Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, παρουσίασε στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων, κατά τη συζήτηση για τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2026, τα έργα και τις δράσεις που υλοποιούνται ή έχουν προγραμματιστεί, σημειώνοντας την καθοριστική συμβολή του Πολιτισμού στην εθνική προσπάθεια μετασχηματισμού του οικονομικού μας προτύπου.
Όπως σημείωσε η Λίνα Μενδώνη «ο Πολιτισμός και οι υπηρεσίες του δεν είναι απλοί δέκτες πιστώσεων. Για περισσότερο από έξι χρόνια, ο Πολιτισμός, στη θεσμική του διάσταση και στις εφαρμοζόμενες πολιτικές, έχει μετατραπεί από παθητικό και στατικό υποδοχέα των όποιων πόρων που παραλάβαμε, σε προσοδοφόρο πρωταγωνιστή της ανάπτυξης. Κινητοποιεί πόρους, δημόσιους και ιδιωτικούς, δημιουργεί απασχόληση, προσελκύει έσοδα μέσω των υποδομών του -τα οποία διοχετεύει σε νέα έργα και δράσεις- συρρικνώνει, σταθερά, γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες, οξύνει την εξωστρέφεια της οικονομίας και πρωταγωνιστεί στα διεθνή fora.
Ο Πολιτισμός δημιουργεί Οικονομία. Και, το κυριότερο, αποτελεί παράγοντα κοινωνικής συνοχής, αποτελώντας σημαντικό δίαυλο μεγέθυνσης και ανακατανομής του εθνικού πλούτου. Αποτελεί μήτρα απασχόλησης, και μηχανισμό βελτίωσης της ποιότητας ζωής των πολιτών και ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας».
Η Υπουργός Πολιτισμού τόνισε ότι, «με πόρους -κυρίως ευρωπαϊκούς- στο Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα πολιτιστικών υποδομών και δράσεων που είχε γίνει ποτέ. Σήμερα είναι ενεργά περισσότερα από 850 έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1,3 δισ. ευρώ, εκτός από αυτά τα οποία έγιναν τα προηγούμενα χρόνια και παραδόθηκαν. Ποτέ άλλοτε ο Πολιτισμός δεν είχε τόσους πόρους, οι οποίοι μετουσιώνονται σε απτά έργα σε όλη την επικράτεια, από τον Έβρο μέχρι τη Γαύδο και αφορούν κάθε πτυχή του: Την πολιτιστική κληρονομιά -στη μεγάλη ιστορική της διαχρονία και σε όλο το εύρος των μορφών της- τη σύγχρονη δημιουργία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου βαίνει σταθερά αυξανόμενος:
653 εκατομμύρια ευρώ, το 2026, έναντι 575 εκατομμυρίων, το 2025, και 295 εκατομμυρίων, το 2019.
Ιδιαίτερα αυξημένες είναι οι Δημόσιες Επενδύσεις:
375 εκατομμύρια για το 2026, έναντι 318 εκατομμυρίων το 2025, και έναντι 28 μόλις εκατομμυρίων ευρώ το 2018.
Η ποσοστιαία μεταβολή του Τακτικού Προϋπολογισμού μεταξύ του 2018 και του 2026 ξεπερνά το 20%.
Η ποσοστιαία μεταβολή της συμβολής του ΟΔΑΠ στον προϋπολογισμό του Πολιτισμού μεταξύ του 2018 και του 2025 ανέρχεται στο 92,29%. Η ποσοστιαία μεταβολή του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μεταξύ του 2018 και του 2026 ανέρχεται στο 911%. Κάθε σχόλιο περιττεύει».
Όπως υπογράμμισε η υπουργός, «ο Πολιτισμός διαπερνά και επηρεάζει σχεδόν όλες τις πτυχές της κοινωνικής ζωής και της παραγωγικής δραστηριότητας. Διακρίνεται από ισχυρή κοινωνικοοικονομική δυναμική. Είναι ένα εξέχον κοινωνικό αγαθό, αλλά και ένας πολύτιμος αναπτυξιακός πόρος, που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη οριζόντια στη χάραξη πολιτικών, που είναι καθοριστικές για την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη. Ιδιαίτερα σήμερα, που η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και η αειφορία αποτελούν καίρια ζητούμενα».
