Σαν να γυρίζεις στο πατρικό σου και στη νιότη σου. Σαν να σε περιμένει το σπίτι γεμάτο θαλπωρή και χαρά, μυρωμένο με τα ωραιότερα μυστικά της παιδικής σου ηλικίας, ευλογημένο με την αγάπη και το θάμβος που σε πλημμύριζαν τότε. Αγάπη και γνήσιο θάμβος, όπως του μικρού παιδιού, που ακόμα δεν έχει κατακλυστεί από την πραγματικότητα τόσο αποκαλυπτικά, τόσο απέραντα.
Οι αληθινοί ποιητές τα κρατούν μέσα στους σε όποια ηλικία, και μέσω αυτών , της αγάπης και του θάμβους, προσλαμβάνουν τον κόσμο. Μέσω αυτών, τον μοιράζονται. Τέλος, θαυματοποιούν. Με τον μοναδικό εκείνο τρόπο που μόνο αυτοί κατέχουν.
Το τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Μαρκόπουλου, τιτλοφορείται «Σε πλάγιο φωτισμό». Ο υπότιτλός του είναι απολύτως δηλωτικός. «Κείμενα για πρόσωπα, γεγονότα, ημέρες». Κείμενα που σε μεταφέρουν στο γεμάτο γοητεία (πνευματικό) σπίτι της εφηβείας σου. Φωτισμένα ήσυχα, νοσταλγικά, με διάφανο φως, ριγμένο πλάγια, ώστε να μην γίνεται σκληρό και «αγριεύει» τους ανθρώπους. Στον πλάγιο εκείνο φωτισμό όπου εγκαταβιούν όσα ζήσαμε, όσα λατρέψαμε, όσα μάς σημάδεψαν, αφού ήταν συγκλονιστικής ομορφιάς. Μας συνοδεύουν, άλλωστε, μέχρι σήμερα.
Η γενιά του ’70, στην οποία ανήκει ο ποιητής, έκανε τις πρώτες της εμφανίσεις μέσα στη χούντα και πριν αυτή πέσει, είχε ήδη βρει τα πατήματα και τη φωνή της. Για εμάς, την επόμενη ηλικιακά γενιά, που ήμασταν τα «στραβάδια» της μεταπολίτευσης, έπαιξε καθοριστικό ρόλο ως προς την επιμόρφωσή μας. Πριν ενηλικιωθούμε και γνωρίσουμε τους ποιητές της γενιάς του 30, καθώς και της πρώτης και δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, οδηγηθήκαμε προς αυτούς μέσα από τη δική τους φροντίδα.
Δικτατορία 1967- 1974. Ο,τι καλό στην Ελλάδα είχε στερέψει, κλείσει και, αρχικά, απαγορευθεί. Οι διανοούμενοι κρατούσαν την πνευματική τους παραγωγή στα συρτάρια τους, ώστε το καθεστώς να μην έχει να επιδείξει πνευματική ζωή. Υστερα από τα περίφημα 18 Κείμενα και τα Νέα Κείμενα, που αποτέλεσαν κόλαφο για τους συνταγματάρχες (χωρίς να έχουν κραυγαλέο περιεχόμενο. Ηταν το βάρος των υπογραφών που τους τσάκισε), άρχισε δειλά-δειλά η έκδοση βιβλίων, οι μεταφράσεις, οι μελέτες. Ξεκίνησαν και οι ποιητικές βραδιές.
Η γενιά του 70, ξεσκολισμένη ήδη με αυτές τις στέρεες γνώσεις στις οποίες στηρίζεται ακόμα και σήμερα, φάρος φωτεινός, μάς προμήθευε βιβλία. Ποιητικά, κυρίως ξένων και πιο πολύ Γάλλων ποιητών. Μελέτες για τη Γενιά του 30, για το κίνημα του σουρεαλισμού, για ζητήματα ποιητικής, μεταφράσεων, κείμενα με παρατηρήσεις και σκέψεις. Από τον Σολωμό και τον Κάλβο μέχρι το τότε «σήμερα». Από τους Αμερικανούς μπήτνικ μέχρι τους Γάλλους σουρεαλιστές και κάποιες δυνατές φωνές από τη Λατινική Αμερική.
Ηταν το αντίβαρο στη θηριωδία και στον άκρατο λαϊκισμό των συνταγματαρχών. Με αυτά ως εφόδια προχωρήσαμε. Σιωπηρά και σιωπηλά μάς έδωσαν κάτι από αυτό που είχαν μέσα τους, την πνευματική συγκρότηση και τη γενναιοδωρία τους.
Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι. Ούτε τα συναισθήματά τους έχουν τον ίδιο βαθμό. Ο Γιώργος Μαρκόπουλος, όμως, ήταν (και όχι μόνο για εμένα προσωπικά) κάτι πολύ παραπάνω από όσα καταφέρνω να πω. Το αγόρι με καταγωγή από τη Μεσσήνη, που αγωνίστηκε μετοικώντας στην Αθήνα, για να κάνει ό,τι έκανε. Με δουλειά, με διάβασμα, με επιμονή και με μια λαϊκή ψυχούλα, η οποία κινεί όλα τα νήματα. Και λέγοντας «λαϊκή» εννοώ αυτήν που διαμορφώνεται στα σπλάχνα της κοινωνίας, τη γεμάτη λεβεντιά και αξιοσύνη. Ατόφια, δηλαδή.
