Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπιος Παυλόπουλος, εγκαινίασε απόψε στη Βουλή την έκθεση «Ρήγας και Επανάσταση», που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συμπλήρωσης των 220 χρόνων από τον θάνατο του Ρήγα Βελεστινλή και αποτελεί προοίμιο των εκδηλώσεων που θα ακολουθήσουν με αφορμή τον εορτασμό της συμπλήρωσης των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821.
Η έκθεση, η οποία αναπτύσσεται στην Αίθουσα Ελευθέριος Βενιζέλος και στο Περιστύλιο, επιχειρεί να αναδείξει μέσα από τεκμήρια που συγκεντρώθηκαν απ’ όλη την Ελλάδα -το Βελεστίνο, το Ναύπλιο, την Τήνο, το Μέτσοβο, τον Βόλο, τη Χίο, τη Ζαγορά, την Καστοριά, τη Σιάτιστα, τα Ιωάννινα- τους πνευματικούς και ιδεολογικούς όρους που οδήγησαν τον Ρήγα στη μετάβαση από τον λόγιο πατριωτισμό στη ριζοσπαστική επαναστατική δράση, όπως και στη δραματική κατάληξη με τον βίαιο και οδυνηρό θάνατο του ίδιου και των επτά συντρόφων του.
Πρόεδρος της Δημοκρατίας: «Ο αγώνας του Ρήγα Φεραίου υπέρ της Ελευθερίας παραμένει εξαιρετικά επίκαιρος»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, εγκαινιάζοντας την έκθεση, τόνισε πως «ο αγώνας του Ρήγα Φεραίου υπέρ της Ελευθερίας παραμένει εξαιρετικά επίκαιρος διαχρονικώς, και ιδίως στο πλαίσιο της σημερινής κρίσιμης συγκυρίας, όταν επιπροσθέτως συνειδητοποιούμε ότι ο Ρήγας Φεραίος αγωνίσθηκε για την Ελευθερία κάθε υπόδουλου Έθνους και Λαού». Όπως σημείωσε ο κ. Παυλόπουλος, «την επικαιρότητα αυτή αναδεικνύουν, σ’ όλη της την έκταση, οι συνθήκες που επικρατούν, δυστυχώς, κατ’ εξοχήν εντός του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνθήκες οι οποίες διαμορφώνονται από αδίστακτα μορφώματα λαϊκισμού, που φθάνουν στο όριο του φασισμού και του ναζισμού και που έχουν ως στόχο την κατεδάφιση αυτού τούτου του Ευρωπαϊκού Οικοδομήματος». Και πρόσθεσε με έμφαση: «Κατά τούτο ο ‘‘Θούριος” του Ρήγα πρέπει ν’ αποτελεί, και για κάθε συνειδητοποιημένο Ευρωπαίο, πηγή έμπνευσης και θάρρους για την απάντηση που πρέπει να δώσουμε, όλοι μαζί και αποφασισμένοι, στους ύπουλους εχθρούς της Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας και, εν τέλει, αυτού τούτου του κοινού μας Ευρωπαϊκού Πολιτισμού».
Πρόεδρος της Βουλής: «Τα διδάγματα του εθνομάρτυρα Ρήγα θα είναι ζωντανά και στο μέλλον»
Ο Πρόεδρος της Βουλής, Νικόλαος Βούτσης, στον χαιρετισμό του τόνισε ότι «σήμερα γνωρίζουμε και είναι μέρος της σύγχρονης ιστορίας μας ότι σε όλες τις φάσεις και τους αγώνες ο Ρήγας Φεραίος υπήρξε σημείο αναφοράς, ενέπνευσε, νοηματοδότησε ή και έδωσε ονοματολογικά αναφορές σε ιστορικά, συλλογικά εγχειρήματα». Επισήμανε δε ότι «μέσα απ’ όλη την τελευταία κρισιακή φάση, μπορούμε να ενατενίζουμε, κοιτώντας και προς το παρελθόν αλλά και στο παρόν, ότι τα διδάγματα του εθνομάρτυρα Ρήγα, με τη στάση ζωής του, θα είναι ζωντανά και για το μέλλον, όποτε κι αν χρειαστεί, όσες περισσότερες φορές κι αν χρειαστούν».
