Παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, της Εύης Λαζού Λασκαρίδη, Προέδρου του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης πραγματοποιήθηκε, στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης, η ημερίδα «Cyclone Project – Παρουσίαση αποτελεσμάτων της περιόδου 2024-2026», που διοργάνωσαν το Υπουργείο Πολιτισμού και το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης.
Η ημερίδα παρουσίασε τα αποτελέσματα και την πορεία υλοποίησης του προγράμματος «Cyclone Project» σε αρχαιολογικούς χώρους, που υλοποιείται στο πλαίσιο του Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης. Στόχος του είναι η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, η πρόληψη φυσικών καταστροφών, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης και του εθελοντισμού.
Οι συστηματικοί καθαρισμοί, η διασφάλιση της ευταξίας και η ορθολογική διαχείριση της βλάστησης στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία αποτελούν σταθερό και διαχρονικό άξονα στρατηγικής του Υπουργείου Πολιτισμού, με στόχο τη θωράκιση των μνημείων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και ιδιαίτερα στον κίνδυνο πυρκαγιάς. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση των μνημείων, στη διασφάλιση της ασφάλειας επισκεπτών και εργαζομένων, καθώς και στην αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών στους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε:
«Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μίαν αφηρημένη ή μελλοντική απειλή. Επηρεάζει ήδη, με άμεσο τρόπο, την πολιτιστική μας κληρονομιά, τα μνημεία, τους αρχαιολογικούς χώρους και τα ιστορικά τοπία της χώρας μας. Η Ελλάδα διαθέτει μοναδική πυκνότητα και γεωγραφική διασπορά υπαίθριων μνημείων, τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με το φυσικό τους περιβάλλον. Εκτίθενται, καθημερινά, στις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων, των παρατεταμένων καυσώνων, των πυρκαγιών και των πλημμυρών. Υπό αυτές τις συνθήκες, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις συντήρησης. Απαιτείται στρατηγική, διεπιστημονική τεκμηρίωση, μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και διατομεακή συνεργασία, με ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική κρίση στον συνολικό κοινωνικό και πολιτιστικό σχεδιασμό. Το Cyclone Project αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης, καθώς συνδυάζει την πρόληψη, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη διατήρηση των μνημείων. Μέσα από τη συνεργασία μας με το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, ενισχύουμε ουσιαστικά την προστασία περισσότερων αρχαιολογικών χώρων, αξιοποιώντας την εμπειρία και τις καλές πρακτικές που έχουν ήδη αναπτυχθεί. Οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται συμβάλλουν όχι μόνο στη βελτίωση της εικόνας και της λειτουργικότητας των χώρων, αλλά και στην ενίσχυση της πυρασφάλειας, της πρόληψης κινδύνων και της ανθεκτικότητας των μνημείων, απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Το Cyclone Project αποδεικνύει ότι όταν η Πολιτεία, οι θεσμοί και η κοινωνία των πολιτών συνεργάζονται συστηματικά, με σχέδιο και συνέπεια, μπορούν να παραχθούν αποτελέσματα με ουσιαστικό και διαρκές αποτύπωμα για τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες».
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε:
«Η ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς δεν είναι δύο ξεχωριστές πολιτικές. Είναι μία αδιαίρετη, αδιαπραγμάτευτη, συλλογική, εθνική ευθύνη. Γιατί το περιβάλλον, όπως και οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μνημεία μας, αποτελούν αναπόσπαστα τμήματα της εθνικής μας ταυτότητας. Και οφείλουμε να τα διαφυλάξουμε και να τα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συνεργάζεται με το Υπουργείο Πολιτισμού σε μια σειρά δράσεων. Η πιο χαρακτηριστική είναι το ΒΙΑΣ, ένα κοινό πρόγραμμα για την προστασία και την ανάδειξη της βιοποικιλότητας στους αρχαιολογικούς χώρους της Πατρίδας μας.
Το Cyclone Project αποτελεί μια οργανωμένη παρέμβαση με ουσιαστικό περιβαλλοντικό, κοινωνικό και πολιτιστικό αποτύπωμα. Το σημαντικότερο στοιχείο του προγράμματος είναι ότι βοηθά στην αποκατάσταση της σχέσης μας με τον δημόσιο χώρο.
Το πρόγραμμα είναι μία απόδειξη ότι όταν η Πολιτεία, η ιδιωτική πρωτοβουλία και η κοινωνία των πολιτών συνεργάζονται με σχέδιο και συνέπεια, τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα και εντυπωσιακά.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αποδεικνύει έμπρακτα ότι αντιμετωπίζει το περιβάλλον ως πυρήνα της αναπτυξιακής και κοινωνικής στρατηγικής της χώρας. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στη νέα γενιά, εργαζόμαστε ώστε η ανάπτυξη να συμβαδίζει με τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα και τον σεβασμό στον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της πατρίδας μας».
