Η προσπάθεια συγκράτησης της οργής που νιώθει ο καθένας μας μετά από γεγονότα στο Μάτι και τη Ραφήνα είναι εξαιρετικά επίπονη και απίστευτα  οδυνηρή διαδικασία.

Της Βίκυς Ψυχογιού

Όσο κι αν προσπαθεί κανείς να τη συγκρατήσει, βλέποντας κάθε μέρα, όλη μέρα… παντού… αποτεφρωμένα τοπία, απανθρακωμένες φωτογραφίες, παγωμένα στο χρόνο προσωπικά αντικείμενα… και δυο τεράστια παιδικά μάτια, διασταλμένα από απορία, τρόμο και αθωότητα…, νιώθει ότι αυτή η παράξενη οργή, η οργή που από σεβασμό σ’ αυτά τα τεράστια μάτια, προσπαθεί να καταπνίξει, είναι απλώς ένα δικαιολογημένο ανθρώπινο συναίσθημα.  ‘Ενα συναίσθημα που το έχωσες σ’ ένα κουτί και το καπάκωσες σαν το ελατήριο με το κεφάλι του Τζόκερ, που εφορμά στα ξαφνικά και σου γελάει τόσο ανατριχιαστικά που σε κοψοχολιάζει.

Σαν το συμπιεσμένο από ευγένειες και καθωσπρεπισμούς ελατήριο αξιώνουν επιτακτικά να εκτιναχτούν όλα όσα σε πνίγουν, όλος αυτός ο συσσωρευμένος θυμός, όλα αυτά τα ανάμεικτα με πόνο συναισθήματα γι’ αυτά που βλέπεις και αντιλαμβάνεσαι. Γι’ αυτά που πρόδηλα σου τρίβουν στη μούρη και δεν μπορείς να αντιδράσεις, παγωμένος απ’ τη φρίκη και άναυδος μπροστά στη σκύλευση των θυμάτων και της μνήμης τους.

Κι όσο αναρωτιέσαι γιατί συμβαίνουν όλα αυτά, γιατί το κάνουν αυτό, τόσο πιο πολύ παγώνεις, τόσο πιο άλαλος μένεις προσπαθώντας να βρεις μια λογική εξήγηση. Κι όσο πιο πολύ το σκέφτεσαι και προσπαθείς να το αιτιολογήσεις ή έστω να το κατανοήσεις, τόσο αυτή η βουβή απορία κάθεται σαν βαρίδι στο κεφάλι σου και σου ‘ρχεται να το χτυπήσεις στον τοίχο για να απαλλαγείς.

Γιατί ποιος μπορεί να δικαιολογήσει αυτούς που μέμφονται τα θύματα επειδή τόλμησαν να καούν;  Ποιος μπορεί να δικαιολογήσει άραγε τους «τυμβωρύχους» που αφαιρούν επιδεικτικά όσες ιερές ή ανθρώπινες ιδιότητες αποδίδουμε στους νεκρούς;

Ποιος μπορεί να στερήσει από ένα μικρό απανθρακωμένο παιδί το σεβασμό -αν μη τι άλλο- στη μνήμη του;

Aυτό, τουλάχιστον, θα έπρεπε να το γνωρίζετε, κύριε πρωθυπουργέ: Σεβασμό στη μνήμη τους δικαιούνται και οι κοινοί θνητοί.

…κι ας μην είναι ερυθροί, κι ας μην είναι δικτάτορες, όπως αυτοί στις κηδείες των οποίων προστρέξατε και ενθέρμως την οδύνη της απώλειά τους εξήρατε, υψώνοντας μάλιστα με θέρμη την αριστερή γροθιά σας.

Ο ίδιος σεβασμός, διανθισμένος με δυο -τυπικά έστω- λόγια μεταμέλειας, θα έπρεπε να αποδοθεί  προς αυτούς που, όχι μόνο δεν ήσασταν ικανοί να προστατεύσετε από τις φλόγες, αλλά είχατε και το θράσσος θεατρικά να εμπαίζετε, προσποιούμενος ότι δεν γνωρίζατε πως καίγονταν ζωντανοί ή πνίγονταν σε καπνούς ή θαλασσινό νερό, λίγα μόνο χιλιόμετρα πιο πέρα από την ασφάλεια του Μεγάρου Μαξίμου.

