Ιούνιο αρχίζει το Φεστιβάλ Αθηνών- Επιδαύρου και περί τα μέσα Αυγούστου ολοκληρώνεται. Πρώτη παράσταση ο «Ιππόλυτος» σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου στο μεγάλο Θέατρο της Επιδαύρου και τελευταία εκδήλωση η κινηματογραφική «Φαίδρα» του Ντασέν στη Μικρή Επίδαυρο. Με μεγάλα διεθνή ονόματα, όπως κάθε χρόνο, με Ελληνες σπουδαίους καλλιτέχνες και με καινοτομίες με τις οποίες η καλλιτεχνική του διευθύντρια, Κατερίνα Ευαγγελάτου, προσπάθησε να φέρει ανανέωση.
“Ο άνθρωπος έχει γεννηθεί για να ποθεί την ελευθερία μέσα σ’ έναν κόσμο που δεν την ανέχεται” έγραφε ο Άγγελος Τερζάκης. Όπως είπε η Κατερίνα Ευαγγελάτου στη σχετική συνέντευξη Τύπου, «κυρίαρχο αίτημα της ανθρωπότητας εδώ και αιώνες, η Ελευθερία είναι μια από τις πιο δύσκολες, τις πιο απαιτητικές και τις πιο παρερμηνεύσιμες ιδέες.
Είναι η θεμελιώδης αξία που ρυθμίζει την κοινωνική μας ύπαρξη, και μόνο μέσα σε μια κοινωνία με δίκαιους νόμους μπορεί να υπάρξει.
Όλοι σήμερα -ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ- επικαλούμαστε την ελευθερία. Πόσο ελεύθερες και ελεύθεροι όμως είμαστε;»
Ανέφερε πως με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από τη συγγραφή του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» «και αφουγκραζόμενοι την αγωνία της εποχής μας, τέτοια ερωτήματα επίκαιρα και κρίσιμα, αλλά και απολύτως διαχρονικά, θελήσαμε να αναδειχτούν κατά προτεραιότητα.
Ο υπότιλος λοιπόν της φετινής μας διοργάνωσης είναι Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ»
Το καλοκαιρινό πρόγραμμα περιλαμβάνει, όπως τόνισε, νέες πρωτοβουλίες αλλά και διαχρονικές στοχεύσεις. Ως πρώτη προτεραιότητα ανέφερε τις διεθνείς συμπαραγωγές και τις μεγάλες πρεμιέρες με την υπογραφή κορυφαίων καλλιτεχνών από το χώρο του Θεάτρου, της Μουσικής και του Χορού.
Ανάμεσα σε όσα ξεχώρισε είναι πως το Φεστιβάλ καλεί φέτος για πρώτη φορά στην Επίδαυρο «τον θρυλικό Γερμανό σκηνοθέτη Φρανκ Κάστορφ να σκηνοθετήσει Μήδεια με σπουδαίους Έλληνες ηθοποιούς σε μια παράσταση που δίνει το διεθνές στίγμα του φετινού προγράμματος στις 20 και 21 Ιουλίου και θα παρουσιαστεί αποκλειστικά στην Επίδαυρο. Με την χαρακτηριστική αναρχική ματιά του, ο Κάστορφ υπόσχεται μια παράσταση αντισυμβατική και ανυπομονεί να δουλέψει με τους 8 εξαιρετικούς ηθοποιούς .
Μια μεγάλη διεθνής έκπληξη, όμως, μας επιφυλάσσεται και στο Ηρώδειο. Ο ιδιοσυγκρασιακός δημιουργός Φιλίπ Κεν, μετά τη παράσταση Farm Fatale, που συνεπήρε πέρυσι το κοινό της Πειραιώς 260, καταλαμβάνει φέτος την ορχήστρα του Ηρωδείου με μια φαντασμαγορική παράσταση συμπαραγωγή μας με κορυφαία διεθνή Φεστιβάλ, εμπνευσμένη από τον αναγεννησιακό Κήπο των ηδονών, τον γνωστό πίνακα του Ιερώνυμου Μπος. Προσαρμοσμένη ειδικά για το ρωμαϊκό ωδείο, η παράσταση του αβανγκάρντ δημιουργού θα κλείσει πανηγυρικά το αθηναϊκό μας πρόγραμμα στις 4 Αυγούστου, ξεκινώντας όμως ταυτόχρονα το ταξίδι της στην Ευρώπη.
Πρόκειται για την θεατρική εξαίρεση στο πρόγραμμα του Ηρωδείου που είναι αποκλειστικά μουσικό και θα δείτε ότι κρύβει φέτος τεράστια ονόματα.»