Η διαχρονικότητα του συμβολισμού
Καινοτόμο στοιχείο της έκθεσης αποτελεί η αναφορά σε ιστορικά και συλλογικά εγχειρήματα με σημείο αναφοράς τον οραματιστή και εθνομάρτυρα Ρήγα, τα οποία ανέδειξε στον χαιρετισμό του ο Πρόεδρος της Βουλής:
Οι πολιορκημένοι του Μεσολογγίου στο έργο οχύρωσης της πόλης έδωσαν τιμητικά το όνομά του στους προμαχώνες του τείχους.
Το 1862 συγκροτήθηκε ο πολιτικός σύλλογος «Ρήγας Φεραίος» για τη διάδοση των φιλελεύθερων ιδεών αμέσως μετά την έξωση του Όθωνα με στόχο τη «διασφάλιση της επανάστασης» και την αποστολή στην Εθνοσυνέλευση αντιπροσώπων «αναμφισβήτου αρετής και φιλοπατρίας».
Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο δημοκρατικός σύλλογος «Ρήγας», με ιδρυτή τον Ρόκο Χοϊδά, παρουσιάζει τον Ρήγα ως προπομπό της Βαλκανικής Ομοσπονδίας.
Το 1937 ο λόχος «Ρήγας Φεραίος» ιδρύθηκε από Έλληνες εθελοντές που ταξίδεψαν στην Ισπανία για να αγωνιστούν στο πλευρό των Ισπανών δημοκρατών εναντίον των δυνάμεων του Φράνκο.
Στην Εθνική Αντίσταση εναντίον των Γερμανών, το όνομα του Ρήγα εμφανίζεται σε πολλά έντυπα, σε τυπογραφείο και εφημερίδες, κυρίως στη γενέτειρά του τη Θεσσαλία, και χρησιμοποιείται επίσης από στρατιωτικό σώμα του ΕΛΑΣ.
Πριν πενήντα χρόνια το όνομα του Ρήγα Φεραίου επέλεξαν πολλοί φοιτητές και φοιτήτριες, νέες και νέοι, για να εκφράσουν το μήνυμα και τη δράση τους σε μερικές από τις πρώτες και πιο ηρωικές μαζικές ενέργειες του αντιδικτατορικού κινήματος της νεολαίας. ‘Αφησαν αδρό αποτύπωμα ακόμα και μέσα από τις ιστορικές καταθέσεις τους στα στρατοδικεία, και βέβαια με την παρουσία τους στο μετέπειτα μαζικό φοιτητικό κίνημα, στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, στις καταλήψεις της Νομικής, στις φοιτητικές επιτροπές αγώνα και τις άλλες συλλογικές μορφές αντίστασης.
Η έκθεση
Η έκθεση αποτελεί προοίμιο των εκδηλώσεων που θα ακολουθήσουν με αφορμή τον εορτασμό της συμπλήρωσης των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821.
Στόχος της είναι να αναδείξει το έργο και το μαρτυρικό τέλος του Ρήγα και των επτά συντρόφων του τα χρόνια που προηγήθηκαν της Ελληνικής Επανάστασης και του Αγώνα που οδήγησε στη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Ο Ρήγας σχεδίασε ένα επαναστατικό κίνημα που οραματιζόταν το πέρασμα από τον δεσποτισμό σε μια δημοκρατική πολιτεία που περιλάμβανε όλους τους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κυρίως της Βαλκανικής Χερσονήσου.
