πειραματιζόμαστε μόνοι μας με νέα λήψη του πιθανά υπεύθυνου φαρμάκου ακόμη κι αν έχουν περάσει χρόνια από την φαρμακευτική αντίδραση.
Της Μαρίας Ε. Δημητρίου
Η Κίρκη της Ιθάκης και ο κίνδυνος του Ψηφίσματος Κόλπου του Τόνκιν!
Τα χρόνια που πέρασα στην Αμερικανική πρωτεύουσα και το γεγονός ότι λατρεύω την πολιτική ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, με έχουν κάνει να χρησιμοποιώ συχνά πυκνά παραλληλισμούς από ιστορικά πολιτικά γεγονότα της Αμερικής για την ανάλυση κρίσιμων πολιτικών στιγμών στην ιστορία της χώρας μας.
Του Δημήτρη Γ. Απόκη*
Παρακολουθώντας τις τελευταίες ημέρες το ομιλία του Πρωθυπουργού στην Ιθάκη και το αφήγημα της κυβέρνησης και των υποστηρικτών της στα μέσα ενημέρωσης για την “έξοδο”, από τα μνημόνια μου ήρθε στο νου η το ιστορικό ψήφισμα της Βουλής των Αντιπροσώπων στις ΗΠΑ, στις 7 Αυγούστου του 1964, που έχει μείνει γνωστό ως Ψήφισμα του “Κόλπου του Τόνκιν”. H ιστορική σημασία του συγκεκριμένου ψηφίσματος έχει να κάνει με το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Λίντον Τζόνσον, για να εμπλακούν χωρίς επίσημη κήρυξη πολέμου από το Κογκρέσο, αμερικανικά στρατεύματα σε επιχειρήσεις στο Νοτιοανατολική Ασία.
Η εμπλοκή αυτή οδήγησε σε ένα από τα πλέον μελανά και τραγικά γεγονότα της αμερικανικής ιστορίας, τον Πόλεμο του Βιετνάμ, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε πάνω από πενήντα χιλιάδες Αμερικανούς. Ιστορικά έχουν λεχθεί πολλά για τα δύο γεγονότα στον Κόλπο του Τόνκιν και το πόσο ήταν πραγματικά ή στήθηκαν για να χρησιμοποιηθούν ως αιτία για την εμπλοκή των ΗΠΑ, σε αυτό τον αιματηρό και ανούσιο πόλεμο.
Αν και μπορεί να κούρασα λίγο με αυτή τον παράξενο ιστορικό παραλληλισμό, το ιστορικό αυτό γεγονός μου θύμισε τη στιγμή που βρίσκεται η χώρα μας σήμερα, και του που κινδυνεύει να οδηγηθεί εάν ως Έλληνες παρασυρθούμε στο αφήγημα της Ιθάκης, το οποίο μπορεί να εξελιχθεί στο δικό μας Ψήφισμα του Πολέμου του Τόνκιν.
Η Ιθάκη είναι ένα ψευδεπίγραφο αφήγημα που προσπαθεί να δημιουργήσει μια πλασματική εικόνα έτσι ώστε να διατηρηθεί ζωντανή η παρούσα πολιτική κατάσταση. Η Κίρκη της Ιθάκης μπορεί να είναι ωραία στα λόγια, αλλά η βάση της είναι υπερβολικά σαθρή και επικίνδυνη για το μέλλον του τόπου σε πολλά επίπεδα.
Καλές είναι οι εξαγγελίες για την δήθεν έξοδο από τα μνημόνια και μπορεί να στηρίζονται στην πλάνη των αριθμών, αυτά που κυβέρνηση και θεσμοί, όπως έχει επικρατήσει να αποκαλείται η πάλαι ποτέ μισητή τρόικα. Μπορεί επίσης να στηρίζεται από τις κούφιες και εσκεμμένα χλιαρές δηλώσεις των καθόλα τραγικών και αποτυχημένων με βάση τα γεγονότα ευρωπαίων αξιωματούχων.