Κάθε λέξη που γράφω αυτή τη στιγμή είναι και μία άσκηση ψυχραιμίας. Ένας ηράκλειος άθλος αυτοκυριαρχίας.

Να!  και ένα _ και το μοναδικό καλό_ που επιτύχατε, κύριε Πρωθυπουργέ: Με βοηθήσατε να επαληθεύσω την ικανότητά μου να μην εκτρέπομαι.  Να κινούμαι στο ηθικό πλαίσιο που επιβάλλει η κοινωνική μου ταυτότητα, είτε είμαι νηφάλιος είτε τρέμω από οργή.

Και αυτό το κοινωνικά ηθικό πλαίσιο αποκηρύσσει νοοτροπίες του τύπου «ή εμείς ή αυτοί», ή «τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν».

Αυτός ο κοινωνικά ηθικός κώδικας  δεν διαχωρίζει τους ανθρώπους σε καλούς ή κακούς ανάλογα με την ιδεολογία τους.  Η ιδεολογία είναι αυτή που συχνά διαφεντεύει την καλοσύνη ή την κακία τους.

Και εσείς, κύριε πρωθυπουργέ, γνωρίζετε σε ποιας ιδεολογίας το πρόσταγμα υπακούετε.

Αν επρόκειτο απλώς για τη λατρεία σας για.. μια καρέκλα, αν αφορούσε απλώς τη δίψα σας για εξουσία, την οποία σύμφωνα με τη σύζυγό σας ακόμα δεν έχετε καταλάβει, πιθανώς και να ήμουν ικανός και το κατανοήσω και να το εξηγήσω λογικά, ώστε να χρησιμοποιήσω πολικά και μόνο επιχειρήματα για να εκφράσω την αντίθεσή μου.

Η επιθέσεις επί προσωπικού, ο ψυχισμός του «αντιπάλου», οι προσωπικές αντιλήψεις, οι οικογενειακή κατάσταση και οποιοδήποτε άλλο προσωπικό δεδομένο δεν αφορούν τις πολιτικές μας αντιθέσεις και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται.

Δυστυχώς, όμως, καταφέρατε (ω, του επιτεύγματος!) να σας αντιμετωπίζει ο λαός ως προσωπικό του εχθρό, ως εχθρό του ιδίου, της οικογένειάς του, των αξιών του και όλων όσων αγαπάει. Οι μόνοι που συνεχίζουν να σας θεωρούν σύμμαχο είναι αυτοί που βολεύονται στο βάζο με το μέλι, οι χιλιάδες που διορίσατε, οι ανεπάγγελτοι που απέκτησαν ιδιότητα.

Οι υπόλοιποι, ακόμα και οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ,  ντρέπονται πρωτίστως για την επιλογή τους και μετά για εσάς. ‘Εχουμε γίνει χώρα κοψοχέρηδων… και… μονόχειρες και ακρωτηριασμένοι σκύβουν το κεφάλι όσοι αποφασίζουν να παραδεχτούν ότι ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ ή το ακροδεξιό γιουσουφάκι σας-ΑΝΕΛ.

Αφού, ποιος είναι αυτός που δεν θα ένιωθε ντροπή με τη διαπίστωση ότι η ψήφος του έφερε τη μεγαλύτερη καταστροφή σ’ αυτή τη χώρα.

Ποιος είναι αυτός που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ευθαρσώς την «εκκωφαντική σιωπή του καφενείου» όταν θα ανακοίνωνε: «Ναι, ρε μάγκες, ψήφισα ΣΥΡΙΖΑ και δεν το μετανιώνω, γιατί έκανε αυτό… κι αυτό… κι αυτό… και όλα όσα υποσχέθηκε… έστω και σε μικρότερο ποσοστό από τα προβλεπόμενα.

Ποιος είναι αυτός που μπορεί να αντιμετωπίσει με αστική ευγένεια αυτούς που έβαλαν την πατρίδα του στο γύψο;

Ποιος είναι αυτός που επικροτεί την ύβρι των νεκρών;

Ποιος είναι αυτός που αρέσκεται σε μονόπρακτα θεατρικά και ψευδείς εκδηλώσεις συντονιστικών ενεργειών μετά την τελευταία πράξη ενός δράματος που συγκλόνισε απ’ άκρη σ’ άκρη τη χώρα και το σύνολο της υφηλίου;

Ποιος είναι αυτός που στέκεται ατάραχος πάνω από τη συλημένη ταφόπλακα της ελπίδας του;

