Κονσέρτο για τρείς: Οι Τρεις Μεγάλοι και το νέο διεθνές σύστημα!
Ανάλυση του Δημήτρη Γ. Απόκη*
Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, πίσω από τις πρώτες γραμμές της σύγκρουσης βρίσκονταν σε εξέλιξη ένα σκληρό διπλωματικό παιχνίδι στρατηγικής σκέψης, το οποίο έμελλε να διαμορφώσει το πλαίσιο του διεθνούς συστήματος που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. σε όλη τη διάρκεια του πολέμου οι “Τρεις Μεγάλοι” , Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ και Στάλιν, συναντήθηκαν αλλεπάλληλες φορές, για να διαμορφώσουν τη στρατηγική που θα οδηγούσε στην ήττα της ναζιστικής Γερμανίας, αλλά και για να αποφασίσουν το πως θα δείχνει η Ευρώπη και ο πλανήτης και κυρίως η Ευρώπη, στη μεταπολεμική εποχή. Επρόκειτο για μια πολιτική διαμάχη, διπλωματίας και θέλησης ανάμεσα σε τρεις πολύ ισχυρές και πολύ διαφορετικές προσωπικότητες, η οποίες είχαν και εντελώς διαφορετικές πολιτικές ατζέντες. Σε τρεις κρίσιμες συναντήσεις κορυφής, στην Καζαμπλάνκα, το Πότσδαμ, και τη Γιάλτα, οι “Τρεις Μεγάλοι”, μέσα από συγκρούσεις και σκληρή διαπραγμάτευση, πήραν τις αποφάσεις που διαμόρφωσαν τον κόσμο.
Σήμερα, πάνω από εβδομήντα χρόνια μετά, ένα παρόμοιο σκηνικό βρίσκεται σε εξέλιξη, μόνο που υπάρχει μια σημαντική αλλαγή στη σύνθεση των, “Τριών Μεγάλων”. Τη θέση της Μεγάλης Βρετανίας, στην ομάδα έχει πάρει η Κίνα, και σε αυτό το “Κονσέρτο για Τρεις”, οι Πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας, Ντόναλντ Τράμπ, Βλαντιμίρ Πούτιν και Σί Ζινπίνγκ, βρίσκονται στην αρχή μιας διαδικασίας σκληρής διπλωματικής διαπραγμάτευσης, η οποία θα στο τέλος της θα διαμορφώσει το πλαίσιο του νέου διεθνούς συστήματος.
Παρά την ένταση, με έμφαση στο διεθνές εμπόριο, μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, και θέματα ενέργειας και ασφάλειας σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή, μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, όλα δείχνουν ότι αυτοί οι τρεις ηγέτες και αυτές οι τρεις χώρες στήνουν το πλαίσιο διαπραγμάτευσης μέσα από το οποίο θα δημιουργηθεί το σύστημα πάνω στο οποίο θα κινηθεί ο πλανήτης τις επόμενες δεκαετίες.
Η αντίδραση στη δημιουργία αυτού του νέου διεθνούς συστήματος είναι σφοδρή με δεδομένο ότι έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το σύστημα της στρεβλής παγκοσμιοποίησης που κυριαρχεί τις τελευταίες δεκαετίες και στο κέντρο της ύπαρξής του έχει την απόλυτη εξαφάνιση του εθνικού συμφέροντος, μέσα από ένα πλαίσιο υπερεθνικών οργανισμών και σχηματισμών, που στην ουσία εργάζονται για την προώθηση των συμφερόντων αυτών που σε παγκόσμια κλίμακα ελέγχουν τα κεφάλαια και τις υπηρεσίες. Αυτό το σύστημα της στρεβλής παγκοσμιοποίησης, θεωρεί την ύπαρξη συνόρων, την προάσπιση του εθνικού συμφέροντος, την ιστορία και τις παραδόσεις των εθνών, ως εμπόδιο στην ανάπτυξη του και στην παρούσα φάση ως θανάσιμη απειλή στην επιβίωσή του.