Μέσα από τις έξι ενότητες της έκθεσης αναδεικνύεται η σημασία της Χάρτας και τα δίκτυα επιρροής και δράσης του Ρήγα. Παρουσιάζονται σπάνιες παλαίτυπες εκδόσεις, χάρτες, εφημερίδες, κειμήλια και έργα τέχνης -πίνακες και γλυπτά- από τις συλλογές της Βιβλιοθήκης της Βουλής και από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές από διάφορα μέρη της Ελλάδας.
Ποιοι παρέστησαν
Στα εγκαίνια παρέστησαν οι αντιπρόεδροι της Βουλής κ.κ. Αναστασία Χριστοδουλοπούλου, Δημήτριος Κρεμαστινός, Γεώργιος Λαμπρούλης, Σπυρίδων Λυκούδης, η πρώην πρόεδρος της Βουλής ‘Αννα Μπενάκη-Ψαρούδα, ενώ παρευρέθη επίσης πλήθος βουλευτών.
Την τελετή τίμησε με την παρουσία του ο Επίσκοπος Θεσπιών κ. Συμεών ως εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου.
Παρευρέθησαν επίσης η υπουργός Προστασίας του Πολίτη Όλγα Γεροβασίλη, ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Φώτης Κουβέλης, ο υπουργός Επικρατείας αρμόδιος για θέματα Καθημερινότητας του Πολίτη Αλέξανδρος Φλαμπουράρης, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Παναγιώτης Ρήγας, η υφυπουργός Εσωτερικών Μαρίνα Χρυσοβελώνη, ο υφυπουργός Κοινωνικής Ασφάλισης Αναστάσιος Πετρόπουλος, ο υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για τον Απόδημο Ελληνισμό Τέρενς Κουίκ, η υφυπουργός Οικονομικών Αικατερίνη Παπανάτσιου και η επικεφαλής του νομικού γραφείου του πρωθυπουργού, πρώην πρόεδρος του Αρείου Πάγου και πρώην πρωθυπουργός Βασιλική Θάνου.
Εκπρόσωποι του πνευματικού κόσμου της χώρας, εκπρόσωποι φορέων και αρχών και πλήθος κόσμου, με έντονη την παρουσία των νέων ανθρώπων, προσήλθαν επίσης στα εγκαίνια της εμβληματικής αυτής ιστορικής έκθεσης.
Η αναπόφευκτη μετανάστευση προς την Ευρώπη
*Του Βranko Milanovic
Γιατί οι μεταναστεύσεις έχουν μετατραπεί σε ένα τόσο μεγάλο πρόβλημα; Υπάρχουν πολλοί λόγοι: ο πόλεμος στη Συρία, η διεύρυνση της Ευρώπης προς ανατολάς, η έλλειψη θέσεων εργασίας σε πολλές δυτικές χώρες μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Η απαρίθμηση των αιτίων όμως δεν είναι αρκετή για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα ούτε για να βρεθούν λύσεις.
Σε γενικές γραμμές, η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται σε δύο παράγοντες. Ο ένας είναι η παγκοσμιοποίηση, που έχει μειώσει το κόστος των μετακινήσεων και έχει επιτρέψει να αναδειχθούν καλύτερα οι εισοδηματικές διαφορές ανάμεσα σε δύο χώρες. Ο άλλος είναι η μεγάλη διαφορά εισοδημάτων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση (και ιδιαίτερα τον ανθηρό Βορρά) και την Αφρική και την Εγγύς Ανατολή.
Ο πρώτος παράγων είναι γνωστός. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι όσο περισσότερα γνωρίζουν οι πολίτες για τον υπόλοιπο κόσμο (ιδιαίτερα αν αυτός ο υπόλοιπος κόσμος είναι πλουσιότερος από τη χώρα τους), τόσο περισσότερο τείνουν να συγκρίνουν το βιοτικό τους επίπεδο με εκείνο των πολιτών των πιο πλούσιων χωρών και τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να λάβουν μέτρα: και συγκεκριμένα να μεταναστεύσουν.