Ποιος είναι αυτός που ανέχεται να λαφυραγωγούν τη συνείδησή του, την αντιληπτική του ικανότητα, την ψυχική του γαλήνη χωρίς να αντιδρά αντανακλαστικά και βίαια;

Ποιος είναι αυτός που κατηγορεί τα εξιλαστήρια θύματα για το αμάρτημά τους;

Ποιος είναι αυτός που θα μου πει να σταματήσω να πονώ, να εξανίσταμαι και να ουρλιάζω σιωπηλά;

Ποιος είναι αυτός που θα εμποδίσει έναν ολόκληρο λαό να βαράει γροθιές στον τοίχο για να μη βγει στους δρόμους και γίνει η χώρα Μαδιάμ;

Ποιος είναι αυτός που θα μου πει πως πρέπει να εκτραπώ κι εγώ και να ταυτιστώ με τη συλλογιστική σας;

Όχι! Αγαπητέ, πρωθυπουργέ!

Δική σας η συλλογιστική, δικά σας τα συμπεράσματα, δική σας και η ευθύνη.

Οι καιροί απαιτούν σύνεση, ειλικρίνεια και ανθρωπιά.

Και εμείς έχουμε το προνόμιο να τα διαθέτουμε.

Εσείς, δυστυχώς, … υπολείπεστε.

Η Βίκυ Ψυχογιού «Σπούδασε οικονομικά αλλά την κέρδισε η παιδική, και όχι μόνο, λογοτεχνία» https://twitter.com/psicho_

25 χρόνια  Χρυσόμαλλο Δέρας – H αναξιοποίητη επιτυχία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής υπό το πρίσμα της ήπιας ισχύος

Γράφει ο Γιάννης Παρμακίδης*  

‘‘Τοις τολμώσιν η τύχη ξύμφορος’’

Θουκυδίδης

Όσο εξωπραγματικό και αν ακούγεται σήμερα η ελληνική εξωτερική πολιτική τις περασμένες δεκαετίες ελάμβανε υψηλά επιχειρησιακά ρίσκα τα οποία είχαν στεφθεί με απόλυτη επιτυχία. Στις 15 Αυγούστου συμπληρώνονται 25 έτη από τη διάσωση και μεταφορά 1800 περίπου Ελλήνων ομογενών ποντιακής καταγωγής από το Σοχούμι της Αμπχαζίας στην Ελλάδα με την ειδική επιχείρηση << Χρυσόμαλλο Δέρας>> η οποία λόγω της ορθής της διαχείρισης και οργάνωσης αποτελεί υπόθεση εργασίας πρότυπο για λόγους ακαδημαϊκής και μη εκπαίδευσης και διενεργήθηκε με πρωτοβουλία της τότε πολιτικής ηγεσίας της χώρας και συγκεκριμένα του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη και της υφυπουργού εξωτερικών Β. Τσουδερού. Στόχος του παρόντος άρθρου δεν είναι η διεξοδική ανάλυση του διεθνοπολιτικού περιβάλλοντος της περιόδου του 1993 και της επιχειρησιακής δράσης αλλά η απόπειρα μιας συγκριτικής τοποθέτησης ως προς το ζήτημα της επικοινωνιακής διαχείρισης του ελληνικού παραδείγματος σε σχέση με τη στρατηγική αξιοποίηση, δια της προβολής, των επιτυχιών άλλων χωρών ως μέσον ήπιας ισχύος (soft power).

Ήπια Ισχύς και εσωτερική νομιμοποίηση

 Ο Joseph Nye στο βιβλίο του Soft Power. The Means to Success in World Politics (2004) του σημειώνει ‘‘αν πεισθώ να συμμερισθώ τους σκοπούς σου χωρίς να μεσολαβήσει η οποιαδήποτε απειλή ή οικονομική συναλλαγή, δηλαδή αν η συμπεριφορά μου καθοριστεί από μια αισθητή αλλά απροσδιόριστη έλξη τότε είναι η ήπια ισχύς που επενεργεί’’. Κατά πόσο λοιπόν μια χώρα αντιλαμβάνεται τη δύναμη της εικόνας στην ανατροφοδότηση του υψηλού φρονήματος στο εσωτερικό της μέτωπο λειτουργεί ως συγκολλητική ουσία ανάμεσα στην εμπέδωση και κιναίσθηση της στρατηγικής κουλτούρας των πολιτών και κατ’ επέκταση των στρατηγικών στοχεύσεων που η ίδια η πολιτεία θέτει. Σε περίπτωση που η εικόνα που έχει η χώρα για τον εαυτό της δεν εμπλουτίζεται συνεχώς με πράξεις που είναι ακόλουθες των μηνυμάτων που δίδει η πολιτική ηγεσία προς τον κοινωνικό κορμό στο εσωτερικό του κράτους, τότε η επιζητούμενη κοινωνική συσπείρωση θα ατονήσει και θα επηρεαστεί η όλη προσπάθεια επίτευξης του πολιτικού σκοπού (Λίτσας, 2010).