Τόσο ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Πούτιν, όσο και ο Πρόεδρος της Κίνας, Σι, δυο ηγέτες οι οποίοι έχουν καταφέρει να επικρατήσουν απόλυτα στο σύστημα των χωρών τ τους, βασίζουν την στρατηγική τους στην σθεναρή προάσπιση και προώθηση του εθνικού συμφέροντος των χωρών τους, με αιχμή τις ιστορικές καταβολές και παραδόσεις των εθνών τους.
Μέχρι πρόσφατα, και συγκεκριμένα, τη διεξαγωγή των Αμερικανικών Προεδρικών εκλογών του 2016, έλειπε ένα βασικό συστατικό για την τελική σύγκρουση μεταξύ έθνους- κράτους- εθνικού συμφέροντος και συστήματος παγκοσμιοποίησης. Το συστατικό αυτό ήταν η απουσία στις ΗΠΑ ενός Προέδρου, ο οποίος θα ήταν διατεθειμένος να επαναφέρει την Αμερική στο στρατόπεδο της προώθησης του εθνικού συμφέροντος και να την απομακρύνει από το ρόλο της μητρόπολης της παγκοσμιοποίησης, κάτι το οποίο ξεκάθαρα ήταν στην οκταετή διακυβέρνηση Ομπάμα.
Η αναπάντεχη έλευση του Ντόναλντ Τράμπ, στην προεδρία των ΗΠΑ, αποτέλεσε ένα κομβικό γεγονός στη μάχη μεταξύ παγκοσμιοποίησης και έθνους – κράτους, διότι ο νέος Αμερικανός Πρόεδρος, έδειξε από την πρώτη στιγμή της εισόδου του στο Οβάλ Γραφείο, ότι όχι απλά επιθυμούσε να συμμετέχει σε αυτή τη σύγκρουση, αλλά είχε αποφασίσει να ηγηθεί.
Το σύστημα της παγκοσμιοποίησης, πιάστηκε στον ύπνο από την έλευση και τη νίκη Τράμπ, στις εκλογές, διότι ήταν απολύτως βέβαιο για την άνετη επικράτηση της φυσικής διαδόχου του Ομπάμα, Χίλαρι Κλίντον. Όταν μάλιστα ήρθε η ήττα έκπληξη ο υπό αποχώρηση ηγέτης της παγκοσμιοποίησης, Μπαράκ Ομπάμα, σε ένα ειδυλλιακό τετ α τετ δείπνο, στο Βερολίνο, έδωσε το δακτυλίδι της διαδοχής στην Καγκελάριο της Γερμανίας, Άγκελα Μέρκελ, μόνο που για μια ακόμη φορά το σύστημα είχε υπολογίσει χωρίς τον ξενοδόχο και η εκλεκτή υπέστη σοβαρό πλήγμα στις εκλογές της Γερμανίας, λόγω της τραγικής πολιτικής της και βασική πολιτική της παγκοσμιοποίησης στο μεταναστευτικό.
Ταυτόχρονα βέβαια, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο νεοεκλεγμένος Πρόεδρος, αντιμετώπιζε σκληρό πόλεμο από τους θιασώτες της παγκοσμιοποίησης. Ο πόλεμος αυτός εστιάζονταν και συνεχίζει να εστιάζεται σε αβάσιμα σενάρια συνομωσίας για δήθεν επιλήψιμες σχέσεις του Ντόναλντ Τράμπ, με τη Ρωσία και τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Στόχος αυτής της εκστρατείας, η αποκαθήλωση του Αμερικανού Προέδρου και η όξυνση στις σχέσεις με τη Ρωσία, έτσι ώστε να διατηρηθεί το σύστημα ζωντανό.
Μετά από ενάμισι χρόνο λυσσαλέας μάχης, ο Αμερικανός Πρόεδρος, μακριά από τα φώτα της κατασκευασμένης δημοσιότητας, έχει καταφέρει να διαμορφώσει μια στενή προσωπική σχέση συνεργασίας, με τον Κινέζο ομόλογό του, με του οποίου τη στήριξη προχωράει σε διευθέτηση μακροχρόνιων επικίνδυνων κρίσεων, όπως αυτή της Βόρειας Κορέας.