Ο δεύτερος παράγων έχει να κάνει με το γεγονός ότι η διαφορά του κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανάμεσα στην ΕΕ των 15 και την υποσαχάρια Αφρική έχει αυξηθεί από 7 προς 1 το 1980 σε 11 προς 1 σήμερα (αν μάλιστα δεν λαμβανόταν υπόψη ότι οι τιμές είναι χαμηλότερες στην Αφρική, η διαφορά θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη).
Μαζί με την αύξηση της εισοδηματικής ανισορροπίας έχει αυξηθεί και η δημογραφική ανισορροπία. Το 1980, η ΕΕ των 15 είχε περισσότερους κατοίκους από την υποσαχάρια Αφρική. Σήμερα, η δεύτερη έχει 2,5 φορές περισσότερους κατοίκους από την πρώτη. Στις δύο επόμενες γενιές, η υποσαχάρια Αφρική θα φτάσει πιθανότατα τα 2,5 δισεκατομμύρια κατοίκους, το πενταπλάσιο της δυτικής Ευρώπης. Είναι παράλογο να θεωρεί κανείς ότι με αυτές τις τεράστιες διαφορές σε εισοδηματικό και δημογραφικό επίπεδο μπορεί να αποφευχθεί μια ισχυρή μεταναστευτική πίεση.
Κατά συνέπεια, η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με ένα μακροπρόθεσμο πρόβλημα και ένα δίλημμα. Όπως είδαμε, όταν υπάρχει παγκοσμιοποίηση, και όταν οι χώρες που επηρεάζονται από την παγκοσμιοποίηση έχουν διαφορετικά εισοδήματα, η μετανάστευση είναι αναπόφευκτη. Οι μόνοι τρόποι να εμποδιστεί είναι να σταματήσει η παγκοσμιοποίηση – με το κλείσιμο των συνόρων – ή να ενισχυθούν οικονομικά οι χώρες προέλευσης ώστε να γίνουν εξίσου πλούσιες με εκείνες της δυτικής Ευρώπης. Για να επιτευχθεί αυτό το τελευταίο, θα χρειαστεί στην καλύτερη περίπτωση τουλάχιστον ένας αιώνας. Η λύση αυτή δεν είναι λοιπόν εφικτή. Αυτό που μένει είναι να σταματήσει η παγκοσμιοποίηση, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την κυκλοφορία των ανθρώπων.
Πρόκειται για καλή λύση; Είναι πολύ συζητήσιμο. Οι μελέτες δείχνουν ότι παρόλο που η είσοδος μεταναστών έχει ελαφρώς αρνητικές συνέπειες στους μισθούς και την απασχόληση ορισμένων ομάδων γηγενών εργαζομένων με τους οποίους ανταγωνίζονται οι νεοφερμένοι, οι συνέπειες είναι αντιθέτως θετικές στους μισθούς και τις εργασιακές προοπτικές άλλων ομάδων που η εργασία τους είναι συμπληρωματική με εκείνη των μεταναστών. Ενας υδραυλικός από το Μαλί, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει τη μείωση του μισθού ενός γάλλου υδραυλικού, συμβάλλει όμως στην αύξηση του πραγματικού μισθού του ανθρώπου στον οποίο ανήκει το μπάνιο που επισκευάστηκε (όχι μόνο επειδή πληρώνει λιγότερο, αλλά και επειδή του είναι πιο εύκολο να βρει υδραυλικό και δεν χρειάζεται να απουσιάσει από τη δουλειά του). Επιπλέον, οι πλούσιες χώρες επωφελούνται από τη μετανάστευση ειδικευμένων εργαζομένων, γιατί πολλοί από αυτούς φτάνουν αφού έχουν ακολουθήσει σπουδές τις οποίες δεν χρειάζεται να πληρώσουν οι χώρες προορισμού.
Για τους λόγους αυτούς, η μετανάστευση είναι από οικονομική άποψη θετική για τις πλούσιες χώρες. Από την άλλη πλευρά, ο γηγενής πληθυσμός μπορεί να τη θεωρήσει αρνητική αν πιστέψει ότι μερικά από τα πολιτισμικά του χαρακτηριστικά βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω των δυσκολιών ένταξης που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες.
