Στην ιδιόμορφη βαλίτσα ταξιδιού που έχει μπροστά της η επιστήμονας από τη Βουλγαρία, έχει μόλις τοποθετηθεί μια περίεργη κατασκευή που -ακόμη αν δεν είσαι σχετικός με τον χώρο- αντιλαμβάνεσαι πως είναι ένας δορυφόρος που …μίκρυνε! «Πόσο κοστίζει να αποκτήσεις κανείς έναν τέτοιο δορυφόρο; Λοιπόν, χωρίς το ηλεκτρονικό φορτίο και τα ηλιακά πάνελ, θα πληρωθούν κάπου 200.000 ευρώ για να πάει στα χέρια ενός πελάτη!». Η επιστήμονας Μόνικα Ράνγκελοβα (Monika Rangyova) είναι στέλεχος μιας ομάδας από τη Βουλγαρία που δραστηριοποιείται στον απαιτητικό κλάδο της αεροδιαστημικής, ενώ μικροί δορυφόροι που έχει αναπτύξει βρίσκονται ήδη στο διάστημα.
Η βουλγαρική EnduroSat, με έδρα τη Σόφια από το 2015 όταν και ιδρύθηκε, έχει εξελιχθεί σε κατασκευαστή μεμονωμένων εξαρτημάτων δορυφόρων CubeSat και κατάφερε πλέον να παρέχει ολοκληρωμένες διαστημικών υπηρεσιών (end-to-end), μετρώντας ήδη περί τους 90 δορυφόρους σε τροχιά, εξηγεί στο ΑΠΕ ΜΠΕ η κ. Ράνγκελοβα, συντονίστρια προγραμμάτων για την ομάδα.
Στη συζήτηση για το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο -επίσης νεαρός- ανώτερος μηχανικός συστημάτων Λούκα Πάτσα (Luca Pacci) και η Μόνικα Ράνγκελοβα μίλησαν για το πώς τέθηκε από την ομάδα τους ο στόχος, από τα Βαλκάνια να φτάσουν στο διάστημα, αλλά και για τα επόμενα καινοτόμα βήματα που περιλαμβάνουν μεγαλύτερους δορυφόρους στην κατηγορία των εκατοντάδων κιλών.
Όλα σε «in-house» κατασκευή
Το κλειδί της επιτυχίας για την ομάδα εντοπίζεται, όπως λένε, στο μοντέλο λειτουργίας της. «Η προσέγγισή μας είναι να κάνουμε τα πάντα εσωτερικά στην εταιρεία (in-house). Σχεδιάζουμε και κατασκευάζουμε όλα τα υποσυστήματα στις εγκαταστάσεις μας στη Σόφια. Με αυτόν τον τρόπο έχουμε τον απόλυτο έλεγχο της ποιότητας, της ταχύτητας παραγωγής και της συνολικής λύσης που προσφέρουμε», εξηγεί η κ. Ράνγκελοβα, σημειώνοντας ότι περισσότερες από 3.500 μονάδες κατασκευής (modules) της εταιρείας έχουν ήδη «πετάξει» στο διάστημα.
Από την πλευρά του, ο κ. Πάτσα σημειώνει ότι η εταιρεία αναλαμβάνει πλέον την πλήρη συναρμολόγηση, τις δοκιμές, τις υπηρεσίες εκτόξευσης και τη λειτουργία των δορυφόρων για ποικιλία αποστολών, με την EnduroSat να έχει φτάσει να απασχολεί σήμερα περί τα 330 με 350 άτομα και να διατηρεί γραφεία σε αρκετές τοποθεσίες σε όλο τον κόσμο: στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, στις ΗΠΑ και, πιο πρόσφατα, στην Ιαπωνία.
Από τους CubeSats σε μεγαλύτερους δορυφόρους
Τους δορυφόρους CubeSats της εταιρείας, τους «στήνει» όπως θέλει ο πελάτης καθώς είναι πλατφόρμες «ανεξάρτητες από το ωφέλιμο φορτίο» (payload agnostic), και έτσι είναι εφικτή η προσαρμογή κάθε είδους τεχνολογίας πάνω τους. «Έχουμε παράσχει πολλούς διαφορετικούς τύπους. Η λογική μας είναι ότι παρέχουμε τη διαστημική υποδομή που επιτρέπει διάφορες εφαρμογές. Έτσι, οι πλατφόρμες μας είναι payload agnostic. Έχουμε αποστολές για επικοινωνίες, αποστολές για παρατήρηση της Γης», εξηγεί η Μόνικα Ράνγκελοβα. Δύο CubeSats της EnduroSat συμμετέχουν, μάλιστα, ήδη ως δορυφόροι συνεισφοράς (σ.σ Contributing Mission), με αποστολή την παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής στο εμβληματικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρατήρησης της Γης, το Copernicus.
Το μεγάλο στοίχημα για την ομάδα από τη Βουλγαρία είναι η κλιμάκωση της παραγωγής. «Έχουμε παράσχει, εκτοξεύσει, περισσότερους από 90 δορυφόρους στο διάστημα. Κατασκευάζουμε, δοκιμάζουμε και χτίζουμε δορυφόρους σε μεγάλη κλίμακα πλέον και ο τελικός στόχος είναι να φτάσουμε έως και τους δύο μεγάλους δορυφόρους στην κατηγορία των 100 έως 500 κιλών την ημέρα», υπογραμμίζει ο κ. Πάτσα. Για το μέλλον προετοιμάζονται δορυφόροι σε νέες αποστολές και έτσι τον ερχόμενο Οκτώβριο προγραμματίζεται η πρώτη εμπορική αποστολή με τον νέο δορυφόρο τους, τον EnduroSat Frame S. Για το 2027-2028 σχεδιάζονται, σύμφωνα με την κ. Ράνγκελοβα, αποστολές με Ραντάρ Συνθετικού Διαφράγματος (SAR) για την παρατήρηση της γης, όπως και μοντέλα δορυφόρων που θα κάνουν εφαρμογή τεχνολογιών επεξεργασίας των δεδομένων πάνω στον δορυφόρο, ενώ θα είναι σε τροχιά –το επονομαζόμενο edge computing.
Ανοιχτοί σε συνεργασίες
Με παρουσία σε προγράμματα της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας (EIC), η ομάδα δηλώνει ανοιχτή σε νέες διεθνείς ή διμερείς συνεργασίες με έμφαση σε έργα υψηλού Επιπέδου Τεχνολογικής Ετοιμότητας (High TRL). «Είμαστε πολύ ανοιχτοί στο να πραγματοποιήσουμε αποστολές επίδειξης και επικύρωσης σε τροχιά (in-orbit demonstration and validation), με εταίρους που επιθυμούν να αναπτυχθούν μαζί μας», καταλήγει η κ. Ράνγκελοβα.
