«Αν είχαμε μια ενιαία Ενεργειακή Ένωση, με περισσότερη αποθήκευση, περισσότερες διασυνδέσεις και περισσότερες επενδύσεις στα δίκτυα, το κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, θα μειωνόταν», ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, στη συζήτηση με τον διεθνώς αναγνωρισμένο συγγραφέα, Τζουλιάνο ντα Έμπολι, με θέμα: «Η Ευρώπη στην εποχή της ισχύος: Ποιος θα διαμορφώσει το μέλλον της;», στο πλαίσιο εκδήλωσης του ΕΛΙΑΜΕΠ.
Ο υπουργός είπε, παράλληλα, ότι «οι λαϊκιστές εντοπίζουν προβλήματα, αλλά αδυνατούν να δώσουν λύσεις. Το Κέντρο δεν μπορεί να υπερασπίζεται το status quo. Πρέπει να δίνει λύσεις και να μιλά τη γλώσσα του TikTok». Ενώ, επεσήμανε ότι «δεν έχουμε την πολυτέλεια να μη ρυθμίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη».
Η πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί- Χρειαζόμαστε μηχανικούς του μέλλοντος, όχι μόνο του χάους
«Υπάρχει διάχυση της ισχύος στο εσωτερικό των κρατών. Ο συνομιλητής μου (Τζουλιάνο ντα Έμπολι) αναφέρθηκε στην Ιταλία του 15ου αιώνα. Θυμάμαι την έννοια της Βεστφαλίας, το 1648, όταν η κυριαρχία σήμαινε ένα ισχυρό κράτος. Σήμερα, όμως, υπάρχει διάχυση της ισχύος στο εσωτερικό των κρατών, προς τις επιχειρήσεις και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Δεύτερον, υπάρχει μετατόπιση της ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή, εξ ορισμού. Υπάρχει επίσης κατακερματισμός της ισχύος, επειδή ταυτόχρονα γίνεται δυσκολότερη η εφαρμογή αποφάσεων στο εσωτερικό των κρατών και των χωρών, ως αποτέλεσμα και της τεχνολογικής επιτάχυνσης. Και, αν μου επιτρέπετε να προσθέσω κάτι ακόμη, αισθάνομαι ότι έχουμε μια διαφορετική ποιότητα του χρόνου ακριβώς εξαιτίας αυτού. Η πυκνότητα του χρόνου έχει αλλάξει.
Ο Τζουλιάνο γνωρίζει ότι είμαι μεγάλος θαυμαστής του έργου του, στο οποίο παραθέτει μια σειρά από ιστορικά παραδείγματα. Υπάρχει, λοιπόν, μια φράση του Λένιν, σύμφωνα με την οποία υπάρχουν δεκαετίες κατά τις οποίες δεν συμβαίνει τίποτα και υπάρχουν εβδομάδες κατά τις οποίες συμβαίνουν γεγονότα δεκαετιών. Αυτή η πυκνότητα του χρόνου έχει μεταβληθεί λόγω της τεχνολογίας και αυτής της εκθετικής δημιουργικής καταστροφής, με τη “σουμπετεριανή” έννοια. Και αυτό που εννοώ είναι ότι στις προηγούμενες γενιές υπήρχε πάντοτε αυτή η διαδικασία: η φωτιά, ο τροχός. Αυτή είναι η δημιουργική καταστροφή, αυτή είναι η καινοτομία.
Η διαφορά σήμερα, πιστεύω, είναι ότι δεν έχουμε αρκετό χρόνο για να αφομοιώσουμε την αλλαγή, επειδή ο εγκέφαλός μας σκέφτεται γραμμικά. Η εξέλιξη είναι περισσότερο εκθετική από ποτέ, ενώ οι θεσμοί μας είναι θεσμοί του 19ου αιώνα, προσαρμοσμένοι, ως έναν βαθμό, στον 20ό και στον 21ο αιώνα. Επομένως, έχουμε όλες αυτές τις μεγάλες τάσεις μέσα σε ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον και η πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί. Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πώς θα γίνουμε εμείς οι καινοτόμοι και οι φορείς της αλλαγής, ακόμη και σε πολύ απλά πράγματα. Και πιστεύω ότι αυτό είναι απολύτως εφικτό. Το ερώτημα είναι: θα έχουμε μόνο “μηχανικούς του χάους”; Δεν χρειαζόμαστε μόνο αυτό. Χρειαζόμαστε και μηχανικούς του αντίθετου.
