Στις Κυκλάδες γεννήθηκε η Cycladic Biennale, η πρώτη διεθνής Μπιενάλε σύγχρονης τέχνης σε νησιωτικό σύμπλεγμα του ελληνικού χώρου με έδρα τη Νάξο, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την καλλιτεχνική έρευνα και παραγωγή στο Αιγαίο.
Η φετινή έκδοση της Biennale με τίτλο «What Re-mains» (Τι Απο-μένει;) εξετάζει τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες συγκροτείται η μνήμη και παράγεται η ιστορική αφήγηση. Ξεκίνησε από τις 20 Αυγούστου και θα λειτουργεί έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026 σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, καθώς και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, και θα αναπτυχθεί σε επιλεγμένους ιστορικούς και δημόσιους χώρους του νησιού, μετατρέποντας τη Νάξο σε ένα ανοιχτό πεδίο καλλιτεχνικού διαλόγου και πολιτισμικής διερεύνησης.
Η πρωτοτυπία του εγχειρήματος έγκειται στο ότι η Cycladic Biennale καλεί τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες να αναπτύξουν νέες παραγωγές μέσα από τη μελέτη του τοπικού αρχείου, της προφορικής ιστορίας, των κοινωνικών μετασχηματισμών, της μνήμης και των αθέατων αφηγήσεων του νησιωτικού χώρου.
Παράλληλα, η Biennale συμβάλλει ουσιαστικά στην πολιτιστική αποκέντρωση της χώρας. Σε μια εποχή όπου η πλειονότητα των μεγάλων καλλιτεχνικών διοργανώσεων συγκεντρώνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, η δημιουργία ενός θεσμού τέτοιου μεγέθους και διεθνούς προσανατολισμού στις Κυκλάδες συνιστά μια συνειδητή επένδυση στην πολιτιστική δυναμική της περιφέρειας. Η επιλογή της Νάξου λοιπόν δεν είναι τυχαία, αφού αποτελεί μια δήλωση ότι η παραγωγή σύγχρονου πολιτισμού μπορεί να αναπτυχθεί οργανικά στον ίδιο τον νησιωτικό χώρο και να παράγει συστηματικά καλλιτεχνική έρευνα γύρω από αυτόν.
«Η Cycladic Biennale ξεκίνησε από μια απλή αλλά ουσιαστική ανάγκη: να κοιτάξουμε τη Νάξο βαθύτερα» λέει στο Thepresident.gr ο Κωνσταντίνος Θ. Σπυρόπουλος, Ιδρυτής, Καλλιτεχνικός Διευθυντής, Επικεφαλής Επιμελητής της έκθεσης.
«Ζούμε σε έναν τόπο που όλοι νομίζουμε ότι γνωρίζουμε. Βλέπουμε τις παραλίες, τα μνημεία, το μάρμαρο, τα χωριά και το τοπίο. Υπάρχει όμως μια άλλη Νάξος, λιγότερο ορατή. Μια Νάξος που βρίσκεται στις ιστορίες των ανθρώπων, στις μνήμες των οικογενειών, στις παλιές διαδρομές, στις τεχνικές που περνούν από γενιά σε γενιά, στις διαλέκτους, στα ίχνη της εργασίας και σε όλα εκείνα που συχνά δεν καταγράφονται.
Από αυτή την ανάγκη γεννήθηκε η πρώτη Cycladic Biennale, με τίτλο What Re-mains — Τι Απο-μένει;. Καλέσαμε 66 καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό να μην έρθουν απλώς στη Νάξο για να παρουσιάσουν ένα έργο, αλλά να γνωρίσουν τον τόπο, να ακούσουν τους ανθρώπους του, να ερευνήσουν τις ιστορίες και τα αρχεία του και να αναζητήσουν όσα παραμένουν ενεργά μέσα στο παρόν.
Για εμάς, η σύγχρονη τέχνη μπορεί να γίνει ένας τρόπος να ξαναδούμε τον τόπο μας. Να φτάσουμε στις ρίζες του πολιτισμού της Νάξου και να τις φέρουμε στο σήμερα μέσα από μια διαφορετική ματιά.