Με τη σειρά του ο Σουν Τσου (Πλατιάς& Κολιόπουλος, 2015) επισήμανε τη σημασία της εσωτερικής νομιμοποίησης, σ’ ένα πολιτικό πλαίσιο όπου η κοινή γνώμη ελάχιστο ρόλο έπαιζε στη διαμόρφωση της κρατικής υψηλής στρατηγικής, με δυο πλεονεκτήματα: α) η κοινωνία υποστηρίζει ενεργά την υψηλή στρατηγική του κράτους και τότε αυτή έχει μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας και β) όλα τα τμήματα της κρατικής δομής ακολουθούν πρόθυμα και εργάζονται για την επιτυχία.

Παραδείγματα προς μίμηση

Το Ισραήλ το 1976 κατάφερε τεράστια επιτυχία σε πολιτικό και σημειολογικό επίπεδο με την επιχείρηση Thunderbolt στο αεροδρόμιο του Entebbe όπου διασώθηκαν 102 ισραηλινοί πολίτες έπειτα από επταήμερη ομηρία τους- είχε προηγηθεί αεροπειρατεία- από σέχτα Γερμανών ακροαριστερών τρομοκρατών και με τη συνεργασία παλαιστινίων μαχητών της PLO στους οποίους δόθηκε ειδική άδεια από τον Πρόεδρο της Ουγκάντα Ίντι Αμίν για τη διεξαγωγή της επιχείρησης τους στο έδαφος της χώρας του. Έκτοτε, η επιχείρηση έχει προβληθεί στη μεγάλη οθόνη τη δεκαετία του 1970 με τη ταινία Raid on Entebbe και φέτος πριν από λίγους μήνες η 7 Days in Entebbe. Επιπρόσθετα, να υπογραμμιστεί ότι και οι δυο ταινίες γυρίστηκαν στην αγγλική γλώσσα επιβεβαιώνοντας τον αντικειμενικό τους σκοπό που δεν ήταν άλλος από τη προσέλκυση του ενδιαφέροντος του παγκόσμιου κοινού.

Επιπλέον, το 2012 το Χόλυγουντ έφερε στους κινηματογράφους τη ταινία Επιχείρηση: Argo η οποία  στη διάσωση έξι Αμερικανών διπλωματών στη Τεχεράνη από το πράκτορα της CIA Τόνι Μέντεζ οι οποίοι είχαν καταφύγει κατά τη διάρκεια της Κρίσης των ομήρων του Ιράν στην οικεία του Καναδού Πρέσβη. Η ταινία σημείωσε τεράστια εισπρακτική επιτυχία και ταυτόχρονα υπενθύμισε στο αμερικανικό αλλά και το ευρύτερο κοινό ότι οι Αμερικανοί πολίτες πρέπει να αισθάνονται ασφαλής σε οποιοδήποτε χρόνο και τόπο. Σύμφωνα με πρώην υπουργό εξωτερικών της Γαλλίας (Nye,2004) ‘‘οι Αμερικάνοι είναι ισχυροί γιατί μπορούν να εμπνεύσουν τα όνειρα και τις επιθυμίες των άλλων , χάρη στην επιβολή των παγκόσμιων ειδώλων μέσω του κινηματογράφου και της τηλεόρασης’’.

