Στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο στο οποίο συμμετείχε, αναφέρθηκε ο Νίκος Κοτζιάς, μιλώντας στην εκπομπή του ΚΡΗΤΗ TV «Αντιθέσεις» και τον Γιώργο Σαχίνη, αποκαλύπτοντας όσα ειπώθηκαν ανάμεσα στον ίδιο και τον Πάνο Καμμένο αλλά και την στάση που επέλεξε να κρατήσει ο Αλέξης Τσίπρας.
«Τα γεγονότα δεν ήταν εν θερμώ υπήρχαν καιρό για το ποιος κάνει εξωτερική πολιτική στη χώρα, για αν το υπουργείο Άμυνας ήταν ένα δεύτερο ΥΠΕΞ» είπε και πρόσθεσε: «Στις 20/9 βγήκε μια ανακοίνωση ότι ο Πρωθυπουργός και ο υπ. Άμυνας συναντήθηκαν και συμφώνησαν ότι θα συζητήσουν το θέμα της συμφωνίας των Πρεσπών τον Μάρτιο. Εκεί μου δημιουργήθηκαν πολύ σοβαρές απορίες, για να το πω ευγενικά. Δηλαδή αν οι FYROMίτες τελειώσουν τον Δεκέμβριο εμείς τι θα κάνουμε εδώ; Δεν μπορεί μια διεθνής συμφωνία να περιμένει για λόγους ενδοκυβερνητικούς ή προβλημάτων του μικρού εταίρου. Συναντήθηκα ένα πρωί με τον Αλέξη Τσίπρα επί δύο ώρες και μιλήσαμε, αλλά δεν πείστηκα».
Για το επίμαχο υπουργικό συμβούλιο ο κ. Κοτζιάς είπε ότι δεν γνώριζε ότι θα τεθεί θέμα των όσων είπε ο υπ. Άμυνας στις ΗΠΑ και ότι πληροφορήθηκε για το γεύμα Τσίπρα-Καμμένου στη ΛΑΕΔ πηγαίνοντας στο υπουργικό. «Εκανα μια σκέψη που δεν θέλω να αποκαλύψω τώρα όπως επίσης και ότι “πάλι συζητήθηκαν θέματα εξωτερικής πολιτικής απόντως εμού. Εμένα δεν έπρεπε να με πληροφορήσει κανείς γι’ αυτή τη συνάντηση;».
Ο κ. Κοτζιάς όταν μίλαγε για τον Πάνο Καμμένο δεν τον ανέφερε με το όνομά του αλλά ως “η άλλη πλευρά” ή “ο εκπρόσωπος του μικρότερου εταίρου”. “Η άλλη πλευρά” λοιπόν, σύμφωνα με τον τέως ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι «δεν έχουμε κάνει υπουργικά συμβούλια για το θέμα της FYROM και δεν υπάρχει στην προγραμματική μας συμφωνία, άρα εμένα δεν με δεσμεύει», καρφώνοντας τον παράλληλα επισημαίνοντας ότι αυτό δεν ισχύει καθώς έγιναν 4 υπουργικά στα οποία ο Π. Καμμένος δεν παρέστη.
«Η συμφωνία έχει εγκριθεί στο υπουργικό» τόνισε ο κ. Κοζιάς «δεν ισχύει αυτά που έλεγε στο εξωτερικό -γιατί αυτά έλεγε ο κύριος ότι είναι μια πρωτοβουλία του Κοτζιά που δεν την ξέρει κανένας, που δεν έχει συζητηθεί στο υπουργικό, που δεν θα εφαρμοστεί ποτέ κλπ».
Ερωτηθείς αν όντως έλεγε στο εξωτερικό αυτά ο κ. Καμμένος, ο Ν. Κοτζιάς απάντησε: «Ασφαλώς, ασφαλώς».
Όπως είπε, η πολιτική πρέπει να έχει και ηθικά χαρακτηριστικά, για να προσθέσει ότι η συζήτηση στο υπουργικό «προς το τέλος απέκτησε και ηθικά χαρακτηριστικά».
