Αν κανείς σκεφτεί από που ξεκινάνε τα αυτοάνοσα νοσήματα, οι περισσότερες ψυχικές διαταραχές, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα θα καταλήξει ότι η αρχή όλων είναι το τα άγχος. Σε κάποιους ανθρώπους είναι πολύ ξεκάθαρο και εμφανή, σε άλλους είναι τόσο καλά κρυμμένο που δεν το αντιλαμβάνονται μέχρι το σύμπτωμα και κάποιοι θεωρούν ότι το διαχειρίζονται καλά. Η βάση είναι ότι το άγχος είναι μια κατάσταση και ένα συναίσθημα που βιώνουμε.
Της Μίκας Πανάγου *
Στο σημερινό μας άρθρο θα το συνδέσουμε με την έννοια της συναισθηματικής επάρκειας. Το να είναι κάποιος επαρκής συναισθηματικά, σημαίνει ότι έχει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα του, να αναγνωρίζει ποτέ είναι στρεσαρισμένος. Να διατηρεί τα συναισθηματικά του όρια μέσα από την δυνατότητα έκφρασης των συναισθημάτων του, με επακόλουθο να διεκδικεί τις ανάγκες του. Αφορά, τέλος, και τον διαχωρισμό των ψυχολογικών αντιδράσεων που αφορούν το εδώ και τώρα και όχι κατάλοιπα του παρελθόντος. Οι ανάγκες που έχει κάποιος να συνδέονται με το παρών και όχι με ανάγκες ανικανοποίητες των παιδικών του χρόνων. Αν δεν τεθούν σαφή όρια μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, θα βιώνει κανείς την απώλεια ή την απειλή απώλειας εκεί που δεν υπάρχει. Σημαντική είναι η ικανοποίηση των αυθεντικών μας αναγκών αντί την απώθηση τους με σκοπό να κερδίσουμε την αποδοχή των άλλων.
Ουσιαστικά να αποδεχτούμε και να δώσουμε έμφαση στο τι θέλουμε εμείς οι ίδιοι πραγματικά και όχι το περιβάλλον μας ώστε μα είμαστε αρεστοί. Όταν υπάρχει δυσκολία στα παραπάνω κριτήρια έχουμε την εμφάνιση του άγχους.
Το επόμενο στάδιο είναι η διατάραξη του εσωτερικού κόσμου κάποιου (ομοιόσταση), η οποία μπορεί να οδηγήσει στην κακή υγεία. Το να μην μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα μας, να εκπληρώσουμε αυτά που πραγματικά εμείς επιθυμούμε, να ζούμε για τους άλλους, θα μας οδηγήσουν με μαθηματική ακρίβεια στο στρες.
Να οριοθετούμε τον εαυτό μας δίπλα στους άλλους, να διεκδικούμε όσα αντέχουμε στο εδώ και τώρα και όχι τόσα όσα θα μας οδηγήσουν σε επιβράβευση από τους άλλους. Να ακούμε το σώμα μας και την ψυχή μας και να δίνουμε διαλείμματα όταν τα χρειάζονται. Να μην νιώθουμε άβολα αν κάτι δεν το ολοκληρώσουμε. Δεν σημαίνει αποτυχία αλλά ότι μέχρι εκεί μπορούσα.
Συχνά οι άνθρωποι έχουν την τάση να προσκολλούνται στο παρελθόν, να κατηγορούν τον εαυτό τους για λάθη ή να συγχέουν το τότε με το τώρα. Όλα αυτά δημιουργούν άγχος και η συχνή, καθημερινή εμφάνιση του μεταμορφώνεται σε θέματα υγείας.
Σημαντικό κομμάτι είναι η πρόληψη στα παιδιά, καθώς παρατηρείται να αυξάνεται το άγχος σε μικρές ηλικίες, μέσα από την καλλιέργεια της συναισθηματικής επάρκειας. Το να κουβαλάμε το παρελθόν στο εδώ και τώρα μας δημιουργεί χάος και αναβιώνουμε καταστάσεις που έχουν περάσει. Το να υπηρετούμε τα θέλω άλλων μας μπλοκάρει τα δικά μας θέλω. Το να αναζητούμε αναγνώριση και επιβεβαίωση από τους άλλους παραγκωνίζει τον ίδιο μας τον εαυτό. Επιτρέψτε στο σώμα σας να αποτύχει, να επιτύχει, να νιώσει και διδάξετε το στα παιδιά σας.
* Η Μίκα Πανάγου είναι κοινωνική λειτουργός με εκπαίδευση στη συστημική οικογενειακή θεραπεία