Παρόλα αυτά, η σκληρή αλήθεια, η οποία υποστηρίζεται από τα γεγονότα της καθημερινής ζωής των Ελλήνων πολιτών και τη σκληρή πραγματικότητα όχι των αριθμών αλλά της πραγματικής οικονομίας, είναι ότι στα χαρτιά μπορεί να η χώρα να βγήκε από τα μνημόνια, αλλά στην πραγματικότητα βρίσκεται σε πολύ χειρότερη κατάσταση από ότι βρίσκονταν το 2014 και το μέλλον αναμένεται πολύ πιο δύσκολο από αυτό που επιδιώκει να παρουσιάσει η Κίρκη της Ιθάκης.
Θα είναι τραγωδία για τη χώρα και τον Ελληνικό λαό, να πέσει θύμα στο δέλεαρ της Κίρκης της Ιθάκης και να παρασυρθεί σε ένα Ψήφισμα Κόλπου του Τόνκιν. Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει τη χώρα σε μια πλασματική εικόνα αισιοδοξίας η οποία δεν στηρίζεται από τα πραγματικά στοιχεία και γεγονότα και η οποία πολύ σύντομα μπορεί να εξελιχθεί σε μια τραγωδία από την οποία δεν θα υπάρχει επιστροφή.
Κάποιοι στις Βρυξέλλες και στα κέντρα εξουσίας που τους ελέγχουν, επιθυμούν να περάσουν μια εικόνα επιτυχίας ενός προγράμματος που δεν αντέχει στην σκληρή πραγματικότητα της καθημερινότητας του Έλληνα. Δεν μπορούν άλλωστε σε μια στιγμή που βράζει όλη η Ευρώπη, να παραδεχτούν την τρανταχτή αποτυχίας τους.
Δεν έχει καμία σημασία εάν θα δώσουν εξάμηνη παράταση στην εφαρμογή της υπογεγραμμένης από την σημερινή κυβέρνηση περικοπής των συντάξεων. Αργά ή γρήγορα θα εφαρμοστεί, όπως και η νέα μείωση του αφορολόγητου, και όλα τα άλλα μέτρα που έχουν συμφωνηθεί και στην ουσία σκοτώνουν οποιαδήποτε πιθανότητα επαναφοράς της χώρας σε πραγματική πορεία ανάπτυξης.
Αυτή που σήμερα μιλούν για επιτυχία μέσα και έξω από την ώρα αποφεύγουν και δεν είναι σε θέση να απαντήσουν στο αμείλικτο ερώτημα, γιατί όταν η χώρα βρίσκονταν στο κατώφλι της εξόδου, τράβηξαν εσκεμμένα το χαλί κάτω από τα πόδια της κυβέρνησης ενός Πρωθυπουργού που είχε φέρει τη χώρα το κατώφλι της εξόδου από τα μνημόνια και της επιστροφής μιας ουσιαστικής ανάπτυξης, αρνούμενος να δεχτεί τις λανθασμένες απαιτήσεις τους για μείωση των συντάξεων και άλλα τιμωρητικά για τη χώρα και το λαό της μέτρα.
Αρνούνται να απαντήσουν γιατί στήριξαν με τις επιλογές τους μια κατάσταση η οποία πούλησε μια ψεύτικη εικόνα στον ελληνικό λαό, με αποτέλεσμα να κάνει μια επιλογή η οποία στοίχισε στη χώρα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και πέταξε στο καλάθι των αχρήστων τις θυσίες των Ελλήνων και την επιτυχία μιας σοβαρής προσπάθεια.
Είναι ιστορικά κρίσιμο για τη χώρα και το λαό της να μην παρασυρθεί από την Κίρκη της Ιθάκης και να στηρίξει ένα ελληνικό Ψήφισμα Κόλπου του Τόνκιν. Εάν παρασυρθούμε κινδυνεύουμε ως χώρα και ως λαός να εισέλθουμε στο δικό μας Βιετνάμ, το οποίο θα μα κοστίσει δραματικά και χωρίς δυνατότητα επούλωσης σε όλα τα επίπεδα.
Όχι λοιπόν στην Κίρκη της Ιθάκης η οποία με το Δέλεαρ της εικονικής πραγματικότητας, συνεπικουρούμενη από το σαθρό αφήγημα επιτυχίας των Βρυξελλών.
*Ο Δημήτρης Απόκης, είναι Διεθνολόγος και Δημοσιογράφος, Απόφοιτος του The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies, The Johns Hopkins University, μέλος του The International Institute of Strategic Studies, και διετέλεσε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, το Στέητ Ντιπάρτμεντ, και το Πεντάγωνο, στην Ουάσιγκτον.