Η επίσκεψη και οι συζητήσεις που είχε στο Πεκίνο, ο Αμερικανός Υπουργός Άμυνας, Στρατηγός, Τζέημς Μάτις, δεν ήταν ένα τυχάιο γεγονός και τα αποτελέσματά της θα γίνουν ορατά στο άμεσο μέλλον.
Την ίδια στιγμή αγνοώντας τη φασαρία και την αντίδραση στο εσωτερικό των ΗΠΑ, προχωρά σε συνάντηση κορυφής με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, στα μέσα του μήνα στο Ελσίνκι, για την οποία όπως προκύπτει και από την επίσκεψη του Συμβούλου του για θέματα Εθνικής Ασφάλειας, Τζόν Μπόλτον, στη Μόσχα, έχει γίνει αρκετή παρασκηνιακή δουλειά. Όπως έγινε και με τη Βόρεια Κορέα στη Σιγκαπούρη, η συνάντηση στο Ελσίνκι, δεν θα είναι μια απλή συνάντηση, αλλά μια συνάντηση από την οποία θα προκύψουν αποτελέσματα.
Το “Κονσέρτο των Τριών”, βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη και είναι ξεκάθαρο ότι η δήθεν ενωμένη Ευρώπη, της υπερεθνικής Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αποτελεί βασικό συστατικό της εξίσωσης και του κεντρικού στρατηγικού σχεδιασμού για το υπό διαμόρφωση νέο διεθνές σύστημα. Αργά εν, αλλά σταθερά, οδηγείται σε αποσύνθεση και χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία, θα κληθούν να αποφασίσουν, σε πιο στρατόπεδο θα ταχθούν, Το Λονδίνο, είναι σίγουρο ότι θα παίξει το ρόλο του παραστάτη στη σημαία της Ουάσιγκτον. Όσο για τη Γαλλία, όπως έχω αναφέρει σε σχετικό άρθρο, έχει την ευκαιρία να παίξει σημαντικό ρόλο στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, αλλά θα εξαρτηθεί από το πως θα το χειριστεί η ίδια και ο Πρόεδρος Μακρόν.
Σε αυτό το σκληρό στρατηγικό παιχνίδι, οι χώρες οι οποίες θα επιλέξουν να ταχθούν στην πλευρά της προάσπισης και προώθησης του εθνικού συμφέροντος θα είναι οι κερδισμένες. Αυτό, για παράδειγμα. Το έχει κατανοήσει πλήρως ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, γιαυτό η Τουρκία, θα είναι σημαντικός περιφερειακός παίκτης.
Όσοι αργήσουν να το κατανοήσουν και συνεχίσουν να παίζουν με το υπό αποχώρηση σύστημα, θα αποτελέσουν τους χαμένους κομπάρσους της νέας διεθνούς τάξης.
*Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος και Δημοσιογράφος, Απόφοιτος του The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies, The Johns Hopkins University, μέλος του The International Institute of Strategic Studies, και διετέλεσε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, το Στέητ Ντιπάρτμεντ, και το Πεντάγωνο, στην Ουάσιγκτον.
Στ: Λυγερός “Όποιος τρύπωνε γινόταν ανεκτός”, το δόγμα της Ε.Ε. για το μεταναστευτικό
Μπορεί το κύμα από μετανάστες να έχει τώρα πλέον προσλάβει εκρηκτικές διαστάσεις, αλλά ως πρόβλημα δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Οι στρατιωτικές επεμβάσεις της Δύσης στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ και αργότερα ο πόλεμος στη Συρία προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές και αναμφίβολα τροφοδότησαν τις προσφυγικές-μεταναστευτικές ροές από την Ασία και την Αφρική. Θα ήταν, ωστόσο, λάθος να θεωρηθεί πως αυτές οι ροές προκλήθηκαν αποκλειστικά και μόνο από τις ένοπλες συγκρούσεις.
Τα κύματα των παράνομων μεταναστών που διεισδύουν από κάθε ρωγμή στις ανεπτυγμένες κοινωνίες της Δύσης δεν είναι τίποτα άλλο από τη σύγχρονη εκδοχή της εισβολής των βαρβαρικών φυλών στις αυτοκρατορίες της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα. Τότε, είχαμε τις επιδρομές άγριων ιππέων, που αναζητούσαν πλούσιο έδαφος και πιο φιλικό περιβάλλον για να εγκατασταθούν. Σήμερα, έχουμε ταλαίπωρους ανθρώπους που με κίνδυνο της ζωής τους αναζητούν μια θέση στον ευρωπαϊκό “ήλιο”.
