Περιοριστικά μέτρα στις εισαγωγές κινεζικών προϊόντων ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς εντείνονται οι διαμαρτυρίες μεγάλων βιομηχανικών κλάδων που βλέπουν την παραγωγή τους να συρρικνώνεται και οι ηγέτες της ΕΕ ζητούν να μειωθεί το θηριώδες έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο με την Κίνα, το οποίο έφτασε τα 360 δισ. ευρώ πέρυσι.
Μετά την πρόσφατη συμφωνία με το Πεκίνο για ποσόστωση (quota) στις εισαγωγές κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων, πληροφορίες αναφέρουν ότι η Κομισιόν σχεδιάζει την εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων και στις εισαγωγές άλλων προϊόντων, όπως τα χημικά, ο μηχανολογικός εξοπλισμός και τα έπιπλα.
Πρόθεση των Βρυξελλών είναι τα νέα μέτρα να ληφθούν μετά από συνεννόηση με την Κίνα, στο πλαίσιο του θεσμοθετημένου διαλόγου των δύο πλευρών που οδήγησε στη συμφωνία για τα υβριδικά αυτοκίνητα. Στόχος είναι να αποφευχθούν αντίμετρα από το Πεκίνο και ένας εμπορικός πόλεμος που θα δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα απ’ όσα θα έλυνε. Αυτή ήταν άλλωστε και η κατεύθυνση που έδωσαν στην Κομισιόν οι ηγέτες της ΕΕ στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής.
Οι κίνδυνοι από τα μέτρα
Η εφαρμογή αμυντικών εμπορικών μέτρων – όπως είναι τα μέτρα κατά του ντάμπινγκ και των επιδοτήσεων (Anti-Dumping and Anti-Subsidy) καθώς και η επιβολή πλαφόν στις εισαγωγές προϊόντων (safeguards) – έχουν στόχο την προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από αθέμιτο ανταγωνισμό. Υπάρχουν, ωστόσο, κίνδυνοι καθώς η έκθεση στον κινεζικό ανταγωνισμό δεν είναι η ίδια για όλες τις επιχειρήσεις και τις αλυσίδες αξίας στους κλάδους που πλήττονται. Στην περίπτωση της χημικής βιομηχανίας, για παράδειγμα, οι επιχειρήσεις που κυρίως αντιμετωπίζουν πρόβλημα είναι αυτές που παράγουν πρωτογενή υλικά, όπως τα πολυμερή και τα βασικά χημικά. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν τα πρωτογενή χημικά για την παραγωγή προϊόντων, όπως τα καλλυντικά, είτε ενισχύθηκαν είτε είχαν πολύ μικρότερες απώλειες. Αυτές μπορεί να επηρεαστούν αρνητικά από την επιβολή περιοριστικών μέτρων, εφόσον αυξηθεί το κόστος εισροών που θα οδηγήσει σε άνοδο το κόστος και τις τιμές τους.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία, όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Χημικών Βιομηχανιών (ΣΕΧΒ), κ. Πάνος Σκαρλάτος. Η χημική βιομηχανία στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, αντίθετα με την ευρωπαϊκή. Ο δείκτης παραγωγής στην Ελλάδα αυξήθηκε 15% από το 2021, ενώ στην ΕΕ σημείωσε μία μείωση της ίδιας περίπου τάξης.
Η επέλαση των κινεζικών προϊόντων είχε ως αποτέλεσμα να κλείσουν τα τελευταία χρόνια εργοστάσια που αντιστοιχούν περίπου στο 10% του κλάδου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ ο βαθμός αξιοποίησης της παραγωγικής δυναμικότητάς του είναι χαμηλός, περίπου στο 74%. Βασικοί λόγοι που εξηγούν την υποχώρηση είναι το πολύ υψηλότερο ενεργειακό κόστος, με τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη τον Σεπτέμβριο του 2026 να είναι εξαπλάσιες από ό,τι στις ΗΠΑ, και η αδύναμη ζήτηση.
Με τα δεδομένα αυτά, οι Βρυξέλλες εξετάζουν περιοριστικά μέτρα στις εισαγωγές από την Κίνα, αλλά ο κ. Σκαρλάτος τονίζει ότι πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στον αντίκτυπό τους στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν πρωτογενή χημικά στη δραστηριότητά τους. Σημειώνει επίσης ότι η Κομισιόν πρέπει να εγγυηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες έρευνας – ώστε να επιτρέψει, ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να παρακολουθούν ευκολότερα τις διαδικασίες – και να προχωρά σε τακτικές διαβουλεύσεις με τους παραγωγούς που επηρεάζονται.
Χρειάζεται ισορροπημένη και αποτελεσματική προσέγγιση
Ο κ. Σκαρλάτος ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Η χημική βιομηχανία (ΧΒ) υποστηρίζει μια ισορροπημένη και αποτελεσματική προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή των μέσων εμπορικής άμυνας (Trade Defence Instruments – TDI) της ΕΕ.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία του θεμιτού ανταγωνισμού, η ΧΒ τονίζει την ανάγκη τα μέσα αυτά να είναι αποδοτικά και διαφανή, διασφαλίζοντας την προστασία των ευρωπαϊκών βιομηχανιών έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και παραβιάσεων των εμπορικών υποχρεώσεων, χωρίς παράλληλα να επιβάλλουν περιττή επιβάρυνση στους χρήστες που βρίσκονται σε μεταγενέστερα στάδια της αλυσίδας αξίας. Η χημική βιομηχανία εκτιμά ότι τα υφιστάμενα μέσα εμπορικής άμυνας διασφαλίζουν, σε γενικές γραμμές, μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ των διαφόρων οικονομικών συμφερόντων κατά μήκος των αλυσίδων αξίας.
Η ΧΒ θεωρεί ότι η εφαρμογή των υφιστάμενων κανονισμών για την αντιμετώπιση του ντάμπινγκ και των επιδοτήσεων είναι περίπλοκη και χρονοβόρα για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ως εκ τούτου, η ΧΒ ζητά την επανεξέταση της εφαρμογής των εν λόγω κανονισμών, με στόχο την προσαρμογή τους στις μελλοντικές ανάγκες, την απλούστευση των διαδικασιών και τη μείωση του συνολικού χρόνου που απαιτείται για την υποβολή καταγγελιών και τη διενέργεια ερευνών, ώστε να παρέχεται ταχύτερη προστασία στους πληττόμενους παραγωγούς.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει στην ΕΕ να αντιδρά πιο ευέλικτα σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές –τηρώντας παράλληλα τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)–, θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής χημικής βιομηχανίας και θα αναβαθμίσει τη θέση της σε παγκόσμιο επίπεδο».
Η θέση του ΣΕΒ και της UNICE
Ο ΣΕΒ, που εκφράζει το σύνολο της ελληνικής βιομηχανίας, σημειώνει ότι δεν υπάρχει ακόμη απόφαση περιορισμού των κινεζικών εισαγωγών και παραπέμπει σε πρόσφατο κείμενο θέσεων της κορυφαίας ευρωπαϊκής εργοδοτικής οργάνωσης UNICE για τις εμπορικές και οικονομικές σχέσεις Ε.Ε.-Κίνας, στη σύνταξη του οποίου έχει συμβάλει.
Σε γενικές γραμμές, το κείμενο αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ισορροπημένη ευρωπαϊκή στρατηγική, που θα αντιμετωπίζει τον αθέμιτο ανταγωνισμό και τις στρατηγικές εξαρτήσεις, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτούς τους διαύλους εμπορίου και συνεργασίας με την Κίνα. Βασική προτεραιότητα, σύμφωνα με το κείμενο, παραμένει η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
