Οι διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, ο εντεινόμενος ανταγωνισμός και οι τεχνολογικές αλλαγές διαμορφώνουν ένα περιβάλλον με νέες απαιτήσεις για την ελληνική οικονομία. Σε αυτές τις συνθήκες, η ενίσχυση της παραγωγικής μας βάσης δεν αποτελεί απλώς έναν αναπτυξιακό στόχο. Είναι προϋπόθεση για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και ουσιαστική κοινωνική συνοχή.
Της Μίκας Ιατρίδη*
Η συζήτηση για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της χώρας αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία. Η Ελλάδα χρειάζεται μια οικονομία που παράγει περισσότερο, αξιοποιεί την καινοτομία, ενισχύει την εξωστρέφειά της και δημιουργεί ευκαιρίες σε ολόκληρη την επικράτεια. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται σταθερά από το 2019 η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας είναι ήδη ορατά. Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης, οι εξαγωγές της μεταποίησης αυξήθηκαν από 23 δισεκατομμύρια ευρώ το 2019 σε 37 δισεκατομμύρια το 2025, ενώ στον ίδιο κλάδο δημιουργήθηκαν 60.000 νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου υλοποιούνται 930 επενδυτικά σχέδια, συνολικού ύψους άνω των 3,1 δισεκατομμυρίων ευρώ, με πρόβλεψη για περισσότερες από 15.000 νέες θέσεις εργασίας. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την πρόοδο της ελληνικής παραγωγής και τη σημασία της συνέχισης αυτής της προσπάθειας.
Κεντρική θέση σε αυτή την προσπάθεια κατέχει η στήριξη της περιφέρειας. Από το 2019, η κυβερνητική αναπτυξιακή πολιτική περιλαμβάνει παρεμβάσεις που λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και τις προοπτικές κάθε περιοχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Αναπτυξιακός Νόμος του 2022, ο οποίος προβλέπει ειδικά επενδυτικά κίνητρα για μικρά νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων.
Παράλληλα, στο καθεστώς των Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης έχουν ενταχθεί, μεταξύ άλλων, η Κάσος, η Μεγίστη, η Χάλκη, η Σύμη, η Νίσυρος, η Ψέριμος, η Τήλος, οι Λειψοί και το Αγαθονήσι. Με δύο κύκλους προκηρύξεων, το 2025 και το 2026, συνολικού προϋπολογισμού 150 εκατομμυρίων ευρώ ο καθένας, διαμορφώνεται ένα συγκεκριμένο πλαίσιο στήριξης επενδυτικών πρωτοβουλιών σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πρόσθετες οικονομικές και γεωγραφικές προκλήσεις.
Οι παρεμβάσεις αυτές λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες της νησιωτικής οικονομίας, όπου το αυξημένο μεταφορικό κόστος, η εποχικότητα και οι γεωγραφικές αποστάσεις επηρεάζουν την επιχειρηματική δραστηριότητα. Η στήριξη της τοπικής παραγωγής, της μεταποίησης και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δημιουργεί προϋποθέσεις για περισσότερες επαγγελματικές επιλογές και σταθερότερη απασχόληση.
Μια ακόμη σημαντική παράμετρος της περιφερειακής ανάπτυξης είναι η άμεση σύνδεσή της με τη δημογραφική πρόκληση. Η δυνατότητα των νέων ανθρώπων να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της ζωής και της οικονομικής δραστηριότητας στις τοπικές κοινωνίες.
Γι’ αυτό οι επενδύσεις στην πραγματική οικονομία χρειάζεται να συνοδεύονται από σύγχρονες υποδομές, ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσονται και συγκεκριμένες κυβερνητικές παρεμβάσεις, όπως τα πρόσθετα οικονομικά κίνητρα για την προσέλκυση και παραμονή γιατρών σε άγονες και απομακρυσμένες περιοχές, το στεγαστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων, που προβλέπει κατοικίες και για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς, καθώς και οι πρωτοβουλίες για τη διευκόλυνση της στέγασης δημόσιων λειτουργών που υπηρετούν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους. Πρόκειται για συμπληρωματικά μέτρα που συνδέουν την οικονομική πρόοδο με την αποτελεσματική λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι να αξιοποιηθεί ακόμη περισσότερο η δυναμική που έχει αναπτυχθεί, με αποτελεσματική εφαρμογή των διαθέσιμων εργαλείων και παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε περιοχής. Μια ισχυρή παραγωγική Ελλάδα προϋποθέτει μια περιφέρεια που συμμετέχει ενεργά στην οικονομική πρόοδο. Με επενδύσεις, νέες ευκαιρίες και σταθερή στήριξη της επιχειρηματικότητας, η ανάπτυξη μπορεί να αποκτήσει διάρκεια και ουσιαστικό κοινωνικό αντίκρισμα.
* Η Μίκα Ιατρίδη είναι Βουλευτής Ν. Δωδεκανήσου – Αντιπρόεδρος Διαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων – Αν. Γενική Γραμματέας Κ.Ο. Νέας Δημοκρατίας
















Η αλφαβήτα της προστασίας, της διεκδίκησης, της πάταξης αρχαιοκαπηλίας είναι άγνωστη – Γράφει η Αγγελική Κώττη
Αν αύριο με κάποιο μαγικό τρόπο η Μεγάλη Βρετανία αποφάσιζε να μας επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα, η ελληνική Βουλή πιθανόν να ενέκρινε τη σχετική συμφωνία μόλις και μετά βίας. Οι αντιρρήσεις, οι επιθέσεις, οι καταγγελίες, η καχυποψία, η άγνοια, θα περίσσευαν.
Δυστυχώς αυτή ήταν η εικόνα της Βουλής κατά τη χθεσινή συζήτηση για την κύρωση της πολιτιστικής συνεργασίας με τη Σερβία. (Πλήρης τίτλος, «Κύρωση της Συμφωνίας μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Σερβίας για την πρόληψη της κλοπής, της παράνομης ανασκαφής και της παράνομης εισαγωγής, εξαγωγής, διακίνησης ή μεταβίβασης της κυριότητας της πολιτιστικής περιουσίας και την προαγωγή της επιστροφής ή την απόδοσή της».)
Δεν είναι η πρώτη συμφωνία με κάποια χώρα, ας θυμίσουμε την ανανέωση ειδικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, που έγινε πρόσφατα με την επίσκεψη Ρούμπιο στην Ελλάδα. Αυτό που κατά πρώτο λόγο εξασφαλίζεται είναι ότι αν οι τελωνειακές ή άλλες αρχές κάποιας χώρας βρουν παράνομες αρχαιότητες ή κλεμμένα έργα τέχνης, θα τις κατασχέσουν και αυτές θα επιστραφούν στην κάθε μία από τις δύο χώρες. Σε όποια ανήκει. Πρόκειται για κάτι που ευνοεί απολύτως και τις δύο χώρες που υπογράφουν, ιδιαίτερα, όμως, τη δική μας όταν πρόκειται για χώρες όπως η Αμερική.
Αφήνω κατά μέρος το γεγονός ότι αν και η συζήτηση γινόταν για ένα καθαρά πολιτιστικό θέμα, κάπου το ένα τρίτο των ομιλιών από την αντιπολίτευση, και δη των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων, αφιερώθηκε στην Κίμπερλι Γκιλφόιλ. Για την αντικατάσταση της οποίας φταίει… η ελληνική κυβέρνηση. Σοφιστείες…
Ας δούμε μερικά από όσα οι πατέρες και μητέρες του έθνους είπαν στη χθεσινή συνεδρίαση της ολομέλειας. Ξεκαθαρίζοντας εκ των προτέρων πως η Ελλάδα είναι μια χώρα που μάχεται λυσσαλέα κατά της αρχαιοκαπηλίας. Εχει, κατά βάσιν, έναν από τους πιο αυστηρούς αρχαιολογικούς νόμους στον κόσμο- αν όχι τον αυστηρότερο. Έναν νόμο που υιοθετήθηκε σχεδόν στο σύνολό του και πλέον αποτελεί και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Εθνικό ζήτημα, το υπηρετεί κάθε κυβέρνηση ανάλογα με την πολιτική της.
