Το έναυσμα
Στην ημερίδα του Think Tank “Το Δίκτυο”, την προηγούμενη εβδομάδα παρουσιάστηκε μια βιβλιογραφική μελέτη των καθηγητών Δουκίδη και Κουρουθανάση, για την κατάσταση των fintech οικοσυστημάτων ανά την Ευρώπη οπου προκύπτει μια πολύ ενδιαφέρουσα διαπίστωση.
Γράφει ο Γιάννης Δοξαράς
Η ηχηρή απουσία στρατηγικής για την αναβάθμιση του παρόντος ρυθμιστικού πλαισίου. Τα βασικά ευρήματα της έρευνας παρουσιάζουν μια Ευρωπαϊκή αγορά που πρώτη θεσμοθέτησε το άνοιγμα των τραπεζικών δεδομένων μέσω του ρυθμιστικού πλαισίου της PSD2 και ουσιαστικά με τη δυνατότητα μεταφοράς άδειας δημιούργησε ενιαία Ευρωπαϊκή αγορά χρηματοοικονομικών υπηρεσιών (όπως ήταν και η βασική επιδίωξη της Single European Payment Area (SEPA)).Η Πρόσβαση σε μεγάλες αγορές και δυσκίνητοι ανταγωνιστές (παραδοσιακές τράπεζες) δημιουργεί μια έκρηξη ευκαιρίας με τις επενδύσεις στον τομέα αυτό να ξεπερνούν τα 31 δισεκατομμύρια δολάρια το 2017.
Η πρώτη ευκαιρία που χάθηκε
Η πρώτη σημαντική ευκαιρία που είχαμε ως χώρα παρουσιάστηκε πριν και κατά τη διάρκεια των κεφαλαιακών ελέγχων του 2015. Την περίοδο εκείνη και χωρίς πολλούς ανταγωνιστές η χώρα είχε την ευκαιρία να γίνει το παγκόσμιο σημείο αναφοράς στην πάταξη της παραοικονομίας με τη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών. Με εργαλείο το σημαντικό περιορισμό κυκλοφορίας των μετρητών, μπορούσε σχετικά εύκολα να εφαρμόσει ένα κλειστό σύστημα πληρωμών κηρύσσοντας παράλληλα πόλεμο στα μετρητά. Δυστυχώς Κάτι τέτοιο δεν έγινε και το τρένο χάθηκε με διαβουλεύσεις μηνών επί ενός νομοσχεδίου που δεν συμπεριέλαβε τον ακατάσχετο λογαριασμό, την απευθείας απόδοση του ΦΠΑ και έδινε σκανδαλώδη περίοδο χάριτος για στην υποχρεωτική αποδοχή ηλεκτρονικών πληρωμών. Για να αντιληφθεί ο αναγνώστης τον αντίκτυπο μιας τέτοιας προσέγγισης, για κάθε ένα ευρώ ηλεκτρονικής συναλλαγής η κεντρική κυβέρνηση εισπράττει 40 cent σε άμεσους και έμμεσους φόρους σύμφωνα με τη βιβλιογραφία (μελέτες του ΙΟΒΕ, εργαλειοθήκη ΟΑΣΑ).
Ο υπόλοιπος κόσμος
Αν κάποιος σκεφτεί ότι αυτό που συζητάμε ήταν δύσκολα εφαρμόσιμο σε μεγάλη κλίμακα αρκεί να μελετήσει το παράδειγμα της Ινδίας και του κεντρικού συστήματος πληρωμών που θέσπισε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση το 2016. Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση αποτελεί το μεγαλύτερο παράδειγμα ψηφιακού μετασχηματισμού στην ιστορία της ανθρωπότητας, με την δημιουργία ψηφιακής ταυτότητας σε πάνω από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους. Σε αυτή την κατεύθυνση όλο και περισσότερες χώρες – ειδικά στον αναπτυσσόμενο κόσμο – ακολουθούν το παράδειγμα της Ινδίας* , δημιουργώντας κλειστά συστήματα πληρωμών με φορέα το χρηματοπιστωτικό ρυθμιστή και σκοπό την ενσωμάτωση της παραοικονομίας στην κανονική οικονομία(formalization).
Η δεύτερη και τελευταία ευκαιρία
Στα πλαίσια του επικείμενου brexit εντάσσονται και οι όψιμες παροτρύνσεις του FCA (χρηματοπιστωτικού ρυθμιστή του Ηνωμένου Βασιλείου) στα εποπτευόμενα μέλη του, να αναζητήσουν άλλες χώρες αδειοδότησης εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν θέλουν να συνεχίσουν να έχουν τη δυνατότητα μεταφοράς άδειας (license passporting) στα πλαίσια της δικής τους επιχειρησιακής συνέχειας. Η ακτινογραφία του Ευρωπαϊκού οικοσυστήματος των ρυθμιστών παρουσιάζει μια πληθώρα χρηματοπιστωτικά φιλόξενων χωρών, που προσφέρουν υποδομή και διευκόλυνση στην κατεύθυνση της μετεγκατάστασης και μοιάζουν έτοιμες να υποδεχθούν τις βρετανικές fintech, αλλά ακόμα και να γίνουν βασικοί προορισμοί για την υπόλοιπη Ευρώπη. Η σημαντικότερη όλων σε επίπεδο υποδομών, νομοθεσίας και ετοιμότητας του χρηματοοικονομικού ρυθμιστή είναι το Λουξεμβούργο.
Τι μέλει γενέσθαι
Είναι αναγκαίο χωρίς καθυστέρηση να θεσμοθετηθεί το νομικό πλαίσιο του sandbox μαζί με την ανάπτυξη ενός επιταχυντή επιχειρηματικότητας στην Kεντρική Tράπεζα της Ελλάδος. Οι υπόλοιποι ρυθμιστές ανά την Ευρώπη (Λουξεμβούργο, Λιθουανία, Γεωργία, Βουλγαρία, Σερβία) λαμβάνουν πρωτοβουλίες και εκτός βασικής γραμμής της Ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας για τη δημιουργία αυτών των δομών. Θυμίζουμε ότι η πρωταρχικός ρόλος του ρυθμιστή είναι να διευκολύνει την χρηματοοικονομική βιομηχανία. Ασφαλώς και τα τραπεζικά ιδρύματα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της, αλλά αφενός δεν είναι το μόνο και αφετέρου από πλευράς ανάπτυξης και προσέλκυσης επενδύσεων είναι το λιγότερο δυναμικό. Παρόλο που η χώρα βρίσκεται σε χρηματοπιστωτική εποπτεία, η ευκαιρία είναι εκεί και άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν πετύχει σημαντική πρόοδο.
Εμείς θα μείνουμε παρατηρητές ?
Ο Γιάννης Δοξαράς είναι Ιδρυτής και Διευθύνων σύμβουλος της Warply
* (Νιγηρία, Ρουάντα, Μοζαμβίκη, Αιθιοπία, Κένυα)