Δεν θα έπρεπε να είναι απλώς η τάξη. Η διατήρηση της τάξης πρέπει να αποτελεί μέρος αυτού. Είναι η αναγκαία προϋπόθεση. Αλλά η τάξη δεν αρκεί για να φέρει την αλλαγή στη ζωή όλων. Χρειαζόμαστε μηχανικούς του μέλλοντος και ανθρώπους που θα κατανοούν το λεξιλόγιο των λαϊκιστών και μέσα στην Ευρώπη, επειδή οι λαϊκιστές είναι καλοί ανιχνευτές των προβλημάτων, αλλά εξαιρετικά κακοί στην παροχή λύσεων. Αν, όμως, οι δυνάμεις του κέντρου εμφανίζονται απλώς ως υπερασπιστές του υφιστάμενου καθεστώτος, θα αποτύχουν. Και γι’ αυτό η λέξη-κλειδί εδώ είναι η παραγωγή αποτελεσμάτων.
Επομένως, χρειαζόμαστε τους μηχανισμούς για να προσφέρουμε λύσεις, τη νοοτροπία των φορέων της αλλαγής και το λεξιλόγιο της εποχής του TikTok. Και όλα αυτά αποτελούν πολλές προκλήσεις ταυτόχρονα. Αλλά θα κλείσω με αυτή τη σκέψη. Πιστεύω ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε. Αν μπορείς να τα καταφέρεις εδώ, μπορείς να τα καταφέρεις παντού».
Ψηφιακό κράτος και τεχνητή νοημοσύνη: «Δεν έχουμε λύσει ακόμη την εξίσωση του ευφυούς κράτους»
«Το ζήτημα του ευφυούς κράτους δεν έχει ακόμη επιλυθεί. Συμμετέχουμε σε φόρουμ και συζητήσεις ως πολιτικοί για το τι θα κάνουμε με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ δεν έχουμε λύσει ακόμη την εξίσωση της απλής νοημοσύνης, δηλαδή του ευφυούς κράτους. Αυτό δεν έχει ακόμη επιλυθεί. Υπάρχουν περιοχές στην Ευρώπη όπου δεν μπορείς να ανανεώσεις ψηφιακά την άδεια οδήγησής σου. Αν δεν μπορείς να ανανεώσεις ψηφιακά την άδεια οδήγησής σου, πώς θα αποκτήσεις το λεξιλόγιο που χρειάζεται για να κατανοήσεις και να αξιοποιήσεις τις δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης; Αυτό ήταν ακριβώς το ίδιο πρόβλημα, όταν οι υπολογιστές άρχισαν να ενσωματώνονται στα οικονομικά και πολιτικά μας συστήματα τη δεκαετία του 1990.
Ο Ρόμπερτ Σόλοου, ο γνωστός οικονομολόγος, είχε πει ότι μπορείς να δεις την τεχνολογία της πληροφορίας παντού στην Αμερική, εκτός από τις στατιστικές της παραγωγικότητας. Διότι παραγωγικότητα σημαίνει να απελευθερώνεις τις δυνατότητες μιας τεχνολογίας. Υπάρχει ένα βασικό δίδαγμα εδώ, για εμένα, ένα πανευρωπαϊκό δίδαγμα, ένα ελληνικό δίδαγμα, ένα αμερικανικό δίδαγμα, όπως θέλετε πείτε το. Όταν σχεδιάζετε πολιτική, μη βάζετε στο δωμάτιο μόνο νομικούς και οικονομολόγους. Βάλτε και ανθρώπους που κατανοούν την τεχνολογία, σε κάθε είδους πολιτική, ανεξαιρέτως. Όχι προγραμματιστές, αλλά ανθρώπους που κατανοούν πώς εφαρμόζεται η τεχνολογία.
Είτε πρόκειται για τους εμβολιασμούς κατά της COVID, είτε για την ανανέωση των αδειών οδήγησης. Και στη συνέχεια, ενώ επιλύετε την προηγούμενη πρόκληση, προσπαθήστε να δείτε πώς μπορείτε να αποκτήσετε την ευελιξία και το λεξιλόγιο για να ανταποκριθείτε σε αυτό που έρχεται. Διότι αυτή τη στιγμή έχουμε μπροστά μας μια τεράστια πρόκληση, η οποία εξελίσσεται μέσα σε εβδομάδες. Αυτή είναι η αλλαγή στην ποιότητα του χρόνου».