Απλώς και μόνο να έχει κανείς διαβάσει τον νόμο, αποκλείεται να πει: «Ωστόσο, η συγκεκριμένη σύμβαση με τη Σερβία, μια χώρα που αντιμετωπίζει παρόμοιες προκλήσεις με την Ελλάδα, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την έλλειψη μιας ευρύτερης διεκδικητικής στρατηγικής απέναντι στις χώρες αποδέκτες των κλαπέντων θησαυρών.»
Στην πραγματικότητα, η διεκδίκηση είναι διαρκής. Ακόμα και αυτές οι συμφωνίες, με το ίδιο σκεπτικό γίνονται. Η κυρία βουλευτής δεν το ήξερε. ‘Η δεν το αναγνωρίζει.
Κατόπιν κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επαναπαύεται «σε διεθνή κείμενα στερούμενα εξαναγκαστικών μηχανισμών επιβολής την ίδια ώρα που η διεθνής αρχαιοκαπηλία και τα μεγάλα μουσεία της Δύσης θωρακίζουν συστηματικά μέσα από ένα απροσπέλαστο νομικό και ιδεολογικό τείχος.
Όταν η ίδια η Μεγάλη Βρετανία αρνείται να προσχωρήσει στη σύμβαση UNIDROIT του έτους 1995, θωρακίζοντας τις συλλογές των μουσείων της με εγχώριους νόμους, όπως το British Museum Act του 1963, η υπογραφή διμερών συμφωνιών με χώρες όπως η Σερβία δεν προσφέρει κανένα ουσιαστικό στήριγμα απέναντι στα μεγάλα μέτωπα της παγκόσμιας Realpolitiκ του πολιτισμού.»
Θωρακίζουν, λοιπόν, κατά τη μητέρα του έθνους τα μουσεία τους, χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία. Θετικά το βλέπει, όπως δείχνει το ρήμα που χρησιμοποίησε. Και έχουν «ένα απροσπέλαστο νομικό και ιδεολογικό τείχος». Κατάλαβε τι είπε; Κατάλαβε πως όλα αυτά γίνονται για να υπερασπιστούν τα αποικιοκρατικής αντίληψης μουσεία και τις συλλογές τους, που με την ίδια λογική έγιναν, όχι για λόγους δικαίου και προστασίας; Κι ότι εμείς δεν χρειαζόμαστε μπαλώματα κατά το δοκούν στον εξαιρετικό νόμο μας;
Άλλος βουλευτής μάς ενημέρωσε ότι οι πραγματικοί επαναπατρισμοί πολιτιστικών αγαθών επιτεύχθηκαν μόνο μέσα από σκληρή νομική σύγκρουση και την επιθετική αξιοποίηση του εγχώριου δικαίου των χωρών αποδεκτών. «Η Κύπρος έτσι κέρδισε τα ψηφιδωτά του Ναού της Παναγίας της Κανακαριάς» υπογράμμισε. Μόνο που η Κύπρος δίκασε τον ιδιώτη που τα είχε κλέψει, αφού απέδειξε ότι είχαν αφαιρεθεί παρανόμως από κατεχόμενα εδάφη. Δεν πήγε νομικά εναντίον κάποιου κράτους. Η αντιμετώπιση σε αυτή την περίπτωση είναι εντελώς διαφορετική. Δεν πας ξένο κράτος στα δικαστήρια, γιατί ποτέ δεν θα κερδίσεις, εκτός αν έχεις στοιχεία και μπορείς να αντιδράσεις σε συγκεκριμένο χρόνο μετά την κλοπή. Τα λοιπά, είναι να ‘χαμε να λέγαμε.
Εκτός από την «παγκόσμια ειρήνη» και «παγκόσμια δικαιοσύνη»…
Αγνοια κάθε νόμου είχε ο επόμενος βουλευτής. «Η πλέον σοβαρή παράλειψη-σημείο της συμφωνίας εντοπίζεται στο άρθρο 8. Εκεί ορίζεται ρητά ότι το μέρος που αιτείται την επιστροφή ενός πολιτιστικού αγαθού υποχρεούται να αποδείξει ότι το εν λόγω αντικείμενο εισήχθη παρανόμως στο άλλο κράτος μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας. Και αν αναλογιστούμε τι σημαίνει αυτή η ρύθμιση στην πράξη, είναι ότι οποιοδήποτε αρχαίο, βυζαντινό ή μεταβυζαντινό κειμήλιο, εικόνα ή χειρόγραφο έχει αφαιρεθεί παράνομα, έχει κλαπεί ή έχει διακινηθεί πριν από την ισχύ της συμφωνίας τίθεται αυτομάτως εκτός του πεδίου εφαρμογής της. Η συμφωνία δεν παρέχει στην ελληνική πολιτεία καμία δυνατότητα θεσμικής διεκδίκησης για τις παλαιότερες υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας.