Στρατηγική στόχευση του ελληνικού παραδείγματος

Σε σχέση με τις δυο επιχειρήσεις-μετέπειτα σενάρια ταινιών- που αναφέρθηκαν παραπάνω μπορεί στην ελληνική περίπτωση να μην είχαμε περιστατικά ομηρίας σε ξένο έδαφος με τη κλασική έννοια του όρου πλην όμως είχαμε, όπως ανέφερε σε συνέντευξή (Νέοι Φάκελοι, 9/1/2013)  ο Πλοίαρχος και συντονιστής της όλης επιχείρησης Β. Ντερτιλής ‘‘ομηρία καταστάσεων ’’,απειλή ανθρωπίνων ζωών κατά την εκκένωση, αρκετά μεγάλος αριθμός ομογενών που έπρεπε αρχικά να ταυτοποιηθούν προτού επιβιβαστούν στο πλοίο, αξιοποίηση συνδέσμων μυστικών υπηρεσιών και συνεργασία ξένης απρόβλεπτης κυβέρνησης, μεγάλη απόσταση από την χώρα προορισμού και η ρευστότητα της κατάστασης εν μέσω εμφυλίου πολέμου παρά τη προσωρινή εκεχειρία προσδίδουν στην όλη επιχείρηση και τη διάσταση διαχείρισης κρίσης.

Αναντίρρητα, μια ταινία, αυτή καθαυτή, δε μπορεί να επενεργήσει καταλυτικά στη διαμόρφωση του δημόσιου διαλόγου αν δε ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαδραστικής διαμόρφωσης κουλτούρας και στρατηγικής επικοινωνίας το οποίο για την οικονομία του χώρου δε μπορεί να αναλυθεί στο παρόν άρθρο. Τι θα προσέφερε λοιπόν στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό ακροατήριο η αποτύπωση της επιχείρησης στη μεγάλη οθόνη; Με την όποια αξία της υποκειμενικής μας άποψης καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα: α) υπενθύμιση της ιστορικής παρουσίας και συνέχειας του ποντιακού ελληνισμού στη περιοχή του Καυκάσου από την ελληνική μυθολογία μέχρι σήμερα β) αποδόμηση της λαϊκίστικής ρητορικής περί ρωσικής ‘‘προστασίας’’ των ελληνικών συμφερόντων και πληθυσμών στη περιοχή αλλά και στη χώρα γ) να συνδράμει επικουρικά στη διαμόρφωση συστήματος αξιών περί ανάληψης πρωτοβουλίας και ευθύνης μέσω της ψυχαγωγίας δ) αμεσότερη και διαχρονικότερη επαφή με την επιτυχία- είναι πλέον επιτακτική ανάγκη- ως αντίδοτο σε φοβικά σύνδρομα και ηττοπάθεια ε) κουλτούρα συνεργασίας και συν ευθύνης μεταξύ των στρατιωτικών και πολιτικών υπηρεσιών αλλά και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Εύσημα

Η υπεραξία τέτοιου είδους αξιέπαινων εγχειρημάτων έγκειται αφ’ ενός στο γεγονός ότι πραγματοποιούνται με σκοπό την προστασία του υπέρτατου αγαθού, αυτού της ανθρώπινης ζωής με ταυτόχρονη εμπέδωση του αισθήματος ασφαλείας των Ελλήνων πολιτών στο εξωτερικό και αφ’ εταίρου στην προβολή πολιτικού μηνύματος, διεθνώς, δια της παρουσίας. Αξιοσημείωτη υπήρξε η συνεισφορά της πρωτοβουλίας Ελλήνων δημοσιογράφων οι οποίοι τις τελευταίες δυο δεκαετίες ανέλαβαν με τηλεοπτικά αφιερώματα και εκπομπές να αναδείξουν σε όλους μας τις πτυχές της εν λόγω αποστολής με όλη την πατριωτική και υπερεθνική σημασία της καθώς διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά όπως, αυταπάρνηση, πολιτική πρωτοβουλία, ανάληψη ρίσκου, εθελοθυσία, αλτρουϊσμός και να σημειώσουμε ότι διέθετε και ‘‘πρωταγωνιστή’’ το πλοίαρχο Β. Ντερτιλή ο οποίος με την όλη πορεία της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του και στο ‘‘ρόλο’’ του επικεφαλής στο << Χρυσόμαλλο Δέρας>> μας υπενθυμίζει κάτι που λησμονούμε, την ΕΥΘΥΝΗ.

Γιάννης Παρμακίδης

-Μεταπτυχιακό Διεθνείς Σχέσεις και Πολιτικές (Διακυβέρνηση) Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

-Μεταπτυχιακό Στρατηγικές Σπουδές και Διεθνή Πολιτική Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

-Πρώην δόκιμος ερευνητής Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, Πάντειο Πανεπιστήμιο

-Επιστημονικός Συνεργάτης RIEAS

e-mail: [email protected]