Η Πρόεδρος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης Εύη Λαζού Λασκαρίδη δήλωσε:
«Μέσα από το Cyclone Project, το Ίδρυμα έχει αναπτύξει μια μεθοδολογία συστηματικών παρεμβάσεων και καταγραφής δεδομένων, που μας επιτρέπει να στηρίζουμε ουσιαστικά το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού, συμβάλλοντας στην πρόληψη κινδύνων και στην αναβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων με μετρήσιμο τρόπο. Η συνεργασία αυτή δείχνει πώς συνδυάζοντας θεσμική ευθύνη και επιχειρησιακή δυνατότητα μπορούμε να επιτυγχάνουμε αποτελέσματα με διάρκεια και πραγματικό αντίκτυπο, με κοινό στόχο την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Κατά την έναρξη της ημερίδας η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και η Πρόεδρος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης Εύη Λαζού Λασκαρίδη, υπέγραψαν την τριετή επέκταση του Μνημονίου Συνεργασίας. Σκοπός του Μνημονίου είναι η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, η προστασία των μνημείων από την κλιματική αλλαγή, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, η ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης, η ενίσχυση του εθελοντισμού και της ενεργούς συμμετοχής στα κοινά, δημιουργώντας μία νέα πολιτισμική κουλτούρα, η διενέργεια δράσεων για την αποφυγή της ρύπανσης σε σημαντικούς χώρους και σε μνημεία, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για ζητήματα που αφορούν στον πολιτισμό και στο περιβάλλον.
Το “Cyclone Project” αποτελεί ένα πρόγραμμα του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης και αφορά στους χερσαίους καθαρισμούς σε επαρχιακούς δρόμους, ποτάμια, λίμνες και αρχαιολογικούς χώρους, με στόχο την αντιμετώπιση της ρύπανσης και την προστασία περιοχών ιδιαίτερης ιστορικής, πολιτιστικής και περιβαλλοντικής αξίας. Από την άνοιξη του 2024, το πρόγραμμα υλοποιείται σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία της Αργολίδας, ενώ στη συνέχεια επεκτάθηκε στις Περιφερειακές Ενότητες Μεσσηνίας, Φωκίδας, Ηλείας, Λακωνίας και Αρκαδίας. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί παρεμβάσεις σε 76 αρχαιολογικούς χώρους, σε στενή συνεργασία με τις κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων και με σεβασμό στον χαρακτήρα κάθε περιοχής.
Συγκεκριμένα:
• το 2024 υλοποιήθηκαν δράσεις σε 23 αρχαιολογικούς χώρους της Αργολίδας και σε 23 της Μεσσηνίας,
• το 2025 σε 3 αρχαιολογικούς χώρους της Λακωνίας, 16 της Φωκίδας και 11 της Ηλείας,
• ενώ το 2026 το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αρκαδία, με προγραμματισμένη επέκταση στους Νομούς Βοιωτίας και Λάρισας.
Κατά τη διετία 2024-2026 πραγματοποιήθηκαν δράσεις επιφανειακών καθαρισμών, απομάκρυνσης απορριμμάτων, αποψίλωσης βλάστησης και καθαρισμού περιβαλλόντων χώρων σε σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Ακρόπολη των Μυκηνών, η Ακρόπολη Τίρυνθας, οι Μυκηναϊκοί Θολωτοί Τάφοι, το Κάστρο Κορώνης, το Κάστρο Μεθώνης, ο Αρχαιολογικός Χώρος Μυστρά, η Ακρόπολη Λεπρέου, η Αρχαία Φιγάλεια, η Νήσος Δοκός, ο Οχυρωμένος Οικισμός Κρίσσας, ο Πύργος και το αρχαίο νεκροταφείο Δελφών, τα Ρωμαϊκά Λουτρά, ο Βυζαντινός Ναός Θεοτόκου Ελεούσας και η Έπαυλη του Ηρώδη Αττικού. Οι παρεμβάσεις συνέβαλαν ουσιαστικά στην πρόληψη κινδύνων, στη βελτίωση της εικόνας και της λειτουργικότητας των χώρων, στην ενίσχυση της πυρασφάλειας και στην προστασία των μνημείων.
Αξιοσημείωτο είναι ότι κάθε ομάδα του Cyclone Project συλλέγει καθημερινά περισσότερο από έναν τόνο απορριμμάτων, με αποτέλεσμα μέσα σε δύο έτη ο συνολικός όγκος των απορριμμάτων να αντιστοιχεί σε πέντε φορές τον όγκο του Ναού του Ποσειδώνα στο Σούνιο, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος τόσο του προβλήματος όσο και της παρέμβασης. Με καθημερινή παρουσία στο πεδίο και 80 άτομα προσωπικό και τέσσερις ενεργές ομάδες εργασίας, το Cyclone Project έχει εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη δράση με περιβαλλοντικό, κοινωνικό και πολιτιστικό αποτύπωμα.
Από το 2024 έως σήμερα, το έργο καταγράφει σημαντικά αποτελέσματα:
• 1.850 τόνους απορριμμάτων,
• 4.827.021 τεμάχια απορριμμάτων,
• 1.046 ημέρες εργασίας,
• 5.619 εθελοντές.
Η ημερίδα αναφέρθηκε, επίσης, στο πρόγραμμα “Typhoon Project” του Ιδρύματος, το οποίο δραστηριοποιείται, εδώ και χρόνια, στις απρόσιτες ελληνικές ακτές, συμβάλλοντας ενεργά στην καταγραφή και αντιμετώπιση της θαλάσσιας ρύπανσης. Μέσα από τη συστηματική συλλογή και ανάλυση δεδομένων αναδείχθηκε ότι η ρύπανση των θαλασσών ξεκινά σε μεγάλο βαθμό από τη στεριά, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία του Cyclone Project.
Στην ημερίδα μίλησαν η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου, η Εκτελεστική Διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης Πέγκυ Ξηροταγάρου, και η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδας Νάνσυ Ψάλτη. Παρουσιάστηκαν επίσης ο σχεδιασμός για την περαιτέρω επέκταση του προγράμματος σε νέους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, καθώς και καλές πρακτικές συνεργασίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος.