Πλούσιο είναι το καλλιτεχνικό πρόγραμμα για την Πειραιώς 260 και περιλαμβάνει από μεγάλες διεθνείς συμπαραγωγές έως πολλούς πρωτοεμφανιζόμενους στην Ελλάδα καλλιτέχνες.
Συνεργασίες θα γίνουν με τους φορείς: Festival d’ Avignon, Wiener Festwochen, Adelaide Festival, Odéon-Théâtre de l’ Europe, Festival d’ Automne, Kunstenfestivaldesarts, Triennale Milano, Ruhrtriennale, Εθνικό Θέατρο Ισπανίας, Festival Roma Europa και άλλοι.
Επιχειρώντας την εξωστρέφεια του Φεστιβάλ, η Κατερίνα Ευαγγελάτου και οι συνεργάτες της, έχουν στόχο όχι μόνο την παρουσίαση της αφρόκρεμας των διεθνών δημιουργών αλλά και την εξαγωγή των δικών μας. «Για να συστηματοποιήσουμε την προβολή και την εξαγωγή των έργων μας, δημιουργήσαμε και σας παρουσιάζουμε φέτος την νέα πλατφόρμα για την εξωστρέφεια των Ελλήνων δημιουργών, μια Αγορά για τις ελληνικές Παραστατικές Τέχνες GREEK AGORA OF PERFORMANCE από την οποία εμπνευστήκαμε το ακρωνύμιο.» όπως είπε.
Η αρχική ιδέα για την πρωτοβουλία «εξαγωγής» ελληνικών έργων είχε ήδη αναγγελθεί το 2020. Σήμερα ήρθε η στιγμή να μπει σε πράξη.
Στο πλαίσιο αυτό, το Φεστιβάλ έχει προβλέψει την παραγωγή και παρουσίαση μιας πληθωρικής ανθολογίας 14 ελληνικών έργων -σε δύο ξεχωριστά πενθήμερα του Ιουλίου (3-8.07 & 18-22.07), η οποία μάλιστα εκτείνεται από την Πειραιώς 260 έως τη Μικρή Επίδαυρο. Η πρόσκληση καλλιτεχνικών διευθυντών διεθνών Φεστιβάλ, curators, δημοσιογράφων και υπεύθυνων προγραμματισμού οργανισμών του εξωτερικού επιδιώκουμε να συστηματοποιήσει την προώθηση ελληνικών παραστάσεων εκτός των συνόρων, πάγιο αίτημα της κοινότητας των παραστατικών τεχνών στην Ελλάδα εδώ και χρόνια.
Τα έργα που θα παρουσιαστούν στο GRAPE, παραγωγές του Φεστιβάλ που θα κάνουν πρεμιέρα στο πλαίσιό του το ερχόμενο καλοκαίρι, έχουν στο επίκεντρό τους σύγχρονες δραματουργικές αναζητήσεις, ελληνικό «ιδίωμα», αλλά και θεματολογία που απασχολεί το διεθνές καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, ενώ ταυτόχρονα, έχουν σχεδιαστεί με ευελιξία ώστε να μπορούν να ταξιδέψουν. Για τις παραστάσεις αυτές θα μιλήσουμε στην αναλυτική παρουσίαση που ακολουθεί σε λίγο.
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ GRAPE
Παντελής Δεντάκης
Έλλη Παπακωνσταντίνου
4 FRONTAL / Θανάσης Ζερίτης-Χάρης Κρεμμύδας
Γιάννης Σκουρλέτης – BIZOUX DE ΚΑΝΤ
Ζωή Χατζηαντωνίου
Δημήτρης Μπαμπίλης
Ανέστης Αζάς
Γιώργος Βαλαής
Mario Banushi
Παντελής Φλατσούσης
Ανδρονίκη Μαραθάκη
Rootlessroot
Δημήτρης Μυτιλιναίος
Λενιώ Κακλέα
Μια ακόμα καινοτομία που εγκαινιάζεται φέτος είναι το Φεστιβάλ νέας μουσικής SubSet που θα πραγματοποιηθεί από τις 21 έως τις 25 Ιουνίου σε συνεργασία με το Ωδείο Αθηνών με επιμέλεια Σταύρου Γασπαράτου.
Σ’ αυτή την πενθήμερη διοργάνωση, τους χώρους του ωδείου Αθηνών θα γεμίσουν οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις και συναυλίες, μουσικές περφόρμανς και εργαστήρια σε μια πολυπρισματική και ιδιαίτερα εξωστρεφή μουσική πλατφόρμα.
Με πυρήνα τις νέες αναθέσεις σε Έλληνες καλλιτέχνες, αλλά και καλεσμένους από όλο τον κόσμο με έργα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο Ελληνικό κοινό.
