Με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας εγκρίθηκε επί της αρχής, στην επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, το νομοσχέδιο για τις άμεσες ξένες επενδύσεις. Επιφύλαξη, για την τελική τους στάση στην ολομέλεια δήλωσαν το ΠΑΣΟΚ και η Ελληνική Λύση, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης καταψήφισαν.

Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, είπε ότι το νομοσχέδιο διευκολύνει εταιρείες του εξωτερικού «και μάλιστα πολύ σοβαρά», να προσέλθουν στη χώρα για παραγωγικές επενδύσεις. Όπως σημείωσε, η βελτίωση της δημοσιονομικής εικόνας της χώρας και η αποκλιμάκωση του χρέους, δημιουργεί μια εικόνα ελκυστικού προορισμού για την Ελλάδα, ώστε να προσέλθουν εταιρείες με καλούς όρους για εκείνες και προς το συμφέρον της Ελλάδας. Τα αποτελέσματα θα είναι πολλαπλασιαστικά, γιατί οι επενδύσεις θα είναι παραγωγικές αφού το πλαίσιο επιφυλάσσει μεγαλύτερο ρόλο στη μεταποίηση και τη βιομηχανία, αλλά και στην καινοτομία, στην εφαρμοσμένη έρευνα και τις νέες τεχνολογίας, τομείς δηλαδή που αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά μιας οικονομίας περισσότερο ανταγωνιστικής και ανθεκτικής.

Το νομοσχέδιο εμπεριέχει ένα νομικό πλαίσιο ξεκάθαρο που διευκρινίζει πλήρως τα κίνητρα και τα κριτήρια, τις διαδικασίες και τις δυνατότητες, δίνοντας βαθμό ευελιξίας ανάλογα με το πως εξελίσσονται τα πράγματα, είπε ο υπουργός Ανάπτυξης και επανέλαβε ότι «δεν προβλέπονται επιχορηγήσεις αλλά φοροαπαλλαγές και αδειοδοτήσεις», για να διευκολυνθούν οι παραγωγικές επενδύσεις που θα συμβάλλουν στον παραγωγικό μετασχηματισμό, στη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας και μάλιστα σε περιοχές για τις οποίες η στρατηγική της κυβέρνησης προωθεί την ανάπτυξή τους. Η όλη διαδικασία, τόνισε επίσης, θα διέπεται από όρους διαφάνειας.

Η μικρομεσαία επιχείρηση

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναφέρθηκαν στην ανάγκη μεγαλύτερης στήριξης της μικρομεσαίας επιχείρησης. Όπως όμως είπε ο υπουργός, για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπάρχει 1,5 δισ. ευρώ στην Αναπτυξιακή Τράπεζα για δανεισμό με RRF και τους επόμενους μήνες το υπουργείο θα κινήσει τρία αναπτυξιακά καθεστώτα μόνο για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παράλληλα υπάρχει και το Social Climate Fund, πέρα από τα τρία καθεστώτα του αναπτυξιακού νόμου, το οποίο είναι αθροιστικά 681 εκατ., με σύστημα first in – first out, και μπορεί να υπάρξει ταχύτατη απορρόφηση πάλι μόνο από μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Τα κόμματα

Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Νεοκλής Κρητικός, τόνισε ότι δεδομένης της αύξησης του επενδυτικού ενδιαφέροντος από το εξωτερικό, στόχος της νομοθετικής πρωτοβουλίας είναι η αξιοποίηση μη εγχώριων κεφαλαίων για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Νικητιάδης, δήλωσε ότι αποτελεί αναγκαιότητα η προσέλκυση ξένων επενδύσεων σε παραγωγικές δραστηριότητες με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, αλλά το ΠΑΣΟΚ έχει σοβαρές επιφυλάξεις αν θα επιτευχθεί ο σκοπός αυτός με τις προτεινόμενες διατάξεις. Βασικά σημεία προβληματισμού είναι το γιατί εντάσσονται στους τομείς ενδιαφέροντος οι οίκοι ευγηρίας και τα κέντρα αποκατάστασης και στο πώς ορίζεται το μη εγχώριο επενδυτικό κεφάλαιο.

Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ, Χρήστος Τσοκάνης, είπε ότι το νομοσχέδιο είναι κομμένο και ραμμένο στις ανάγκες των ομίλων και δεν αγγίζει τον καθημερινό Γολγοθά που ανεβαίνουν οι εργαζόμενοι, οι μικροί βιοπαλαιστές αγρότες, οι μικροαπασχολούμενοι, οι άνεργοι και η νεολαία. «Ίσα ίσα τους φορτώνουν νέα βάρη για ενισχύσουν αυτούς τους ομίλους», είπε ο βουλευτής του ΚΚΕ.

«Το καθεστώς των άμεσων ξένων επενδύσεων εξαρτάται στο σύνολό του από υπουργική απόφαση», είπε ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης, Βασίλης Βιλιάρδος και πρόσθεσε: «Ο υπουργός θα αποφασίζει για τα πάντα, οπότε αναρωτιόμαστε εμείς τι λόγο έχουμε να συζητάμε εδώ από τον προϋπολογισμό, σχετικά με το πόσο μεγάλες θα είναι οι επενδύσεις έως ποια κίνητρα θα δίνονται, σε τι ύψος και μέχρι ποιες δαπάνες θα χρηματοδοτούνται, επιπλέον, τα κριτήρια και οι συντελεστές με τους οποίους θα αξιολογούνται οι επενδυτές. Πώς θα μπορούσαμε αλήθεια να ψηφίζουμε εμείς κάτι τέτοιο;».

« Από τα 11 δισ. ευρώ άμεσων ξένων επενδύσεων που καταγράφονται, περίπου τα μισά αφορούν τη METLEN και τη μεταφορά της έδρας της στο Λονδίνο και όχι νέα παραγωγική επένδυση στην Ελλάδα. Είναι απλώς μια λογιστική αποτύπωση και όχι παραγωγική επένδυση», ανέφερε ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Παππάς. Ο βουλευτής έθεσε ζήτημα για το τι ορίζεται ως μη εγχώριο επενδυτικό κεφάλαιο και πώς αποκλείεται ελληνικά κεφάλαια να μεταφέρονται στο εξωτερικό και να επιστρέφουν ως «ξένα» για να λάβουν κίνητρα.

Το νομοσχέδιο, είπε ο ειδικός αγορητής της «Νίκης» Σπύρος Τσιρώνης, από τη μια πλευρά εγκαθιδρύει έναν απροκάλυπτο φορολογικό παράδεισο για τους ξένους επενδυτές και από την άλλη συνεχίζει τη φορολογική κόλαση για τους Έλληνες. «Την ώρα που η εγχώρια μικρομεσαία επιχείρηση, o βιοτέχνης, ο ελεύθερος επαγγελματίας και ο αγρότης, συνθλίβονται από την τεκμαρτή φορολόγηση, την ολική απουσία τραπεζικής ρευστότητας, αλλά και το δυσβάστακτο λειτουργικό κόστος, η κυβέρνηση έρχεται να προσφέρει απλόχερα δεκαπενταετείς φοροαπαλλαγές, αδειοδοτήσεις εξπρές και κρατικές εγγυήσεις, αποκλειστικά και μόνο σε μη εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια», ανέφερε ο βουλευτής της «Νίκης».

«Εντύπωση μας προξενεί, ότι δύο από τους δέκα τομείς όπου η κυβέρνηση θέλει να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις, είναι η Υγεία και τα Κέντρα Παροχής Υπηρεσιών Οίκου Ευγηρίας», παρατήρησε ο ειδικός αγορητής της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρος Καζαμίας, και αναρωτήθηκε: «Δεν υπάρχει εγχώριο κεφάλαιο για τα γηροκομεία, δηλαδή και πρέπει να προσελκύσουμε ξένο κεφάλαιο με κινητροδότηση, για να υπάρχουν επαρκή γηροκομεία; Ποιος τα αποφάσισε αυτά; Στη βάση ποιου αναπτυξιακού σχεδίου; Δυστυχώς, αυτά είναι εντελώς αδιαφανή, όπως είναι και συνολικά ο τρόπος νομοθέτησης της κυβέρνησης».

