Πολύς λόγος γίνεται για τα αυθαίρετα που θα κατεδαφισθούν, αν βέβαια πρέπει να κατεδαφισθούν, και για το ποιος θα αναλάβει το πολιτικό κόστος της κατεδάφισης. Βγήκαν μάλιστα και μερικοί παράγοντες και παραπορευόμενοι του κυβερνώντος κόμματος που δηλώνουν ότι θα χρηματοδοτήσουν την κατεδάφιση των αυθαιρέτων.
Γράφει η Σοφία Μουρούτη – Γεωργάνα
Εδώ, όμως, κατά το δυνατόν δεν πολιτικολογούμε, αλλά λεξιλογούμε και χωρίς να βγάζουμε αυθαίρετα συμπεράσματα, δηλαδή, συμπεράσματα χωρίς τεκμηρίωση, βάση και έρεισμα, θα αυθαιρετολεξιλογήσουμε.
Ὁ, ἡ αὐθαίρετος, τὸ αὐθαίρετον είναι ο αρχικός λεκτικός μας τύπος, που προκύπτει από το αὐτός και αἱρετός. Ο αὐθαίρετος είναι εκείνος που εκλέγεται και διορίζεται μόνος του και το τ- της αντωνυμίας αὐτός έγινε θ – πριν από τη δασεία. Πολύ γρήγορα η λέξη απέκτησε τη σημασία εκείνου που είναι αποτέλεσμα, προϊόν ελεύθερης επιλογής, ελεύθερης βούλησης.
Ένα πολύ ενδιαφέρον για τη σημασία της λέξης που εξετάζουμε είναι ότι ὁ αὐθαίρετος ενίοτε συμβαίνει από κάποια αιτία που δεν μπορεί να ερμηνευτεί. Αυτή την έννοια βλέπουμε στον Ευριπίδη και συγκεκριμένα στα αποσπάσματα των τραγωδιών του. Ο τραγικός γράφει: Τὰ πλεῖστα θνητοῖς τῶν κακῶν αὐθαίρετα. Οι περισσότερες, δηλαδή, από τις συμφορές που συμβαίνουν στους θνητούς δεν έχουν εξήγηση, δεν τις χωρά ο νους του ανθρώπου.
Χωρίς εξήγηση, άρα αυθαίρετες, είναι οι καταστροφές που συνέβησαν το μήνα που μας πέρασε στο Μάτι και στη Ραφήνας της Αττικής, κι εκεί τα όποια αυθαίρετα, χωρίς άδεια, κτίσματα στα παραθαλάσσια θέρετρα έγιναν φέρετρα.
Για τους αρχαίους μας τα δεινά που ήταν αυθαίρετα, δίχως ερμηνεία, ήταν η λύπη, η δυστυχία, η θλίψη, ο πόλεμος, ακόμα κι ο έρωτας που τυραννά τους ανθρώπους.
Σήμερα ο αυθαίρετος προχώρησε λίγο πιο πολύ και προκύπτει σύμφωνα με τις προσωπικές προτιμήσεις, όχι στο πλαίσιο της τήρησης των νόμων. Αυθαίρετο είναι ένα κτίσμα, η δόμηση κ.ά.
Τον αυθαίρετο τον βρίσκουμε όχι μόνο στα μπετονένια, ξύλινα και τούβλινα οικήματα και κτίσματα, αλλά και στις απόψεις, τις θέσεις, τα συμπεράσματα. Αυθαίρετα συμπεράσματα, εν προκειμένω, βγάζουν όσοι χαρακτηρίζουν όλα τα πυρόπληκτα σπίτια ως αυθαίρετα. Οι συγκεκριμένοι αυθαιρέτως αυθαιρετούν και θεωρούν ακόμη και τις νόμιμες ενέργειες ως αυθαιρεσίες.
Συνώνυμα του αυθαίρετου είναι ο αθεμελίωτος, ο ατεκμηρίωτος, ο αναπόδεικτος, ο παράνομος, παράτυπος, καταχρηστικός. Αντώνυμα ο θεμελιωμένος, τεκμηριωμένος, αποδεδειγμένος, βάσιμος, ελεγμένος.
Τα αυθαίρετα των αυθαιρετούχων έχουν ανοίξει πληγές στην ελληνική κοινωνία των πολλαπλών αυθαιρεσιών. Οδηγούν και σε αυθαίρετη συμπεριφορά, ένθεν κακείθεν, που είναι ισοδύναμη της αυταρχικής, απολυταρχικής, σατραπικής.
Ο αυθαίρετος μεσουράνησε στη δεκαετία του ’90 ως σήριαλ με τον τίτλο «Οι αυθαίρετοι» και σάρκαζε τις λογής αυθαιρεσίες του Νεοέλληνα.
Τα αυθαίρετα των Ελλήνων δημιούργησαν αρκετές φράσεις που τρόπον τινά άρχισαν γλωσσικά να νομιμοποιούν τα αυθαίρετα. Τακτοποίηση αυθαιρέτων, διαχείριση δηλώσεων αυθαιρέτων, δόμηση αυθαιρέτων και πολλά, πολλά άλλα.
Έτσι σιγά – σιγά τα αυθαίρετα έγιναν μέρος της καθημερινότητάς μας και εντάχθηκαν όχι και πολύ αυθαίρετα στο λεξιλόγιό μας.
*Η Σοφία Μουρούτη – Γεωργάνα είναι φιλόλογος και διδάσκει στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδας
