Αγάλματα, νομίσματα και άλλα, από το ναυάγιο των Αντικυθήρων, θα παρουσιαστούν στο πολυαναμενόμενο και σημαντικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων στον Πειραιά, που θα είναι έτοιμο σε λίγους μήνες. Θα υπάρχει ειδικός χώρος για τα σπουδαία αυτά ευρήματα, από τα οποία ελάχιστα έχει δει το κοινό. Όλα προέρχονται από αποθήκες. Όπως και κάποια άλλα ευρήματα, τα οποία επίσης ζητούνται από μουσεία. Οι «μηχανές» δουλεύουν στο φουλ και όλα θα είναι έτοιμα εντός του 2026 για την υποδοχή των επισκεπτών, καθώς και των επιβατών πλοίων και ειδικά πλοίων κρουαζιέρας. Αυτό θα είναι το σημαντικότερο, αν όχι και μοναδικό, μουσείο στο είδος του παγκοσμίως.
Στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο κατατέθηκε προς εξέταση το θέμα «Έγκριση ή μη παραχώρησης στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων αρχαίων αντικειμένων αρμοδιότητας του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Νομισματικού Μουσείου και των Εφορειών Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, Κορινθίας και Χανίων, προκειμένου να ενταχθούν στη μόνιμη έκθεση του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων»,
Η εφορεία εναλίων αρχαιοτήτων ζήτησε μακροχρόνιο δανεισμό εξήντα τριών ευρημάτων, μεμονωμένων ή/και συνόλων, τόσο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο όσο και από τέσσερις Υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Ειδικότερα, από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων αιτείται την παραχώρηση 39 αντικειμένων, τα οποία προέρχονται από τις ενάλιες έρευνες στο ναυάγιο των Αντικυθήρων και είτε φυλάσσονται στις αποθήκες είτε εκτίθενται στο αίθριο του Μουσείου. Πρόκειται για 38 λίθινα γλυπτά και μία ομάδα αντικειμένων που σχετίζονται με τη διαδικασία της εν λόγω ανασκαφής (πακέτα τσιγάρων και χειρόγραφες σημειώσεις για την τεκμηρίωση των ευρημάτων).
Από το Νομισματικό Μουσείο, αιτείται, μέσω μακροχρόνιου δανεισμού, αντιπροσωπευτικό αριθμό νομισμάτων από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων, καθώς και μικρό αριθμό χάλκινων προϊστορικών ταλάντων του ναυαγίου της Κύμης (μέσα 16ου έως μέσα 14ου αι.). Κανένα από τα προαναφερόμενα αντικείμενα δεν παρουσιάζεται στην μόνιμη έκθεση του Νομισματικού Μουσείου. Από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων ζητήθηκαν επτά αρχιτεκτονικά ανάγλυφα από ναυάγιο στην περιοχή του Πειραιά, κατ’ ουσία εννέα τμήματα μαρμάρινων πινάκων, τα οποία εντοπίστηκαν το 1930 στην Ακτή Τσελέπη, κατά τη διάρκεια εκτέλεσης εργασιών για τη διαμόρφωση του σύγχρονου λιμανιού.
Από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων αιτήθηκε σύνολο δέκα υαλοθετημάτων από το αρχαίο λιμάνι των Κεγχρεών και, τέλος, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων τρία ενάλια ευρήματα από τα αρχαία λιμάνια της Φαλάσαρνας και της Κισάμου. Tα αντικείμενα θα ενταχθούν στη μόνιμη έκθεση του υπό οργάνωση Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων, εμβληματικού έργου το οποίο υλοποιείται με συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το Μουσείο έχει χωροθετηθεί στην Ακτή Βασιλειάδη, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας Πύλης και θα στεγασθεί σε δύο εφαπτόμενα κτήρια, ένα υφιστάμενο (το γνωστό ΣΙΛΟ) και ένα νέο.
Εντός του συγκροτήματος των δύο κτηρίων, θα περιλαμβάνονται χώροι συνολικής επιφανείας 26.380 τμ., εκ των οποίων οι εκθεσιακοί χώροι μόνιμων και περιοδικών εκθέσεων ανέρχονται στα 7.550 τ.μ. Σύμφωνα με την εγκεκριμένη το έτος 2021 μουσειολογική μελέτη, το Μουσείο θα περιλαμβάνει περί τα 2.200 αντικείμενα, ενώ η εκθεσιακή αφήγηση αυτού θα διαρθρώνεται σε έξι θεματικούς άξονες (1ος θεματικός άξονας: Θάλασσα, Περιβάλλον, Άνθρωπος / 2ος θεματικός άξονας: Eνάλια Αρχαιολογία / 3ος θεματικός άξονας: «Χρονοκάψουλες» στο βυθό…σταθμοί στον χρόνο» / 4ος θεματικός άξονας: Προσεγγίζοντας αποσπασματικά το παρελθόν. Ένα ανοικτό ζήτημα προς διαχείριση / 5ος θεματικός άξονας: Eνάλια πολιτιστική κληρονομιά ανοικτή στη κοινωνία / 6ος θεματικός άξονας: Σιλό και Πειραιάς, αλληλένδετες ιστορίες).
Μέσα από μία συνεχόμενη αφήγηση δημιουργούνται οι απαιτούμενοι χώροι, οι οποίοι υποστηρίζουν την μουσειολογική μελέτη και τα εκθέματα, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν και από μόνοι τους σημεία μιας διαδρομής, η οποία “καταδύεται” στο παρελθόν (κτίριο Σιλό), “αναδύεται” στην επιφάνεια (Νέο κτίριο) και επιστρέφει στο παρόν μέσω του χώρου που ταυτίζεται με το πρόσφατο βιομηχανικό παρελθόν του κτιρίου (ταινιόδρομος). Ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στο «εσωτερικό» του υφιστάμενου κτιρίου, να δει σημεία στα οποία υπό κανονικές συνθήκες δεν θα είχε πρόσβαση, και με αυτό τον τρόπο να κατανοήσει την λειτουργία του.
Κεντρικός στόχο της μουσειογραφικής μελέτης αποτελεί η εξασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας τόσο σε φυσικό επίπεδο (ράμπες, ασανσέρ, ευρύχωροι χώροι κίνησης μεταξύ των εκθεμάτων) όσο και σε διανοητικό επίπεδο (διαβάθμιση πληροφοριακού υλικού, εκθέματα αφής, επίπεδα ανάγνωσης πληροφορίας, κ.λπ.).
Παράλληλα, τα εκθέματα θα πλαισιώνονται από ομοιώματα πλοίων, βιντεοπροβολές, χάρτες και διαγράμματα, όπως για παράδειγμα η ψηφιακή εφαρμογή με το ταξίδι του Οδυσσέα στην Ιθάκη, εδώ θα βρίσκονται ακόμη και τα ημερολόγια του Κουστώ, ενώ ιδιαίτερη έμφαση θα δίνεται στις συμμετοχικές δραστηριότητες παιδιών και νέων και στα εκπαιδευτικά προγράμματα.