“Ο πρωθυπουργός έκανε γενικές αναφορές, είπε τα ουδέτερά του, ότι πρέπει όλοι να είναι στα πλαίσια της ίδιας γραμμής. Η άλλη πλευρά έλεγε ότι “τα συμφωνήσαμε χθες με τον πρωθυπουργό στη Λέσχη Αξιωματικών”, εγώ δεν ήξερα τι ειπώθηκε. Κλείνοντας ο πρωθυπουργός, χωρίς να υπάρξει κανένα πρόβλημα, ο κ. Τσίπρας διεκόπη από τον υπ. Άμυνας ο οποίος άρχισε να εξαπολύει έναν οχετό λάσπης, ό,τι οχετό έχει πει μέσω διαρροών. Δεν είπε μόνο για μυστικά κονδύλια. Είπε ότι ο Σόρος χρηματοδοτεί την ελληνική κυβέρνηση για να αγοράζει ξένους. Ουδείς απάντησε, πλην εμού. Κανένας υπουργός, ούτε ο πρωθυπουργός. Και εγώ είπα τότε, ότι σε μια κυβέρνηση που ανέχεται να παραβιάζεται η πολιτική της και η παραβίαση να καλύπτεται από ένα τόνο λάσπης δεν μπορώ να συμμετέχω”.
Ο Ν. Κοτζιάς πρόσθεσε ότι «κανονικά θα έπρεπε να έχει φύγει αυτός που λέει άλλα από την κυβέρνηση». Προέβλεψε δε ότι η κυβέρνηση «υπονομεύεται από τα μέσα» και «θα έχει μακροχρόνια προβλήματα».
Η δυτική Ευρώπη είναι όλο και πιο εξαρτημένη από το φυσικό αέριο της Ρωσίας
*του Rick Noack
Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, οι χώρες της Βαλτικής ελέγχονταν από τη Σοβιετική Ενωση, το μεγαθήριο που βρίσκεται στα ανατολικά τους. Σήμερα, τρεις δεκαετίες μετά την ανεξαρτητοποίησή τους από τη Μόσχα, τα απομεινάρια αυτής της κυριαρχίας εξακολουθούν να είναι σκορπισμένα στην περιοχή.
Το ίδιο ισχύει για τις οικονομίες τους. Μέχρι πρόσφατα, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Λετονία και η Λιθουανία εξαρτώντο κατά 100% από το ρωσικό φυσικό αέριο για τις ενεργειακές τους ανάγκες.
Τώρα, οι χώρες της Βαλτικής και της Σκανδιναβίας προσπαθούν να δώσουν τέλος σε αυτή την εξάρτηση. Η Φινλανδία και η Εσθονία κατασκευάζουν τον Balticconnector, έναν νέο μεγάλο αγωγό ανάμεσα στις δύο χώρες που θα μεταφέρει φυσικό αέριο στη Φινλανδία από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες. Θα είναι ο πρώτος αγωγός που θα φτάνει στη Φινλανδία και δεν θα ξεκινά από τη Ρωσία.
Παρόμοιοι αγωγοί στην περιοχή έχουν ήδη αναγκάσει τον ρωσικό ενεργειακό γίγαντα Gazprom να μειώσει τις τεχνητά υψηλές του τιμές. Τα οφέλη όμως δεν είναι μόνο οικονομικά. «Είναι το τελευταίο βήμα για την εξουδετέρωση της σοβιετικής κληρονομιάς στην περιοχή», λέει ο Εμετ Τουόχι, ερευνητής στην Εσθονική Σχολή Διπλωματίας.
Την ίδια στιγμή, το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης συνδέει ακόμη πιο στενά το ενεργειακό του μέλλον με τη Μόσχα. Η Ρωσία κατασκευάζει τον αγωγό Nord Stream 2 που θα διπλασιάσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς τη Γερμανία.
Ο αγωγός αυτός έχει φέρει σε αντιπαράθεση τις χώρες που χρειάζονται το φυσικό αέριο της Ρωσίας με εκείνες που θεωρούν αυτή τη σχέση ως άλλον ένα τρόπο ανάμιξης της Ρωσίας στις ευρωπαϊκές υποθέσεις.
Για την Ευρωπαϊκή Ενωση, το φυσικό αέριο έχει αποφασιστική σημασία: αυτή τη στιγμή καλύπτει το ένα τέταρτο των ενεργειακών αναγκών της ΕΕ, οι οποίες αυξάνονται.
Το ένα τρίτο του αερίου της ΕΕ προέρχεται από τη Ρωσία και η Μόσχα ελπίζει να αυξήσει περαιτέρω αυτό το μερίδιο. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, η Gazprom κατασκευάζει δύο νέους αγωγούς προς την Ευρώπη. Ο ένας από αυτούς, ο Turkish Stream, θα καλύπτει τις ανάγκες της νότιας Ευρώπης μέσω Τουρκίας και Ελλάδας. Ο άλλος είναι ο Nord Stream 2, που θα καταλήγει στη βόρεια Γερμανία και θα καλύπτει μεταξύ άλλων μεγάλες χώρες της δυτικής Ευρώπης.
Οι χώρες της δυτικής Ευρώπης ελπίζουν ότι η επέκταση των εμπορικών τους σχέσεων με τη Ρωσία θα μειώσει τις εντάσεις, αλλά οι επικριτές του Nord Stream 2 φοβούνται ότι το σχέδιο θα καταστήσει την Ευρώπη ακόμη πιο ευάλωτη στις πολιτικές πιέσεις της Ρωσίας.
Οι επικριτές αυτοί έχουν έναν ισχυρό σύμμαχο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν τους τελευταίους μήνες τη Γερμανία να σταματήσει τις εργασίες του αγωγού. «Αν η Γερμανία δεν αλλάξει αμέσως ρότα», είπε ο πρόεδρος Τραμπ στην πρόσφατη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, «η εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια θα είναι πλήρης». Ο Λευκός Οίκος εξέτασε κάποια στιγμή ακόμη και την επιβολή κυρώσεων για να σταματήσει το σχέδιο.
Με την Ουάσινγκτον στην επίθεση, οι χώρες της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης αισθάνονται ότι μπορούν να εντείνουν την κριτική τους. Ο πολωνός πρόεδρος Αντρέι Ντούντα χαρακτήρισε τον Nord Stream 2 «τεράστια απειλή» όταν επισκέφθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου τον Λευκό Οίκο. Ανάλογες δηλώσεις έκανε τον Ιούλιο και ο εσθονός υπουργός Εξωτερικών Σβεν Μίκσερ.
Πολλές από τις χώρες αυτές θυμούνται ακόμη την αντιπαράθεση που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2005 ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Η Μόσχα κατηγορούσε το Κίεβο ότι αποθήκευε φυσικό αέριο που προοριζόταν για άλλες χώρες της ΕΕ κι έτσι δεν πλήρωνε για τη δική της κατανάλωση. Η διαμάχη κλιμακώθηκε το 2009, όταν η Ρωσία σταμάτησε να τροφοδοτεί με αέριο την Ουκρανία, με αποτέλεσμα να πληγούν οι χώρες που εξαρτώνται από το ρωσικό αέριο.
Η Ρωσία και η Γερμανία αποφάσισαν τότε ότι χρειάζονται νέοι αγωγοί που δεν θα περνούν από την Ουκρανία. Τα πράγματα όμως περιεπλάκησαν τον Ιούνιο του 2014, όταν σημειώθηκε μια φιλοευρωπαϊκή εξέγερση στην Ουκρανία που οδήγησε στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Ο νέος ενεργειακός αποκλεισμός της Ουκρανίας έλαβε τέλος ύστερα από ευρωπαϊκές πιέσεις, αλλά το Κίεβο και άλλες ανατολικοευρωπαϊκές χώρες φοβούνται ότι δεν θα έχουν κάλυψη όταν η δυτική Ευρώπη αρχίσει να δέχεται αέριο από άλλους αγωγούς.
Αλλά και στην ίδια τη Γερμανία, ο Nord Stream 2 έχει δεχθεί κριτική λόγω των ρωσικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γεωργία, την Ουκρανία και τη Συρία. Οι πιέσεις αυτές όμως δύσκολα θα αποδώσουν. «Η Γερμανία ήταν ανέκαθεν μια από τις χώρες της ΕΕ με τις πιο φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία», λέει ο Αντρέας Χάινριχ, ένας ερευνητής από το Πανεπιστήμιο της Βρέμης.
Η δυτική Ευρώπη έχει πράγματι λίγες εναλλακτικές λύσεις. Η Βρετανία, η Νορβηγία και η Ολλανδία είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί φυσικού αερίου στη βόρεια και δυτική Ευρώπη, αλλά στηρίζονται σε αποθέματα φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα τα οποία συρρικνώνονται.
Οι ποσότητες αυτές θα αντικατασταθούν είτε από ρωσικό φυσικό αέριο είτε από υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Η νέα τεχνολογία εξόρυξης έχει ήδη καταστήσει τις ΗΠΑ τον μεγαλύτερο παραγωγό φυσικού αερίου στον κόσμο και η χώρα αυτή ελπίζει να γίνει και ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG. Ηδη κατασκευάζονται έξι νέοι ευρωπαϊκοί τερματικοί σταθμοί LNG, με τους περισσότερους στους πρώην σοβιετικούς δορυφόρους.
Σύμφωνα πάντως με τον Ντίτερ Κεμπφ, τον πρόεδρο της Ενωσης Βιομηχάνων της Γερμανίας, το LNG δεν θα αποτελέσει ποτέ μια πραγματική εναλλακτική λύση στο ρωσικό φυσικό αέριο γιατί η μεταφορά του δια μέσου του Ατλαντικού είναι πολύ ακριβή.
*Ο Ρικ Νόακ είναι ανταποκριτής της Washington Post στο Βερολίνο
Πηγή: Washington Post