Για χρόνια, η πίεση που ασκούσε ο Καναδάς για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Σαουδική Αραβία δεν προκαλούσε τίποτε περισσότερο από μια συνηθισμένη απόρριψη. Όμως αυτό άλλαξε την περασμένη εβδομάδα, όταν μια καναδική διαμαρτυρία μεταφράσθηκε στα αραβικά και πυροδότησε μια διπλωματική ρήξη.
Όταν το Ριάντ απάντησε σε μια έκκληση της καναδής υπουργού Εξωτερικών Κρίστια Φρίλαντ για την απελευθέρωση ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών με μια ξαφνική διακοπή των διπλωματικών και των εμπορικών σχέσεων, οι καναδοί αξιωματούχοι προσπαθούσαν να καταλάβουν τι συνέβη.
Αυτό που δεν είχε προβλέψει η Οτάβα ήταν ότι, για τους Σαουδάραβες, είχε παραβιάσει μια κόκκινη γραμμή.
Στις 2 Αυγούστου η Φρίλαντ έγραψε στα αγγλικά και στα γαλλικά στο Twitter ζητώντας την απελευθέρωση δύο φυλακισμένων σαουδαράβων ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Την επομένη, το υπουργείο Εξωτερικών του Καναδά έστειλε ένα άλλο μήνυμα στο Twitter καλώντας τη Σαουδική Αραβία να «απελευθερώσει αμέσως» αυτούς και άλλους ακτιβιστές.
Το μήνυμα αυτό μεταφράσθηκε στα αραβικά από την καναδική πρεσβεία στο Ριάντ και δημοσιοποιήθηκε τις 5 Αυγούστου με αποτέλεσμα να μπορουν να το δουν τα περίπου 12.000 πρόσωπα που ακολουθούν τον λογαριασμό της καναδικής πρεσβείας στο Twitter.
Η αντίδραση από τη Σαουδική Αραβία ήταν ταχεία. Μερικές ώρες μετά τη δημοσιοποίηση του μηνύματος στα αραβικά, η σαουδαραβική κυβέρνηση ανακάλεσε τον πρεσβευτή της, απαγόρευσε στον απεσταλμένο του Καναδά να επιστρέψει στη Σαουδική Αραβία και εξέδωσε μια απαγόρευση για νέες εμπορικές συναλλαγές.
Δύο πηγές στον Κόλπο λένε πως αυτό που αναστάτωσε περισσότερο τους σαουδάραβες αξιωματούχους ήταν το «τουίτ» της πρεσβείας.
«Τα ζητήματα αντιμετωπίζονται μέσω των συνηθισμένων διαύλων, όμως το ‘τουίτ’ αποτελούσε παραβίαση των διπλωματικών κανόνων και του διπλωματικού πρωτοκόλου», είπε μία από τις πηγές ζητώντας να μην κατονομασθεί λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα του θέματος.
Οι πηγές δεν διευκρίνισαν πώς ακριβώς το «τουίτ» παραβίασε τους διπλωματικούς κανόνες, όμως περιφερειακοί εμπειρογνώμονες είπαν πως αυτό που προκάλεσε τον θυμό των σαουδαράβων αξιωματούχων ήταν το γεγονός ότι εστάλη προς ένα εγχώριο ακροατήριο.
«Τα σουδαραβικά αντίποινα πήραν κάποιον χρόνο ώστε να επιτραπεί η διεξαγωγή συνομιλιών πίσω από κλειστές πόρτες», δήλωσε ο Σαλμάν αλ-Ανσάρι, ιδρυτής της Saudi American Public Relation Affairs Committee που έχει την έδρα της στην Ουάσινγκτον.
«Νόμιζαν πως οι Καναδοί θα έκαναν πίσω, αλλά ξαφνικά έστειλαν το τουίτ στα αραβικά. Αυτό ήταν μια πολύ προκλητική ενέργεια από τους Καναδούς, να προσπαθήσουν να φέρουν σε δύσκολη θέση τους Σαουδάραβες ενώπιον του λαού τους. Οι Σαουδάραβες δεν τα παίρνουν αυτά καθόλου ελαφρά».
Ο σαουδάραβας υπουργός ΕΞωτερικών Αντέλ Τζουμπέιρ έθεσε το ζήτημα του αραβικού «τουίτ» σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε την Τρίτη με την Φρίλαντ και διαμαρτυρήθηκε για ανάμιξη, δήλωσε πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση και ζήτησε να μην κατονομασθεί.
Καναδοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν πως δεν υπάρχει τίποτε αξιοσημείωτο στο «τουίτ» στα αραβικά, το οποίο απλώς επαναλαμβάνει τη δηλωμένη θέση της Οτάβα, κάτι που είναι συνηθισμένο να κάνουν αντιπροσωπείες στο εξωτερικό.