Από την Ελλάδα: Ergon Ensamble, TΕΤΤΤΙΞ, Trigger Happy, MMMΔ & Alem, Saber Rider.
Και οι διεθνείς καλλιτέχνες: Robert Henke, Kali Malone, Hekla, Sébastien Roux, Vinyl -terror & -horror, Electric Indigo.
Ειδική έμφαση θα δοθεί στην εξωστρέφεια του προγράμματος με εργαστήρια με εργαστήρια που θα προσφέρουν καλλιτέχνες του Subset σε συνεργασία με το Goethe-Institut Athen.
Άλλο ένα νέο στοιχείο του φετινού προγράμματος χάρη στην πολύτιμη υποστήριξη του ΥΠΠΟΑ, είναι η πρωτοβουλία της επαναλειτουργίας του εκθεσιακού χώρου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου ύστερα από 22 χρόνια που παρέμεινε κλειστός. Με έναυσμα την παράσταση του Φρανκ Κάστορφ αλλά και την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, η επαναλειτουργία του θα ξεκινήσει με μια περιοδική έκθεση αφιερωμένη στη Μήδεια η οποία θα εστιάζει στην παρουσία της θρυλικής ηρωίδας στο αργολικό θέατρο από το 1956 έως τις μέρες μας. Η περιοδική αυτή έκθεση, που θα είναι ανοιχτή καθ’ όλη τη διάρκεια των παραστάσεων από τις 7 Ιουλίου έως τις 26 Αυγούστου, θα περιλαμβάνει μοναδικής αξίας τεκμήρια από την αρχειακή συλλογή του Φεστιβάλ, αλλά και των πολιτιστικών οργανισμών και θιάσων που έχουν ανεβάσει Μήδεια στην Επίδαυρο (Εθνικό Θέατρο, ΚΘΒΕ, ΘΟΚ, Θέατρο Τέχνης, Αμφι-Θέατρο Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, κ.ά.)
«Φέτος, εκτός από την συνεργασία μας με το Ωδείο Αθηνών για τη διοργάνωση του Subset, και το Εθνικό Θέατρο για το GRAPE θα έχουμε και ένα ακόμη μουσικό φεστιβάλ με νεανικά ελληνικά σχήματα της εναλλακτικής μουσικής σκηνής» σημείωσε η κυρία Ευαγγελάτου. «Αυτό θα φιλοξενηθεί στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, με το οποίο φέτος ξεκινάμε μία συνεργασία. Κι ακόμα, με όχημα τη μουσική θα φτάσουμε μέχρι τη θάλασσα ως το Ellinikon που θα φιλοξενήσει μια εξαιρετική εκδήλωση-έκπληξη, που δεν θα αποκαλύψουμε ακόμα.
Μερικές επισημάνσεις από το πρόγραμμα:
Μαντάμα Μπατερφλάι του Τζάκομο Πουτσίνι (Ηρώδειο)
Μετά την τεράστια επιτυχία του Βότσεκ (2020), ο κορυφαίος Γάλλος σκηνοθέτης Ολιβιέ Πι, καλλιτεχνικός διευθυντής του παρισινού Théâtre du Châtelet, διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν (2014-22), επιστρέφει στην Εθνική Λυρική Σκηνή για να σκηνοθετήσει, αυτή τη φορά στη σκηνή του Ηρωδείου, ένα από τα δημοφιλέστερα αριστουργήματα του Πουτσίνι, τη Μαντάμα Μπατερφλάι. Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Ανε Ζοφί- Μούτερ
Το Ηρώδειο υποδέχεται τη βιολονίστρια-θρύλο Άνε-Ζοφί Μούτερ. Στη συναυλία αυτή, η κορυφαία ερμηνεύτρια θα παίξει σόλο σε τρία κοντσέρτα και στο αφιερωμένο στην ίδια Νονέτο (έργο μουσικής δωματίου για εννέα όργανα) του Αντρέ Πρεβέν, που θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Τη συναυλία θα διευθύνει η ίδια η Μούτερ.
Θεόδωρος Κουρεντζής
Ο σταρ του πόντιουμ Θεόδωρος Κουρεντζής έρχεται με το νέο του καλλιτεχνικό εγχείρημα, την ορχήστρα Utopia, ένα διεθνές σύνολο αποτελούμενο από κορυφαίους σολίστες του κόσμου.