Θα ξαναπώ τη λέξη γενναιοδωρία, γιατί αυτή διακρίνει το βιβλίο του. (Ολο του το έργο, βασικά, αλλά τώρα μιλάμε για το πιο πρόσφατο). Εχοντας μελετήσει βαθιά τη δουλειά του κάθε παρουσιαζόμενου, το ειδικό βάρος κάθε συνάντησης ή ημέρας στην οποία γίνεται αναφορά, το κάθε ειδικό γεγονός με το οποίο καταπιάνεται, τα μικρά και μεγάλα γεγονότα, ο Γιώργος Μαρκόπουλος καταθέτει την άποψή του με κάθε ειλικρίνεια, σεβασμό, αγάπη. Ανασύρει μνήμες πολύτιμες.
Πρόσωπα με έργο τεράστιο, άλλοι άνθρωποι, των οποίων η παρουσία σημάδεψε πνευματικά ή αισθητικά πολλούς, και οι οποίοι κινδυνεύουν να ξεχαστούν σήμερα, περιγράφονται με την υπέροχη γραφή του. Με τις τόσο καίριες και τόσο συνοπτικά κομψές εκφράσεις. Με την καθαρή ματιά του. Με την αλήθεια του.
Να το διαβάσετε αυτό το βιβλίο (εκδόσεις Κέδρος). Είναι πολύ σημαντικό για την ισορροπία που πρέπει να έχουμε. Να σκεπτόμαστε. Να κρίνουμε απλόχερα. Να διερμηνεύουμε τον άλλον χωρίς να τον προδώσουμε. Τέλος, να εκφέρουμε την άποψή μας με τακτ, ευγένεια (για την οποία διακρίνεται πάντοτε ο βραβευμένος με δύο κρατικά βραβεία ποιητής) και με ήθος. Κι ακόμα, χωρίς τίποτα το περιττό. Ούτε μια κλωστή προσποιημένης συγκίνησης. Μόνο ανάταση.
Σήμερα Τετάρτη 6 Μαΐου 2026 και ώρα 18.00-20.00 ξεκινάει, με τον ποιητή Γιώργο Μαρκόπουλο, ο πρώτος κύκλος εκδηλώσεων που διοργανώνεται στο πλαίσιο του Μνημονίου συνεργασίας της Εταιρείας Συγγραφέων με το μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών «Δημιουργική Γραφή» (ΔΗΓ) του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.
Στο πλαίσιο της εν λόγω συνεργασίας, μέλη της Εταιρείας θα φιλοξενηθούν, στον φιλόξενο χώρο του ΕΑΠ στην Αθήνα (Γραβιάς 4-6).
Η πρώτη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί λοιπόν σήμερα την Τετάρτη 6 Μαΐου 2026, ώρα 18.00-20.00, με τον ποιητή Γιώργο Μαρκόπουλο.
Ο συγγραφέας θα μιλήσει για την τέχνη της ποίησης, αναφερόμενος στις εμπειρίες και τις συγγραφικές του συνήθειες, αποκαλύπτοντας «το «εργαστήρι» του και σχολιάζοντας σημαντικές όψεις του έργου του. Θα ακολουθήσει διάλογος με τους/τις συμμετέχοντες/ουσες.
Οι συναντήσεις είναι δωρεάν, ανοιχτές στο κοινό, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα ταυτόχρονης διαδικτυακής παρακολούθησής τους.
Θα κλείσουμε το σημείωμα με ένα από τα ωραιότερα ποιήματα του Γιώργου Μαρκόπουλου
Ὁ πατέρας μου ἤθελε νὰ φτιάξει ἕνα σπίτι»
«Ὁ πατέρας μου ἔφαγε μιά ζωὴ γιὰ νὰ φτιάξει ἕνα σπίτι.
Ἀπογεύματα, Κυριακὲς στὸ κουζινάκι χωρὶς ἕνα γλυκὸ ἢ ἕνα καφενεῖο.
Ὅταν πέθανε ἄφησε ἕνα χορταριασμένο στρατὶ
ἕνα χτίσμα δίχως κουφώματα, δίχως σοφάτια, χρόνια…
Ἄλλαξαν οἱ καιροὶ ποὺ λέει κι ὁ λαός, γεγονότα συνέβησαν…
Χαθήκαμε μὲ τὸν ἀδελφό μου, μάθαμε πὼς πέθανε κι ὁ πατέρας.
Γι᾿ αὐτὸ λοιπὸν τὸ βράδυ σὲ κοιτῶ βαθιὰ στὰ μάτια.
Εἶναι μήπως ζήσω ἐγὼ τὴν ταπεινὴ θαλπωρὴ ποὺ ἐκεῖνος δὲν ἔζησε.»
Ένα από τα πρώτα του αριστουργήματα. Περισσότερα, στο βιβλίο και στην εκδήλωση.
Αγγελική Κώττη