Ο Καναδάς είχε θέσει και προηγουμένως το ζήτημα των φυλακίσεων ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών. Τον Μάιο, η πρεσβεία του Καναδά στο Ριάντ εξέφρασε με «τουίτ» της στα αγγλικά την ανησυχία της για τις συλλήψεις ακτιβιστών υπογραμμίζοντας πως έχει «κρίσιμη σημασία να γίνει σεβαστό το κράτος δικαίου», χωρίς να υπάρξει δημόσια απάντηση από τη Σαουδική Αραβία.
«Παράπλευρη ζημιά»
Η υπερβολική αντίδραση στο «τουίτ» υπογραμμίζει το γεγονός ότι το βασίλειο υιοθετεί μια πολύ σκληρότερη στάση εναντίον αυτού που αντιλαμβάνεται ως δυτική επιρροή στις εσωτερικές υποθέσεις του σε θέματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενθαρρυμένο ίσως από την προθυμία της Ουάσινγκτον, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, να υποβαθμίσει ζητήματα δικαιωμάτων, όταν αφορούν τους συμμάχους της.
Το Ριάντ και η Ουάσινγκτον διατηρούν μια εξαιρετικά στενή σχέση –ήταν τεταμένη στη διάρκεια της κυβέρνησης του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα– καθώς τόσο ο σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν όσο και ο Τραμπ συμμερίζονται παρόμοιες ανηυχίες για το Ιράν. Αντίθετα οι Τραμπ και Τριντό είχαν λογομαχήσει στη διάρκεια της συνόδου κορυφής της Ομάδας των Επτά (G7) τον Ιούνιο με ασυνήθιστα δημόσιο τρόπο.
Αυτή την εβδομάδα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε τις δύο πλευρές να χρησιμοποιήσουν τη διπλωματία για να διευθετήσουν τη διένεξη.
«Ο Καναδάς είναι παράπλευρη ζημιά», λέει ο Τόμας Ζινό, επίκουρος καθηγητής και ειδικός για τη Μέση Ανατολή στο πανεπιστήμιο της Οτάβα.«Αυτό ουσιαστικά δεν είναι για τον Καναδά. Είναι ότι η Σαουδική Αραβία θέλει να στείλει ένα ευρύτερο μήνυμα προς τους γείτονές της, προς άλλες δημοκρατίες».
Αξιωματούχοι του καναδικού υπουργείου Εξωτερικών, της Φρίλαντ περιλαμβανομένης, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν σήμερα σε ξενοδοχείο του Βανκούβερ για μια διάσκεψη, αιφνιδιάσθηκαν από τη σουδαραβική αντίδραση. Σύμφωνα με πηγές στην κυβέρνηση, ο Καναδάς δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει ποια μέτρα μπορεί να πάρει για να «διορθώσει το μεγάλο λάθος του», όπως το αποκάλεσε ένας σαουδάραβας αξιωματούχος.
Στη Σαουδική Αραβία, τα μέτρα κατά του Καναδά υποστηρίζονται από μια καμπάνια στα μέσα ενημέρωσης στην οποία επικρίνονται οι επιδόσεις του Καναδά στα ανθρώπινα δικαιώματα και εγκωμιάζεται η σταθερότητα του σουαδάραβα μονάρχη στην «προστασία της κυριαρχίας του βασιλείου».
Κανάλια της σουαδαραβικής τηλεόρασης μετέδωσαν ρεπορτάζ για τον αγώνα των ιθαγενών στον Καναδά τονίζοντας ότι υπήρξαν στην ιστορία τους θύματα διακριτικής μεταχείρισης. Άλλα ρεπορτάζ απαριθμούσαν «τις χειρότερες καναδικές φυλακές» και περιέγραφαν σκληρές συνθήκες εγκλεισμού.
Greek #Σαχλέbrity System…
Λαϊκισμός και Celebrity System έχουν κάτι κοινό, προφανώς παντού, αλλά ακόμα περισσότερο στην Ελλάδα: επενδύουν στα νούμερα και αναπόφευκτα, συχνά, σε «νούμερα»…
Του Βαγγέλη Μωυσή
Ψάχνουν να βρουν το «προϊόν» που… πουλάει περισσότερο και το προσφέρουν αφειδώς στον κόσμο, ακολουθώντας ευλαβικά το παγκόσμιο εγχειρίδιο της ψυχολογίας και της χειραγώγησης της μάζας.
Υπάρχουν εκείνες οι περιπτώσεις, κατά τις οποίες, η κοινωνία, αναδεικνύει –πρόσκαιρα συνήθως- τα δικά της celebrity faces: τον ανώνυμο σωτήρα κάποιων συνανθρώπων του, τον πιλότο που χάθηκε άδικα υπερασπιζόμενος τον εναέριο χώρο, τον αθλητή που μας έκανε υπερήφανους, τον νεαρό που ανέβασε στο youtube ένα βίντεο αναδεικνύοντας κάποιο αντικειμενικά εξαιρετικό ταλέντο του…
Είναι εκείνες οι «φωτεινές» αχτίδες αντίστασης της κοινωνίας που δεν θέλει να αντιμετωπίζεται ως σανομασούσα μάζα…
Από την άλλη, αδικώντας κατάφωρα εκείνα τα δημόσια (και λιγότερο δημόσια) πρόσωπα, που θα άξιζαν να καταστούν Celebrities, το «σύστημα» έχει την τάση να αναδεικνύει συχνά ως πρωταγωνιστές του πρόσωπα υποδεέστερα του μέσου όρου, σε κάθε αξιοκρατικό μοντέλο αξιολόγησης…
Στην πολιτική, συχνά, υπάρχουν θύλακες που καιροφυλακτούν να εκμεταλλευτούν αυτούς τους «πρωταγωνιστές» celebrities, είτε πρόκειται για «προϊόντα» τηλεοπτικών πρωινάδικων, είτε πρόκειται για προϊόντα ενός καλοδομημένου επικοινωνιακού αντικομφορμισμού, είτε πρόκειται ακόμα και για πολιτικές «διεξόδους» μιας… απολιτίκ και «αντιπολιτίκ» αγανάκτησης…
Κάποια από αυτά τα πρόσωπα ξεχωρίζουν φτάνοντας να γίνουν ακόμα και δήμαρχοι, ή κυβερνήτες. Στο κυβερνόν πολιτικό σύστημα, είτε στην κεντρική πολιτική σκηνή, είτε στην Αυτοδιοίκηση, σίγουρα μπορούμε να φτιάξουμε μια αρκετα μεγάλη λίστα ονομάτων, στα οποία θα ταίριαζε ακόμα περισσότερο ένα hashtag τύπου… #Σαχλέbrity.
Όμως κάποια πρόσωπα, φτάνουν να διοικήσουν, είτε έναν Δήμο, είτε μια χώρα. Και τα όταν προέρχονται από την κατηγορία των #Σαχλέbrity, τα συνδέουν ο άκρατος λαϊκισμός, η προσποιητή αντισυμβατικότητα και η απαστράπτουσα επικοινωνιακή «συσκευασία», με την οποία «πλασαρονται» ως εισπράκτορες της απολιτίκη και αντιπολιτίκ αγανάκτησης ενός –ομολογουμένως- καταπονημένου από τις ίδιες του τις αδυναμίες και παθογένειες, πολιτικού συστήματος.
Λιγότερα ή περισσότερα χρόνια μετά την αναρρίχησή τους σε μικρότερες ή μεγαλύτερες κορυφές του πολιτικού συστήματος, βέβαια, αποκαλύπτονται ως αυτό που πραγματικά είναι: επικοινωνιακές «φούσκες», λαμπερές στα εύκολα, και ανεπαρκείς, ως επικίνδυνες για τα δύσκολα…
Άλλος σε μεγάλες κρίσεις, άλλος σε μικρότερες, αποδεικνύονται λίγοι και αποτυχημένοι. Και το χειρότερο κοινό σημείο της celebrity νοοτροπίας; Άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο, σπεύδουν να στηριχτούν στον άλλοτε προκλητικό (για την κοινωνία) και άλλοτε απλά απωθητικό, επικοινωνιακό εξωραϊσμό της αποτυχίας τους.
Είναι το σημείο αυτό που συναντιούνται το καλό και το κακό πρόσωπο της «Επικοινωνίας»:
Από τη μια εκείνη η Επικοινωνία που επιχειρεί κάτι καλό να το καταστήσει ακόμα πιο ελκυστικό, προσφέροντας λίγη ασημόσκονη που λείπει από τη συσκευασία…
Από τν άλλη, εκείνη η Επικοινωνία που προσπαθεί να κάνει το μαύρο-άσπρο, να κουκουλώσει το αποκρουστικό, να ξεπλύνει το λερωμένο…
Και κάπου εκεί η κοινωνία… Που έχει πάντα –κι αυτή- το μερίδιο ευθύνης που της αναλογεί. Και την ικανότητα να σκέφτεται δις και τρις, πριν αναδείξει ως Celebrity, ένα #Σαχλέbrity…
Γιατί καμιά φορά, αυτό που ξεκινά ως χιούμορ και υγιής (ακόμα και ιερή) αγανάκτηση, μπορεί να φτάσει να διοικεί και να καθορίζει τις μοίρες και το μέλλον, ενός τόπου και των ανθρώπων του…
494 λέξεις