Ασφαλώς γνωρίζουμε το νομικό επιχείρημα που προβάλλει η κυβερνητική πλευρά επικαλούμενη τη σύμβαση της UNESCO του 1970 και την πάγια αρχή της μη αναδρομικότητας των πολυμερών διεθνών συμβάσεων. Όμως, εδώ τίθεται ένα ερώτημα: Σε μία διμερή συμφωνία η οποία διαμορφώνεται ελεύθερα ανάμεσα σε δύο κυρίαρχα κράτη με στενότατους ιστορικούς και πνευματικούς δεσμούς, γιατί η ελληνική διπλωματία εγκλωβίστηκε στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή των πολυμερών συνθηκών; Γιατί δεν διεκδικήσαμε μια γενναιότερη ρύθμιση που να καλύπτει το παρελθόν; Και σας ρωτήσαμε, κύριε Υπουργέ, αν συζητήθηκε ή διεκδικήθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις η συμπερίληψη αναδρομικής ισχύος για τις υποθέσεις παράνομης διακίνησης.»
Απάντησε η υπουργός Πολιτισμού, και είπε αυτό που κοτζάμ βουλευτής αγνοούσε. Και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο, δεν υπάρχει συμφωνία με αναδρομική ισχύ. Καμία, μα καμία. Και δεν μπορεί να υπάρξει. Ναι;
Να μην πούμε για την απορία που κατατέθηκε σχετικά με την επιστροφή από εμάς προς την Τουρκία ενός θησαυρού αποτελούμενου από περισσότερα από χίλια αργυρά νομίσματα του 5ου αιώνα προ Χριστού προερχόμενα από πόλεις της Μικράς Ασίας. Σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία, πρόκειται για 61 αργυρούς στατήρες, κοπές πόλεων της Παμφιλίας, της Κιλικίας, της Ιωνίας, της Κύπρου, αλλά και της Αίγινας και της Μήλου, καθώς και 994 αργυρά αθηναϊκά τετράδραχμα με χρονολογίες κοπής από τις αρχές έως τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. είπε η βουλευτής.
Και ρώτησε γιατί τα επιστρέψαμε στην Τουρκία εφόσον συνδέονται άμεσα με τον ελληνικό πολιτισμό;
Διότι εκεί βρέθηκαν, θα απαντούσε κανείς. Ή να το δει με ελαφρότητα και να ρωτήσει γιατί ο κρατήρας του Ελληνα Ευφρόνιου που όμως βρέθηκε και κλάπηκε στην Ιταλία, επεστράφη σε αυτήν; Γιατί δεν τον ζητήσαμε εμείς από το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης; Μήπως γιατί δεν είχαμε κανένα δικαίωμα;
Από τη συμφωνία με τη Σερβία περάσαμε στις επιστροφές αρχαιοτήτων σύμβαση με τη Βουλγαρία για την ανταλλαγή των οστών του Σαμουήλ με 48 εκκλησιαστικά κειμήλια. Άλλη γκρίνια εκεί, που θα αφήσουμε ασχολίαστη. Διότι κάθε τοποθέτηση διόγκωνε τον εφιάλτη της ασυνεννοησίας.
Οπερ έδει δείξαι. Αν τυχόν ο κ. Οσμπορν μάς έλεγε ΟΚ, τι θα γινόταν στη Βουλή;
(Δεν θα μας πει. Διότι επιμένει στον δανεισμό και μάλιστα μερών των γλυπτών. Λίγο καιρό στο Λονδίνο και λίγο καιρό στην Αθήνα η καλύτερη λύση, η οποία είναι συμβατή με το βρετανικό δίκαιο φέρεται ειπών στην Αθήνα. Αλλά η Ελλάδα έχει και το δικό της δίκαιο και το δικό της Δίκιο)
Αγγελική Κώττη