Φορείς

Κατά τη διαδικασία ακρόασης φορέων, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος (ΣΒΕ) αναφέρθηκε στη σημασία της κινητοποίησης νέων παραγωγικών επενδύσεων και υπογράμμισε ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις πρέπει να οδηγούν σε νέα παραγωγή, τεχνολογία, θέσεις εργασίας, εξωστρέφεια και ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, με έμφαση στην Περιφέρεια. Επισήμανε όμως παράλληλα, ότι «είναι άλλο η αλλαγή ιδιοκτησίας, και άλλο η είσοδος ενός στρατηγικού επενδυτή με νέα κεφάλαια που θα χρηματοδοτήσουν συγκεκριμένο παραγωγικό σχέδιο, μια νέα γραμμή παραγωγής, επέκταση εγκαταστάσεων, τεχνολογική αναβάθμιση, ή αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας μιας μεταποιητικής επιχείρησης».

Η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) είπε ότι η απλή εξαγορά μετοχών και η επένδυση αντικατάστασης, δεν θεωρούνται αρχικές επενδύσεις και αυτό είναι το ισχυρότερο σημείο του σχεδίου νόμου, αφού αναμένεται να αυξήσει το παραγωγικό απόθεμα και να συμβάλει στην άμβλυνση του επενδυτικού κενού της ελληνικής οικονομίας. Σημείωσε επίσης, ότι με το νομοσχέδιο, η φορολογική απαλλαγή δεν εκταμιεύεται από τον προϋπολογισμό, αλλά ενεργοποιείται μονάχα, αν η επένδυση παράγει κέρδη. Αυτή είναι μια σημαντική παράμετρος, γιατί μειώνει τον κίνδυνο του Δημοσίου σε περίπτωση αποτυχίας της επένδυσης. Η ΕΣΕΕ επισήμανε όμως, ότι «το καθεστώς κινήτρων βασίζεται στην κατοικία των μετόχων εκτός Ελλάδος. Δεν περιλαμβάνει καμία διαφάνεια ως προς τον τελικό πραγματικό δικαιούχο. Το σημείο αυτό ενδέχεται να δημιουργήσει ζητήματα ανταγωνισμού, καθώς ένας Έλληνας επιχειρηματίας, με εταιρεία συμμετοχών σε τρίτη χώρα, θα μπορούσε ενδεχομένως να επανεισάγει εγχώριο κεφάλαιο, ως ξένο».

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά (ΕΒΕΠ) στηρίζει την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων που δημιουργούν παραγωγική δυναμικότητα μεταφέρουν τεχνογνωσία και ενισχύουν την απασχόληση. Υπογράμμισε όμως ότι η επιτυχία θα κριθεί από τη σύνδεση των νέων επενδύσεων με την εγχώρια επιχειρηματικότητα. «Ευπρόσδεκτο το ξένο επενδυτικό κεφάλαιο, αλλά με κανόνες που ενισχύουν ταυτόχρονα την ελληνική παραγωγή και την προστιθέμενη αξία. Ζητούμε επενδύσεις με διάρκεια, συνεργασίες με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας, ποιοτικές θέσεις εργασίας και μετρήσιμο δημόσιο όφελος. Ζητούμε όμως να γνωρίζουμε πριν χορηγήσουμε οποιοδήποτε δημόσιο κίνητρο, πώς δημιουργήθηκαν τα επενδυτικά κεφάλαια», τόνισε το ΕΒΕΠ.

Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα επισήμανε ότι τα χρηματοδοτικά της εργαλεία «δουλεύουν σε συνδυασμό με όλη την προσπάθεια του νομοσχεδίου». Ειδικά για τις άμεσες επενδύσεις, υπάρχει πρόβλεψη ώστε ένα από τα μελλοντικά ταμεία να μπορεί στηρίξει δραστηριότητες στη χώρα.

Θετική στην στη θέσπιση διακριτού και στοχευμένου καθεστώτος για τις άμεσες ξένες επενδύσεις δήλωσε η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων. Δήλωσε επίσης στη διάθεση του υπουργείου Ανάπτυξης ώστε να συνδράμει την προσπάθεια αυτή.