Αυτό το αίσθημα δεν πρέπει να συγχέεται με τον ρατσισμό ή την ξενοφοβία. Πρέπει να αναγνωριστεί η σημασία του. Αν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που σκέπτονται έτσι, τα οικονομικά επιχειρήματα δεν θα είναι ποτέ αρκετά από μόνα τους, κυρίως γιατί αυτά τα επιχειρήματα μπορεί να απαιτούν έναν όγκο μεταναστών που πολλοί θεωρούν υπερβολικό.
Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται μια εναλλακτική θεώρηση που αντισταθμίζει την οικονομική ανάγκη υποδοχής μεταναστών με την προστασία ορισμένων πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Η θεώρηση αυτή μπορεί να στηρίζεται στην αποδοχή κυρίως (ή αποκλειστικά) εργαζομένων που καλύπτουν συγκεκριμένες θέσεις εργασίας για μια συγκεκριμένη περίοδο (για παράδειγμα πέντε ετών) και στη συνέχεια επιστρέφουν στις χώρες τους. Τους αντικαθιστούν τότε άλλοι μετανάστες, στο πλαίσιο αυτού που ονομάζεται «κυκλική μετανάστευση», με αποτέλεσμα ο αριθμός των μεταναστών να μην αυξάνεται, ή να αυξάνεται μόνο όταν δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας. Αυτό το μοντέλο χρησιμοποιείται σε χώρες όπως η Σιγκαπούρη, οι ΗΠΑ, η Βρετανία και ο Καναδάς.
Οι μετανάστες είναι εφοδιασμένοι με ένα είδος βίζας που τους παρέχει ίδιους μισθούς και συνθήκες εργασίας με τους γηγενείς εργαζόμενους (με αποτέλεσμα να μην υπάρχει συμπίεση των μισθών ούτε παράνομη εκμετάλλευση των μεταναστών), όχι όμως άλλα δικαιώματα, όπως η ψήφος ή η πρόσβαση σε κοινωνικά επιδόματα που δεν σχετίζονται με την εργασία (δάνεια για παιδιά, σύνταξη, δωρεάν εκπαίδευση).
Αυτή η λύση έχει ασφαλώς πολλά μειονεκτήματα. Οδηγεί σε μια δυαδικότητα που υπάρχει εδώ και δύο αιώνες, όπου οι πολίτες μιας χώρας διαιρούνται σε αυτούς που έχουν όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις και σ’εκείνους που παραμένουν στο περιθώριο. Δημιουργείται μια ομάδα ατόμων που είναι εν μέρει πολίτες. Ισως να πρόκειται για μια αναπόφευκτη συνέπεια μιας παγκοσμιοποίησης που διαλύει την παραδοσιακή συνύπαρξη της εθνικότητας, του χώρου εργασίας και της προέλευσης της εταιρείας όπου εργάζεται κάποιος. Στον βαθμό που οι εταιρείες αποκτούν πολυεθνικό χαρακτήρα και ο χώρος εργασίας δεν συμπίπτει αναγκαστικά με τον χώρο κατοικίας, η εθνικότητα γίνεται πιο ρευστή.
Η προοπτική μιας κυκλικής μετανάστευσης δεν μπορεί να μελετηθεί μεμονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με αυτό που ανέφερα στην αρχή: όταν δηλαδή απορρίπτεται τόσο η ανοιχτή μετανάστευση όσο η οχύρωση πίσω από ένα φρούριο. Ισως τότε να είναι προτιμότερη μια συμβιβαστική λύση, που δέχεται την παγκοσμιοποίηση αλλά λαμβάνει υπόψη και τη θεμιτή ανησυχία για την πολιτισμική κληρονομιά.
*Ο Μπράνκο Μιλάνοβιτς είναι οικονομολόγος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ
Πηγή: El Pais