Ετος Κάλλας
Το 2023 έχει κηρυχτεί από την UNESCO Έτος Μαρίας Κάλλας. Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της κορυφαίας υψίφωνου του 20ού αιώνα, ο Ελληνικός Σύλλογος Μαρία Κάλλας διοργανώνει συναυλία με τον διεθνούς φήμης τενόρο Ρομπέρτο Αλάνια και τη διάσημη σοπράνο Αλεξάντρα Κούζακ. Οι δημοφιλείς καλλιτέχνες θα ενώσουν τις φωνές τους σε ένα πρόγραμμα με άριες και ντουέτα από δημοφιλείς όπερες που σφράγισε η φωνή της Μαρίας Κάλλας με την ξεχωριστή ένταση και τον φωνητικό πλούτο της, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Νάιντεν Τόντοροφ, διευθυντή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Σόφιας. Με τους καλλιτέχνες θα συμπράξει η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων.
«Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ»
Κύκλος συζητήσεων με επιμέλεια του Διονύση Καψάλη
Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από τη συγγραφή του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» του Διονύσιου Σολωμού, το φετινό Φεστιβάλ στοχάζεται και ανακινεί τον στοχασμό γύρω από την πολύτιμη έννοια της ελευθερίας. Υπό τον γενικό τίτλο «Η ελευθερία των άλλων», ο κύκλος συζητήσεων που πλαισιώνει το καλλιτεχνικό πρόγραμμα φιλοξενεί σημαντικούς ομιλητές από τον κόσμο των γραμμάτων, των τεχνών και της διανόησης. Οι συζητήσεις θα διεξαχθούν σε τέσσερις ξεχωριστές ημερομηνίες κατά τη διάρκεια του καλλιτεχνικού προγράμματος.
ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260 Δ – ΘΕΑΤΡΟ
ΣΤΑΘΗΣ ΛΙΒΑΘΙΝΟΣ
Καζανόβα / Δον Ζουάν
Η ερωτική περιπλάνηση
Μια παράσταση που συντίθεται πάνω στον ποιητικό παραλληλισμό του Λόρδου Μπάιρον με τη Μαρίνα Τσβετάγεβα, οι οποίοι εμπνεύστηκαν ο μεν Μπάιρον από τη μυθική φιγούρα του Δον Ζουάν, η δε Τσεβετάγεβα από την ιστορική φιγούρα του Καζανόβα με διαφορά ενός αιώνα. Ο Μπάιρον άρχισε να γράφει τον Δον Ζουάν αυτοεξόριστος στην Ιταλία τo 1818 και, αφού προσέγγισε τον μυθικό αυτό Δον Ζουάν με εντελώς καινούριο τρόπο, τον εγκατέλειψε ημιτελή το 1823, καθώς αναμειγνυόταν ολοένα πιο ενεργά πρώτα στο επαναστατικό κίνημα των Καρμπονάρων κι έπειτα στην Ελληνική Επανάσταση. Περίπου εκατό χρόνια μετά, στα θυελλώδη χρόνια που ακολούθησαν την Οκτωβριανή Επανάσταση, η Τσβετάγεβα συνθέτει στη Μόσχα τo Τέλος του Καζανόβα, τελευταίο μέρος του θεατρικού της Φοίνικα, λίγο πριν φύγει αυτοεξόριστη για το Βερολίνο.
Μικρό θέατρο Επιδαύρου
8 Ιουλίου
ΨΑΡΑΝΤΩΝΗΣ
Δεν είναι εύκολο να μιλήσει κανείς για τον Ψαραντώνη χωρίς να πέσει στην παγίδα των κλισέ. Άλλωστε, δεν υπάρχουν πολλά που δεν έχουν ειπωθεί γι’ αυτή τη μοναδική περίπτωση καλλιτέχνη που εδώ και 60 χρόνια πλουτίζει με τη μουσική του την κρητική, τη μεσογειακή και την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Φέτος, στα 85 του χρόνια, ο μεγάλος λυράρης θα συναντήσει το κοινό του Φεστιβάλ στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου.
Μικρό Θέατρο Επιδαύρου
19 Αυγούστου
Φαίδρα του Ζιλ Ντασέν
Κινηματογραφική μεταφορά του Ιππόλυτου του Ευριπίδη, η Φαίδρα με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη στον ομώνυμο ρόλο και συμπρωταγωνιστή τον Άντονι Πέρκινς είναι από τις πιο γνωστές και αγαπημένες ταινίες του Ζιλ Ντασέν. Το σενάριο υπογράφει ο ίδιος ο Ντασέν μαζί με τη Μαργαρίτα Λυμπεράκη, ενώ η μουσική είναι του Μίκη Θεοδωράκη. Η ενδυματολόγος Ντένη Βαχλιώτη ήταν υποψήφια για Όσκαρ Κοστουμιών και η Μελίνα Μερκούρη για Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας. Η προβολή της ταινίας εγκαινιάζει τη σύμπραξη μεταξύ της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και του Φεστιβάλ συνομιλώντας ταυτόχρονα με το πρόγραμμα στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου.