Χαιρετίζουμε ιδιαίτερα την επιλογή των τομέων, όπου η αμερικανική τεχνογνωσία είναι ηγετική όπως και τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία, η αμυντική βιομηχανία, τα logistics, είπε το Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο που επισήμανε: «Οι ελληνοαμερικανικές οικονομικές σχέσεις βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών. Ωστόσο οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στην Ελλάδα βρίσκονται κοντά στο 18%, παραμένουν δηλαδή κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Συνεπώς είναι αναπόφευκτο ότι χρειαζόμαστε ξένα κεφάλαια. Αυτό το κενό δεν μπορεί να καλυφθεί μόνο από τα εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια». Μεταξύ των προτάσεων που κατέθεσε, είναι να έχουν πρόσβαση στα κίνητρα και οι θυγατρικές ξένων ομίλων που ήδη δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, όταν φέρνουν νέα κεφάλαια από το εξωτερικό.

Η Τράπεζα της Ελλάδος ανέφερε ότι η στόχευση για την περαιτέρω ενίσχυση των ροών ξένων άμεσων επενδύσεων στη χώρα και ειδικότερα, σε κλάδους παραγωγικής υψηλής προστιθέμενης αξίας, μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των επενδύσεων σε αυτούς του κλάδους που προσφέρουν περισσότερη υψηλότερη προστιθέμενη αξία και να ενισχύσουν με αυτόν τον τρόπο τον εξαγωγικό προσανατολισμό της χώρας. Παράλληλα υπογράμμισε ότι θα πρέπει να συνεχιστούν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται, έτσι ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, όπως η απλούστευση των αδειοδοτήσεων, η μείωση της γραφειοκρατίας και η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης. Τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο Στέλιος Παναγιώτου, προϊστάμενος του τμήματος Ανάλυσης Ισοζυγίου Πληρωμών, της διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης και Μελετών της Τραπέζης της Ελλάδος, δείχνουν ότι τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε σημαντική ενίσχυση των ροών ξένων άμεσων επενδύσεων στη χώρα, η οποία ξεπέρασε τα 7 δισεκατομμύρια ευρώ, κατά μέσο όρο, την περίοδο 2021-2025, ενώ το προηγούμενο έτος ξεπέρασε και τα 11 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι κύριες χώρες προέλευσης των κεφαλαίων ξένων άμεσων επενδύσεων της χώρας, είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, η Ελβετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ολλανδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Κύπρος, ενώ οι κλάδοι οι οποίοι αυτή τη στιγμή προσελκύουν ξένες άμεσες επενδύσεις στη χώρα, είναι οι κλάδοι της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης στον ηλεκτρισμό, στη μεταποίηση. Περίπου ποσοστό 30% των κεφαλαίων κινείται και στην αγοραπωλησία ακινήτων.

Στην έννοια του «ξένου επενδυτή» στάθηκε η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Ο νόμος αναφέρεται στον επενδυτή και στα μη εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια. Θα πρέπει, ενδεχομένως, να διευκρινιστεί εάν περιλαμβάνει φυσικά πρόσωπα επενδυτές από τρίτη χώρα ή και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρει η Επιτροπή και επισημαίνει ότι υπάρχουν ορισμοί στο νόμο, που ενδεχομένως χρειάζονται περισσότερη διευκρίνιση, όπως η έννοια του «φορέα επένδυσης», το οποίο είναι καλό να γίνει στο νόμο και όχι στην εκάστοτε προκήρυξη για λόγους μακροπρόθεσμης και συνεκτικής επενδυτικής πολιτικής.

Το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας τοποθετήθηκε θετικά επί του συγκεκριμένου νομοσχεδίου για τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος και την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η επιτυχία του κρίνεται στην πράξη μέσα από την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή και του συγκεκριμένου νόμου. «Ο μηχανισμός ελέγχου και πιστοποίησης, οφείλει να είναι ταχύς για να μην παγώνουν οι επενδύσεις, αλλά ταυτόχρονα επαρκώς θωρακισμένος ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα απάτης ή εικονικών επενδύσεων. Η πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης, υπόκειται σε δειγματοληπτικό έλεγχο ποσοστού 30% τουλάχιστον, ετησίως, επί του συνόλου των επενδυτικών σχεδίων και διενεργείται από τριμελή Επιτροπή. Κι εκεί θεωρούμε ότι είναι σημαντική και ουσιαστική για το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος, η συμμετοχή του σε αυτή την Επιτροπή για την πιστοποίηση ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης», σημειώνει το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος.