Ακούμε συνεχώς πως τα βιώματα του κάθε ανθρώπου τον επηρεάζουν στην ενήλικη ζωή του, οι πληροφορίες από την παιδική ηλικία θα βοηθήσουν στο εδώ και τώρα να ερμηνεύσουμε γιατί συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο. Αναρωτιέται κανείς γιατί να έχει τόση μεγάλη σημασία; Μέσα από τον περίγυρο μας θα μάθουμε τι είναι αγάπη και πως την δείχνουμε. Θα βιώσουμε την φροντίδα ή και την παραμέληση, θα μας προστατεύουν ή και υπέρ προστατεύουν συχνά. Θα πιστεύουν σε εμάς ή θα νιώθουμε μια συνεχή ακύρωση της παρουσίας μας.
Της Μίκας Πανάγου*
Μεγαλώνοντας θα τα κουβαλάμε όλα αυτά μέσα μας και θα διαμορφώνεται η συμπεριφορά μας στον εαυτό μας αλλά και στους άλλους. Θα μιλήσουμε αρχικά για τους γονείς που με το αίσθημα της απογοήτευσης στα μάτια τους αναρωτιούνται τι έκαναν λάθος, αφού δεν χάλασαν ποτέ χατήρι, στήριζαν τα παιδιά τους και γενικά ήταν εκεί. Το αποτέλεσμα πολλές φορές όμως είναι να απομακρύνονται αφού ενηλικιωθούν και όταν ξεκινήσουν να αντιστέκονται στην άποψη των γονιών τους τότε ξεκινάνε οι συγκρούσεις. Η μαμά για παράδειγμα νιώθει ότι το παιδί της κινδυνεύει ενώ μπορεί στην πραγματικότητα να πνίγεται από τον ασφυκτικό κλοιό γύρω του και να θέλει να αυτονομηθεί. Σαν να επιθυμούμε να μπουν σε μια γυάλα ώστε να μην πονέσουν ποτέ, να μην απογοητευτούν, να μην ρισκάρουν και πάντα η μαμά και ο μπαμπάς ξέρουν καλύτερα για το παιδί που πλέον δεν είναι παιδί αλλά ένας ενήλικας.
Χωρίς να το συνειδητοποιήσουν χτίζουν τελικά ένα τοίχο γύρω του που θα τον δυσκολέψει να συνδεθεί εύκολα με άλλους αφού με την αγάπη νιώθει πνίξιμο ή μπορεί να εξαρτάται από άλλους γιατί μόνος δεν τα κάνει καλά. Να εξετάσουμε όμως και τις υπόλοιπες εκείνες σημαντικές διαπροσωπικές μας σχέσεις γιατί δεν μπορούμε να επιρρίπτουμε ευθύνες μόνο σε γονείς. Κάτι που δεν μπορεί να λείπει σε μια συνύπαρξη (επαγγελματικά, ερωτικά, φιλικά) είναι τα προσωπικά μας όρια. Σαν μια ασπίδα προστασίας που θα προστατέψουμε τον χώρο μας και την αυθεντικότητα μας.
Θα αντισταθούμε να γίνουμε κάτι που θέλει ο άλλος σαν πειστήριο της αγάπης μας. Δεν θα λέμε σε όλα ναι για να είμαστε αγαπητοί και συμπαθείς. Αν έχουμε ένα φίλο ή ένα σύντροφο ανασφαλή που αναζητά την συνεχή επιβεβαίωση προκαλώντας μας φθορές στον εαυτό μας θα πρέπει να το επικοινωνήσουμε. Ο καθένας μας είναι μοναδικός και σε μια λέξη ή μια κατάσταση οι οπτικές θα είναι διαφορετικές, αν λοιπόν δεν εξηγήσουμε τι νιώθουμε θα το εισπράττει σαν παραμέληση και ότι δεν εκτιμάμε την δίκη του αγάπη. Το να υπομένουμε κάτι από λύπηση ή δυσκολία οριοθέτησης δεν βοηθάει κανέναν. Η συζήτηση μεταξύ ατόμων που καλούνται να συνεργαστούν, να σχετιστούν, να αλληλεπιδράσουν θεωρείται το καλύτερο εργαλείο για διαχείριση τέτοιων θεμάτων. Το να λέμε στον άλλον τι μας αρέσει, τι μας ενοχλεί, πως ερμηνεύουμε μια συμπεριφορά θα δημιουργήσει γερά θεμέλια στην εξέλιξη της σχέσης αυτής. Όταν νιώσουμε αλλοίωση ή να έχουμε θυμό σημαίνει ότι κάτι μας επηρεάζει και μας ενοχλεί. Άθελα του κάποιος θα νομίζει ότι μας υπέρ αγαπά ενώ μας υπέρ πνίγει.
Όπως και η έννοια της θυσίας, «τόσα κάνω για σένα» ή «στερήθηκα για σένα», όποτε ο άλλος σαν ανταπόκριση περιμένει να δώσουμε πίσω κάτι και να κάνουμε αυτό που θέλει για να τον ευχαριστήσουμε. Δίνουμε λοιπόν όσα επιθυμούμε χωρίς προσδοκίες και κάνουμε κάτι όταν το θέλουμε και όχι για να νιώσει υποχρέωση ο άλλος.
Όλα αυτά είναι συχνά καθημερινά βιώματα που σχεδόν οι περισσότεροι έχουμε αντιμετωπίσει. Θα βοηθήσει να επιτρέπουμε στους γύρω μας να ενηλικιώνονται, να έχουν άποψη και να είναι αυθεντικοί ταυτόχρονα θα είναι στο δικαίωμα μας αν θα μείνουμε, αν θα δεσμευτούμε και αν τελικά ταιριάξουμε. Σαφώς και δεν είναι όλοι για όλους και όλα για όλους. Να αφήνουμε τον εγωισμό μας στην άκρη κάποιες φορές και να αναπτύσσουμε την ενσυναίσθηση μας γιατί ο ανταγωνισμός και το ποιος θα κερδίσει ή ποιος είναι ο καλύτερος αφορούν πολέμους και όχι την αγάπη και το ενδιαφέρων.
* Η Μίκα Πανάγου είναι κοινωνική λειτουργός με εκπαίδευση στη συστημική οικογενειακή θεραπεία – Facebook – Instagram