Η Biennale δεν θέλει απλώς να δείξει έργα στη Νάξο. Θέλει να δημιουργήσει νέες σχέσεις ανάμεσα στον τόπο, τους ανθρώπους και την τέχνη. Και βέβαια να αφήσει πίσω της την επιθυμία να συνεχίσουμε να ψάχνουμε τι άλλο παραμένει.
Η Νάξος είναι η αφετηρία. Η φιλοδοξία είναι οι Κυκλάδες να γίνουν ένα ζωντανό πεδίο καλλιτεχνικής έρευνας, δημιουργίας και πολιτιστικού διαλόγου.”
Στην πρώτη έκδοση της Cycladic Biennale θα παρουσιαστούν 66 συμμετοχές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με τη συμμετοχή, βέβαια, και δημιουργών από τη Νάξο και τις Κυκλάδες. Η συνύπαρξη διεθνών και τοπικών φωνών αποτελεί κεντρικό στοιχείο της φιλοσοφίας του θεσμού, ο οποίος επιδιώκει να δημιουργήσει γόνιμες ανταλλαγές ανάμεσα στη διεθνή σύγχρονη τέχνη και τις ιδιαίτερες εμπειρίες του νησιωτικού χώρου.
Παράλληλα με την κεντρική έκθεση, θα υλοποιηθεί ένα εκτεταμένο δημόσιο πρόγραμμα με εκπαιδευτικά, βιωματικά εργαστήρια, δημόσιες διαλέξεις, ιδιωτικές ξεναγήσεις και κοινοτικές δράσεις. Στο πλαίσιο αυτό θα διοργανωθεί θεματικό πάνελ με τη συμμετοχή θεσμικών εκπροσώπων και εξειδικευμένων ομιλητών, με αντικείμενο τον ρόλο της πολιτιστικής αποκέντρωσης και τη συμβολή της σύγχρονης τέχνης στην περιφερειακή ανάπτυξη. Κατά τη διάρκεια της Biennale, ενεργή παρουσία θα έχει και η εταιρεία Square Lime, συμβάλλοντας στον διάλογο γύρω από τη σχέση φιλοξενίας, πολιτισμού και βιώσιμης ανάπτυξης των ελληνικών νησιωτικών προορισμών.
Από την πρώτη στιγμή κιόλας, στόχος της οργανωτικής ομάδας δεν ήταν η δημιουργία ενός ακόμη ελιτίστικου καλλιτεχνικού γεγονότος, αλλά η ανάπτυξη ουσιαστικών σχέσεων με την τοπική κοινωνία. Το όραμα του οργανισμού είναι να δημιουργήσει έναν χώρο συνάντησης ανάμεσα στη διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα και την καθημερινή ζωή του τόπου. Να μετατρέψει τη σύγχρονη τέχνη από ένα απομακρυσμένο και συχνά δυσπρόσιτο πεδίο σε ένα εργαλείο διαλόγου, συμμετοχής και συλλογικής σκέψης. Με ορίζοντα τα επόμενα χρόνια, η διοργάνωση φιλοδοξεί να επεκταθεί και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων, συγκροτώντας σταδιακά ένα δίκτυο πολιτιστικής παραγωγής που θα αναδείξει το Αιγαίο ως έναν δυναμικό χώρο σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας και έρευνας.
Τοποθεσίες & Ώρες λειτουργίας εκθεσιακών χώρων:
Πρώην Σχολή Ουρσουλινών – Former Ursuline School | Τετάρτη, Παρασκευή, Κυριακή: 18:30–21:30 | Πέμπτη & Σάββατο: 10:00–13:00 & 18:30–21:30, Δευτέρα & Τρίτη: Κλειστά
Δημαρχείο – Town Hall | Δευτέρα–Παρασκευή: 08:00–15:00
Θεατρικό Μουσείο Ιάκωβος Καμπανέλλης – Iakovos Kampanelis Theatre Museum | Δευτέρα & Τρίτη: 10:00–14:00 | Τετάρτη–Κυριακή: 10:00–14:00 & 18:00–21:00
Katharsis Retreat | Καθημερινά: 10:00–14:00 & 18:00–21:00
Είσοδος ελεύθερη σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους.
Εξαίρεση αποτελεί το Μουσείο Καμπανέλλη, όπου ισχύει το προβλεπόμενο εισιτήριο του μουσείου.