Τις ροές από τη ζώνη της υπανάπτυξης στη ζώνη της ανάπτυξης προκαλεί η μεγάλη διαφορά βιοτικού επιπέδου. Η παγκοσμιοποίηση ήταν ο καταλύτης για να ισχύσει η μεταφορά στο κοινωνικό επίπεδο της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων. Η διεύρυνση του χάσματος στην κατανομή του πλούτου, η δημογραφική έκρηξη στον Τρίτο Κόσμο και η υπογεννητικότητα στις αναπτυγμένες χώρες, καθώς και η εκρηκτική ανάπτυξη της επικοινωνίας και των social media οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη διόγκωση της παράνομης μετανάστευσης.
Υποκριτική πολιτική ημιμέτρων
Πριν 10 χρόνια έγραφα: «Τα ευρωπαϊκά κράτη ακολουθούν μία υποκριτική πολιτική ημιμέτρων. Εμποδίζουν την παράνομη είσοδο, αλλά στην πράξη ανέχονται όσους παράνομους μετανάστες καταφέρουν να εγκατασταθούν στην επικράτειά τους. Η αντιφατική αυτή πολιτική τροφοδοτεί το φαινόμενο. Το γεγονός ότι αρκετοί καταφέρνουν να εγκατασταθούν στη “Γη της Επαγγελίας” διατηρεί ζωντανό το όνειρο μίας νέας ζωής και σ’ όσους μένουν πίσω. Το αποτέλεσμα είναι ότι έτσι ωθούνται ολοένα και περισσότεροι κάτοικοι του Τρίτου Κόσμου να επιχειρήσουν το άλμα, τροφοδοτώντας τα κυκλώματα των δουλεμπόρων» (Καθημερινή, 23 Οκτωβρίου 2008).
Η πρακτική να γίνεται ανεκτός στο κοινωνικό περιθώριο όποιος μετανάστης καταφέρνει να τρυπώσει στην Ευρώπη ήταν για μια περίοδο βολική για τις ευρωπαϊκές άρχουσες ελίτ. Είναι, όμως, ασύμβατη με το Κράτος Δικαίου και τον ανθρωπισμό, αφού παραπέμπει σ’ ένα είδος φυσικής επιλογής. Με τη διφορούμενη αυτή πολιτική, οι άρχουσες ελίτ εξασφάλιζαν ελεγχόμενες εισροές με δύο στόχους:
Στα χρόνια της οικονομικής ευημερίας, η πολιτική αυτή σε γενικές γραμμές δεν δημιουργούσε προβλήματα. Με την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης και την αύξηση της ανεργίας, όμως, η ανοχή των δυτικών κοινωνιών έναντι της παράνομης μετανάστευσης άρχισε να συρρικνώνεται. Αυτό επηρέασε και τη στάση των κυβερνήσεων.
Είναι, ωστόσο, άδικο για τους μετανάστες να αντιμετωπίζονται με συγκυριακούς όρους. Από ηθικής και πολιτικής απόψεως, καθαρή λύση είναι η νόμιμη μετανάστευση. Εάν κάποιες χώρες-μέλη της ΕΕ θεωρούν ότι χρειάζονται εργατικό δυναμικό και ευρύτερα πληθυσμιακή ένεση, ας εφαρμόσουν μια πολιτική οργανωμένης νόμιμης μετανάστευσης, η οποία θα αποτρέψει τα φαινόμενα υπερεκμετάλλευσης και μαύρης εργασίας. Η νόμιμη μετανάστευση, βεβαίως, δεν θα εξαφάνιζε τις παράνομες ροές, αλλά θα μπορούσε το πρόβλημα να αντιμετωπισθεί με πολιτική μηδενικής ανοχής.