Σημείωσε πως το 2026, ολοκληρώνεται το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το οποίο το ΥΠΠΟ αξιοποίησε στο έπακρον με την ένταξη 214 έργων και δράσεων, συνολικού προϋπολογισμού 610 εκατομμυρίων ευρώ.
Αποθησαυρίζοντας τα σημαντικότερα όσων υλοποιήθηκαν εντός του έτους, ανέφερε:
Προχώρησαν με γοργούς ρυθμούς τα έργα της αποκατάστασης και της αναστήλωσης των μνημείων της Ακρόπολης. Είδαμε την Ακρόπολη πριν από λίγο καιρό χωρίς καθόλου σκαλωσιές, αυτό είχε να συμβεί από το 1974. Με τους ίδιους γρήγορους ρυθμούς προχωρεί και η αποκατάσταση του Μουσείου της Ακρόπολης επί του Βράχου. Εξελίσσονται με ταχύτητα τα έργα στο π. βασιλικό κτήμα Τατοΐου και στην Σιταποθήκη του Πειραιά, η οποία μετατρέπεται σε Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων, ακριβώς για να τονίσει τη σχέση του Έλληνα με τη θάλασσα. Το 2026, τα έργα αυτά αποδίδονται ολοκληρωμένα στο κοινό.
Το 2025, ολοκληρώθηκαν έργα αποκατάστασης, συντήρησης, προσβασιμότητας και πρόληψης των ακραίων φαινομένων της κλιματικής κρίσης στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας, στην Αφαία της Αίγινας, στο Μυστρά, στους Φιλίππους, στους προϊστορικούς οικισμούς της Πολιόχνης και του Καβειρίου της Λήμνου, αλλά και στο τζαμί της Καλούτσιανης και στο Οθωμανικό Λουτρό στα Ιωάννινα, στο Κάστρο της Κιάφας στο Σούλι και στο Ανάκτορο της Πέλλας. Σε πλήρη εξέλιξη είναι η αναβάθμιση των υποδομών Σύγχρονου Πολιτισμού -του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης, της Κρατικής Σχολής Ορχηστρικής Τέχνης, του REX του Εθνικού Θεάτρου, του Ηχογραφικού Κέντρου και του Στούντιο Επαυξημένης Πραγματικότητας του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης.
«Επίσης» όπως ανέφερε, «προωθήθηκε η δεύτερη φάση της λειτουργίας του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου, αναπτύξαμε το πρόγραμμα σπουδών της υπό ίδρυση Σχολής τεχνικών κινηματογράφου και οπτικοακουστικών μέσων και βάζουμε την περιφερειακή πολιτιστική πολιτική σε νέο πλαίσιο, με την ολοκλήρωση στρατηγικών σχεδίων πολιτιστικής αναπτυξιακής πολιτικής σε 15 πόλεις στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, το Ανατολικό Αιγαίο, καθώς και τη Θεσσαλονίκη. Και φυσικά, το πρόγραμμα αυτό των στρατηγικών σχεδίων του Σύγχρονου Πολιτισμού συνεχίζεται.
Εφαρμόστηκε νέα τιμολογιακή πολιτική για τους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία, που ομογενοποιεί το σχετικό καθεστώς και αποφέρει αυξημένα έσοδα. Έσοδα, τα οποία ανακατευθύνονται σε έργα Πολιτισμού. Έσοδα, τα οποία ενισχύουν καθοριστικά όχι μόνον τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες, αλλά κυρίως τους φορείς του Σύγχρονου Πολιτισμού.»
Υπενθύμισε πως το εμβληματικό έργο της επέκτασης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου προχωρεί σταθερά και εντός των χρονοδιαγραμμάτων του (σ.σ. σήμερα μάλιστα θα συζητηθεί στα κεντρικά συμβούλια του υπουργείου)..
Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην εγγραφή των έξι Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων της Κρήτης στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, τον περασμένο Ιούλιο, δύο μόλις χρόνια μετά την αντίστοιχη εγγραφή του Ζαγορίου. Επί σαράντα χρόνια προσπαθούσε η χώρα μας την ένταξη της Κνωσού στα μνημεία της UNESCO. Και το πέτυχε -με διθυραμβικά σχόλια εκ μέρους των κρατών-μελών της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς- η δική μας Κυβέρνηση. Κάτι λέει αυτό.
Η Ελλάδα έχει πλέον ένα νέο πρόσωπο στο διεθνές πολιτιστικό τοπίο. Και αυτό αποδείχθηκε και προχθές, στο Forum των Αρχαίων Πολιτισμών, του οποίου την Προεδρία έχει η χώρα μας το τρέχον έτος, με την ομόφωνη υιοθέτηση της Διακήρυξης των Αθηνών, με εξαιρετικά σημαντικές καινοτομίες, η οποία επιπλέον περιλαμβάνει τη διεύρυνση του Forum με την ένταξη της Κύπρου. Και αυτό είναι ιδιαίτερα, επίσης, σημαντικό.»
Κατά την υπουργό, το 2026, σηματοδοτεί την απόδοση στο κοινό εμβληματικών υποδομών. «Αναφέρθηκα ήδη στο Τατόι και στο Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων στον Πειραιά» είπε. «Να προσθέσουμε το Μουσείο ευρημάτων του Μετρό Θεσσαλονίκης στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, αλλά και τα Μουσεία στο Αγαθονήσι, στη Χάλκη, στη Χίο, στο Αργοστόλι, στο Άργος, στο Μεταξουργείο με την Βιοτεχνία Ελληνικών Μαντηλιών, το Πολυάνδριο των Δεσμωτών του Φαλήρου, το Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης, αλλά και το αναστηλωμένο μέγαρο Πρόκες φον Όστεν στη Φειδίου 3, στην καρδιά της Αθήνας, ένα εξέχον δείγμα οθωνικής αρχιτεκτονικής.
Ολοκληρώνονται οι εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης του Παρθενώνα, των Τειχών και της ενίσχυσης των βραχωδών μαζών της Ακρόπολης, η αναβάθμιση των υποδομών στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών και στον Κεραμεικό. Ολοκληρώνεται στις αρχές του χρόνου το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Κλιματική Αλλαγή, όπως και τα έργα αντιμετώπισης των βραχοπτώσεων στους Δελφούς και των πλημμυρών στο Δίον και τα Μάλια.
Αποδίδονται δεκάδες στρέμματα αναδεδειγμένου αρχαιολογικού χώρου στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου -τα ελληνιστικά νεώρια, οι Κήποι του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου μαζί με τη νέα υπαίθρια γλυπτοθήκη- αλλά και το αποκατεστημένο τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο μαζί με τρεις μεταβυζαντινές εκκλησίες στην ευρύτερη περιοχή του, η Σχολή Μαρμαροτεχνίας στην Τήνο, το ανακαινισμένο συνεδριακό κέντρο στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.
Ολοκληρώνεται το έργο «Ανάπτυξη και Εφαρμογή Ψηφιακών Διαδραστικών Υπηρεσιών και Περιεχομένου για τη βελτίωση της εμπειρίας του επισκέπτη σε Αρχαιολογικούς Χώρους, Μουσεία, Μνημεία και Ιστορικούς Τόπους με τη χρήση Καινοτόμων Τεχνολογιών και Ανοιχτών Συστημάτων».
Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα που ενώνει για πρώτη φορά περισσότερους από 300 αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία σε μία ενιαία, σύγχρονη πύλη για τους επισκέπτες. Μέσα από καινοτόμες ψηφιακές υπηρεσίες –όπως το νέο ηλεκτρονικό εισιτήριο, τις ψηφιακές ξεναγήσεις για 40 χώρους και μουσεία σε 8 γλώσσες -μεταξύ των οποίων και η νοηματική- τις εφαρμογές AR και VR – και με πιστοποιημένο, επιστημονικά τεκμηριωμένο περιεχόμενο, δημιουργούμε μια νέα, προσβάσιμη και βιωματική πολιτιστική εμπειρία για όλους.»
Αγγελική Κώττη
