Με την απονομή των βραβείων, καθώς και με την προβολή της κλασικής, αποκατεστημένης ταινίας Il Bell΄ Antonio (Μπελ Αντόνιο) του Μάουρο Μπολονίνι σε σενάριο του Πιερ Πάολο Παζολίνι, ολοκληρώθηκε χτες το βράδυ η τελετή λήξης του 9ου Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, που επέστρεψε φέτος δυναμικά ύστερα από τρία χρόνια απουσίας. Η κλασική ταινία προβλήθηκε με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Οπτικοακουστικής Κληρονομιάς.
Η βραδιά άνοιξε με μια συναυλία μικρού μήκους από τους μουσικούς Φαίδωνα Μηλιάδη (βιολί) και Αλέξη Καραϊσκάκη (βιολοντσέλο) σε έργα των Ιάννη Ξενάκη και Μωρίς Ραβέλ. Λόγω απήχησης, το φεστιβάλ δεν θα ολοκληρωθεί στις 29 Οκτωβρίου, όπως ήταν προγραμματισμένο, αλλά θα συνεχιστεί έως την Τετάρτη 31 Οκτωβρίου με επαναληπτικές προβολές κάποιων επιλεγμένων προγραμμάτων.
Μεγάλος νικητής της βραδιάς στο Διεθνές Διαγωνιστικό Πρόγραμμα Αφηγηματικά+Όχι (2 Narrate or Not), αναδείχθηκε ο Αντρέι Γιακιμόφσκι από την Πολωνία για την ταινία του Once Upon a Time in November (Μια φορά κι έναν καιρό τον Νοέμβρη) με ήρωες τους άστεγους Μάρκι και Μουμ και τον σύντροφο της Μουμ -έναν αδέσποτο σκύλο ονόματι Μάτε. Μητέρα και γιος έχουν χάσει το διαμέρισμα που είχαν στο κέντρο της πόλης εξαιτίας των απάνθρωπων πολιτικών στέγασης που επιβάλλει το δημαρχείο. Η Μουμ χάνει ακόμη και τη θέση της στον ξενώνα για τους αστέγους, επειδή δεν επιτρέπεται ο Μάτε εκεί. Εκείνη όμως προτιμά να παραμείνει άστεγη παρά να εγκαταλείψει το αγαπημένο της κατοικίδιο…
Σύμφωνα με την κριτική επιτροπή, «λαμβάνοντας υπ΄ όψιν προσεκτικά και τις εννέα ταινίες, καταλήξαμε στην ταινία με την μεγαλύτερη πολιτική και εικαστική συνάφεια ως προς τα ζωτικά προβλήματα της εποχής. Εντάσσει πραγματικά πλάνα διαμαρτυρίας με δεξιοτεχνικό τρόπο στη μυθοπλασία, με καλοφτιαγμένους χαρακτήρες και σχέσεις, χρησιμοποιεί τη ματιά του χαμένου σκύλου ως μέσο απεικόνισης όλων των διαφορετικών πολιτικών κατευθύνσεων, εξυμνεί την ανθρώπινη ύπαρξη, που είναι ο πυρήνας της ταινίας, και κυρίως πετυχαίνει να δημιουργήσει ένα ριζοσπαστικό και συμπαγές κινηματογραφικό αποτέλεσμα. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, σε καιρούς ευρωπαϊκής και παγκόσμιας αναταραχής, να ενθαρρύνεται και να υποστηρίζεται η τέχνη που μετατρέπει τα ατομικό σε συλλογικό, χωρίς να παίρνει θέση αλλά προτείνοντας νέους τρόπους συνύπαρξης». Ο νικητής κέρδισε 10.000 ευρώ σε post production services για την επόμενη ταινία του από την Authorwave.
Η επιτροπή απένειμε επίσης εύφημες μνείες στις ταινίες Φούγκα/Fuga (Πολωνία, Τσεχία, Σουηδία) της Ανιέσκα Σμοτσίνσκα για την ερμηνεία της πρωταγωνίστριας Γκαμπριέλα Μουσκάλα, Γιάρα/Yara (Λίβανος, Ιράκ, Γαλλία) του Αμπάς Φαντέλ και Βασίλισσα του φόβου/Queen of fear (Aργεντινή) των Βαλέρια Μπερτουτσέλι και Φαμπιάνα Τισκόρνια, για την ερμηνεία της Βαλέρια Μπερτουτσέλι. Την κριτική επιτροπή αποτέλεσαν οι Εύα Όρμπανς (επιμελήτρια), Iόλη Ανδρεάδη (σκηνοθέτρια), Μαγιού Τρικεριώτη (σκηνογράφος), Μαρκ Ράπαπορτ (σκηνοθέτης) και Μενέλαος Καραμαγγιώλης (σκηνοθέτης, σεναριογράφος).
Το βραβείο του τμήματος Πρώτη Ματιά (First Look) απέσπασε το ντοκιμαντέρ Η εικόνα που έχασες (Τhe image you missed), ένα κινηματογραφικό δοκίμιο του Ντόναλ Φόρμαν (Ιρλανδία, Γαλλία, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο) για τον πατέρα του με τον οποίο είχε ελάχιστη επαφή. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, ο Ιρλανδο-αμερικανός ΜακΚέιγκ (1948-2008) έκανε ταινίες για τη σύγκρουση στη Βόρεια Ιρλανδία και άφησε πίσω του ένα οπτικό αρχείο τριάντα ετών. Τις εικόνες αυτές χρησιμοποιεί ο Φόρμαν για να μάθει τι κοινό έχει με τον πατέρα του. Σύμφωνα με το σκεπτικό της κριτικής επιτροπής «το βραβείο απονέμεται στην ταινία Η εικόνα που έχασες του Donal Foreman, η οποία, συνθέτοντας δημιουργικά τις εικόνες του παρελθόντος με τις εικόνες του παρόντος, καταφέρνει να συνδέσει το προσωπικό τραύμα με το τραύμα μιας ολόκληρης χώρας». Η νικήτρια ταινία εξασφάλισε εμπορική διανομή σε κινηματογράφους τέχνης στην Ελλάδα (Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Δαναός, Μικρόκοσμος, Τριανόν και στη Θεσσαλονίκη Μακεδονικόν).
Εύφημο μνεία απέσπασαν οι ταινίες Φάουστ/Fausto, ντοκιμαντέρ της Άντρεα Μπούσμαν (Μεξικό, Καναδάς) και το Περιστέρι/Pigeon (Τουρκία) για την ερμηνεία του Κεμάλ Μπουράκ Αλπερ. Στην Κριτική επιτροπή της Πρώτης Ματιάς ήταν οι Άγγελος Φραντζής (σκηνοθέτης), Βασίλης Δούβλης (σκηνοθέτης) και Χέλμουτ Βιτς (κινηματογραφιστής, παραγωγός).