Το τίμημα της αδράνειας
Μόνο μετά την εκδήλωση της διεθνούς οικονομικής κρίσης η ΕΕ άρχισε να κινείται για τη λήψη μέτρων εναντίον της παράνομης μετανάστευσης. Το φθινόπωρο του 2008 κατέληξε σ’ ένα σύμφωνο μεταναστευτικής πολιτικής, πολύ κατώτερο των αναγκών. Τον Ιούνιο του 2009 έγινε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ένα ακόμα ανεπαρκές βήμα, δεδομένου ότι το σύμφωνο του 2008 έθετε μόνο τις βασικές αρχές και δεν προέβλεπε πρακτικά μέτρα. Την πρωτοβουλία είχαν λάβει τέσσερις χώρες-μέλη της ευρωπαϊκής περιφέρειας οι οποίες ήταν πύλες εισόδου (Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος και Μάλτα) και την είχαν υποστηρίξει όχι μόνο η Ισπανία και η Πορτογαλία, αλλά εν μέρει και η Γαλλία και η Βρετανία.
Το 2009 διαπίστωνα: «Η παράνομη μετανάστευση είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Οι χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση, αλλά ο τελικός προορισμός των παράνομων μεταναστών είναι οι πλουσιότερες χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης. Οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών είναι απρόθυμες να πληρώσουν το οικονομικό κόστος για τη λήψη δραστικών μέτρων, επειδή το βαρύ φορτίο πέφτει σε ξένες πλάτες. Η στάση αυτή, όμως, είναι πολιτικά κοντόθωρη.
»Οι χώρες της πρώτης γραμμής (ειδικότερα η Ελλάδα με τα εκτεταμένα θαλάσσια σύνορα) είναι πρακτικά αδύνατο να αποτρέψουν την παράνομη είσοδο. Και βεβαίως δεν είναι διατεθειμένες να συγκρατούν στην επικράτειά τους έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό παράνομων μεταναστών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν δεν εφαρμοσθεί μία ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου, αναπόφευκτα θα επικρατήσει η αρχή “ο σώζων εαυτόν σωθήτω”. Με άλλα λόγια, οι χώρες-πύλες θα σταματήσουν να εμποδίζουν τη μετάβαση των παράνομων μεταναστών που βρίσκονται στην επικράτειά τους στις χώρες τελικού προορισμού […] Έτσι, έγινε δεκτή η αρχή ότι πρέπει να ισχύσουν οι αρχές της αλληλεγγύης και της δίκαιης κατανομής βαρών» (Καθημερινή, 21 Ιουνίου 2009).
Μόνο που οι αρχές αυτές έμειναν σε μεγάλο βαθμό κενό γράμμα. Λίγες ημέρες νωρίτερα, διαβλέποντας ότι η γεωπολιτική αστάθεια και οι ένοπλες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή δεν επρόκειτο να σταματήσουν, έγραφα: «Σε περιπτώσεις κρίσεων και πολέμων, η Δύση οφείλει να αναλάβει το κόστος κατασκευής και συντήρησης καταυλισμών για την υποδοχή και την ανακούφιση των προσφύγων στην περίμετρο της ανασφαλούς περιοχής. Γενικότερα, όμως, η πολιτική αναχαίτισης θα φέρει μόνο πρόσκαιρα αποτελέσματα, εάν δεν συνδυασθεί με την παροχή γενναίας αναπτυξιακής βοήθειας για την άμβλυνση των διαφορών. Αυτό επιβάλλει όχι μόνο ο ανθρωπισμός της Δύσης, αλλά και το ιδιοτελές συμφέρον της» (Καθημερινή, 18 Ιουνίου 2009).
Σήμερα, 10 χρόνια μετά, η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της υποκρισίας και της αδράνειάς της. Το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα είναι στην πρώτη γραμμή και ως κοινωνικό και ως πολιτικό πρόβλημα. Σχεδόν κάθε χώρα-μέλος προσπαθεί να πετάξει το βάρος στις άλλες, με αποτέλεσμα Αυτό ισχύει και σήμερα. Αν καταρρεύσει το κλυδωνιζόμενο καθεστώς στην Αλγερία, θα προκύψει στην Ευρώπη ένα δεύτερο προσφυγικό κύμα, μια δεύτερη Συρία
ΠΗΓΗ: SLPRESS.GR