Από την ελληνική εμπειρία στις ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις
«Ξέρετε, σε πολλά μέρη, έχει ενδιαφέρον, ζητούν από τον Έλληνα υπουργό Οικονομικών ελληνικά διδάγματα για το τι μπορεί να συμβεί σε άλλες χώρες. Και απαντώ πάντοτε δύο πράγματα. Πρώτον, η λέξη “ύβρις” είναι ελληνική. Δεύτερον, απεχθάνομαι τα μαθήματα στην πολιτική. Η έμπνευση είναι αυτό που αναζητά κανείς στην πολιτική. Αλλά η έμπνευση εδώ είναι ότι υπάρχει μια εντυπωσιακή αναλογία ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Και η αναλογία είναι ότι πράγματα που δεν έχεις κάνει για πάρα πολύ καιρό και είναι προφανή μπορούν να αποτελέσουν τις προφανείς δυνατότητες που θα απελευθερώσεις, εφόσον έχεις την πολιτική βούληση να το κάνεις.
Στην Ελλάδα συζητούσαμε για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια από πολύ παλιά. Απαγορεύονταν από τη δεκαετία του 1950. Ήμασταν η τελευταία χώρα στον κόσμο που δεν το είχε κάνει. Το κάναμε και απελευθερώσαμε τα οφέλη. Αντίστοιχα, η Ευρώπη έχει μια σειρά από τέτοια ζητήματα και πολιτικές. Την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση, την Ενεργειακή Ένωση, την ‘Αμυνα. Θα έχουμε την ‘Αμυνα ως θέμα συζήτησης στο επόμενο Eurogroup. Και το κάνουμε σκόπιμα, επειδή μπορείς να απελευθερώσεις τεράστιες δυνατότητες αν έχεις κοινές προμήθειες στον τομέα της άμυνας. Αυτό, όμως, απαιτεί διαλειτουργικότητα στα αμυντικά σου συστήματα. Απαιτεί μια σειρά από πράγματα. Και, τέλος, η τεχνολογία, η οποία οριζόντια είναι η σημαντικότερη από όλα, επειδή πρέπει να έχεις επίγνωση του ποιος είσαι και τι προσπαθείς να επιτύχεις».
Ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία: Ericsson, Nokia και οι 27 δημοπρασίες φάσματος
«Για να το πω ευθέως, πριν γίνω υπουργός, όταν ασχολούμουν με την τεχνολογία και εργαζόμουν σε κέντρα καινοτομίας, συνήθιζα να λέω ότι κάθε φορά που άκουγα τη φράση “ας φτιάξουμε μια ευρωπαϊκή εκδοχή του Χ, οποιουδήποτε Χ”, έπρεπε να τρέχεις προς την αντίθετη κατεύθυνση. Γιατί; Επειδή ποτέ δεν λειτούργησε. Τις περιπτώσεις στις οποίες λειτούργησε μπορείς να τις μετρήσεις στα δάχτυλα του ενός χεριού. Λειτούργησε στην Airbus, λειτούργησε στο Galileo.
Αλλά, γενικά, θυμάμαι αυτή την καταπληκτική συζήτηση για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής μηχανής αναζήτησης τύπου Google. Μπορείτε να φανταστείτε πώς εξελίχθηκε αυτό. Η ανάλυση των ευπαθειών μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης θα είναι τεράστια. Επομένως, θα πρέπει να τρέξουμε για να προλάβουμε τις εξελίξεις.
Και το ερώτημα γίνεται: πώς το ρυθμίζεις; Πώς το διακυβερνάς; Προτιμώ τον όρο “διακυβέρνηση”. Τι σκέφτονται οι άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες; Ειλικρινά, δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει πίσω από κλειστές πόρτες. Αυτό που κατανοούμε, όμως, είναι ότι καμία χώρα στον κόσμο δεν είναι αρκετά μεγάλη, ώστε να διαχειριστεί μόνη της αυτό το ζήτημα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι αρκετά μεγάλες για να το διαχειριστούν μόνες τους. Η Κίνα δεν είναι αρκετά μεγάλη για να το διαχειριστεί μόνη της. Η Ευρώπη δεν είναι αρκετά μεγάλη για να το διαχειριστεί μόνη της. Χρειαζόμαστε κάποια μορφή συντονισμού.
Πρέπει να δημιουργήσουμε κάποιους θεσμούς. Στην Ευρώπη, ποια ήταν η κριτική τις τελευταίες εβδομάδες, όταν είδαμε την καινοτομία του Έλον Μασκ; Ότι στην Ευρώπη ρυθμίζουμε την τεχνολογία αντί να επικεντρωνόμαστε στην καινοτομία. Αντιθέτως, δεν έχουμε την πολυτέλεια να μη ρυθμίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα το κάνεις ή όχι. Το ερώτημα είναι πώς θα το κάνεις. Είναι έξυπνος ο τρόπος με τον οποίο ρυθμίζεις; Και ένα τελευταίο σημείο, επειδή αναφερθήκατε στο τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη. Είπα προηγουμένως ότι πρέπει να κάνουμε επιλογές. Γενικά, έχουμε τρεις επιλογές. Η μία είναι να επενδύσουμε στους πρωταγωνιστές μας. Δεν το κάνουμε. Ένα σύντομο παράδειγμα που μου αρέσει να επαναλαμβάνω είναι οι τηλεπικοινωνίες.
Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ επικεντρώθηκε επιθετικά στην απαγόρευση του κινεζικού εξοπλισμού για τα δίκτυα 5G. Υπήρξε κάποια αμερικανική εταιρεία που ωφελήθηκε από αυτό; Όχι. Υπήρχαν δύο ευρωπαϊκές εταιρείες που ωφελήθηκαν έμμεσα, η Ericsson και η Nokia. Ένας φίλος μου από τον χώρο της τεχνολογίας μού έλεγε τότε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ασκούσε ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, βοηθώντας αυτές τις δύο συγκεκριμένες εταιρείες.
Πώς αντιδράσαμε εμείς ως Ευρωπαίοι; Πρώτον, δεν το αντιληφθήκαμε πραγματικά. Δεν το κατανοήσαμε. Εξακολουθούμε να έχουμε 27 δημοπρασίες φάσματος στην Ευρώπη, ένα κατακερματισμένο περιβάλλον ραδιοφάσματος. Δεν ασκούμε βιομηχανική πολιτική για να βοηθήσουμε τις ευρωπαϊκές εταιρείες που πρωταγωνιστούν στους τομείς όπου βρισκόμαστε στην τεχνολογική αιχμή. Αυτός είναι ένας τομέας.
Γι’ αυτό θα έλεγα ότι, συνολικά, στον τεχνολογικό χάρτη, η έξυπνη επιλογή είναι να επιλέξουμε τους τομείς στους οποίους είμαστε ισχυροί και να επενδύσουμε τα πάντα εκεί. Να επιλέξουμε ορισμένους άλλους τομείς στους οποίους θεωρούμε ότι είναι κρίσιμο για την εθνική ασφάλεια να καλύψουμε την απόσταση, να γεφυρώσουμε το χάσμα, στην άμυνα, στην τεχνητή νοημοσύνη, με συγκεκριμένο και τομεακό τρόπο. Και στη συνέχεια, στους άλλους τομείς, όπως οι υποδομές υπολογιστικού νέφους.
Αν κοιτάξετε τα δεδομένα για τους μεγάλους παρόχους υποδομών υπολογιστικού νέφους, τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής αγοράς κυριαρχούνται από τους τρεις αμερικανικούς κολοσσούς. Το μερίδιο αγοράς των ευρωπαϊκών εταιρειών, νομίζω, είναι 24%. Και καμία ευρωπαϊκή εταιρεία δεν έχει μερίδιο αγοράς μεγαλύτερο από 2%. Επομένως, θα προσπαθούσατε να αποκτήσετε την ιδιοκτησία αυτών των συστημάτων; Ή θα προσπαθούσατε να ασκήσετε την τεχνολογική σας κυριαρχία μέσω έξυπνης ρύθμισης και έξυπνου ελέγχου; Πιστεύω ότι αυτή πρέπει να είναι η επιλογή. Επομένως, η ουσία βρίσκεται στις λεπτομέρειες».
Δημόσια οικονομικά, Τραπεζική Ένωση και Ενεργειακή Ένωση
«Υπάρχει μια εσωτερική συζήτηση που πρέπει να γίνει σε κάθε χώρα για το πώς θα βελτιστοποιήσει τα δημόσια οικονομικά της. Αυτό αποτελεί μέρος των συζητήσεών μας στο Eurogroup. Είχαμε αυτή τη συζήτηση στο τελευταίο Eurogroup και σχεδιάζουμε να την ξεκινήσουμε. Πώς θα κάνεις κάθε ευρώ να αποδίδει περισσότερο; Αυτή είναι μια εθνική συζήτηση. Έχει πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για κάθε χώρα. Γι’ αυτό είναι εθνική. Αλλά πέρα από αυτό, υπάρχει η Ένωση Κεφαλαιαγορών. Το γεγονός ότι έχουμε αποταμιεύσεις που παραμένουν αδρανείς σε ευρωπαϊκούς τραπεζικούς λογαριασμούς, χρηματοδοτώντας την αμερικανική ανάπτυξη, αποτελεί σε πολύ μεγάλο βαθμό μια προφανή δυνατότητα. Αν την αξιοποιήσουμε, θα έχουμε περισσότερη ανάπτυξη.
Χρειαζόμαστε περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και ενοποιήσεις τραπεζών στην Ευρώπη. Αν το πετύχουμε αυτό, οι τράπεζες θα πραγματοποιούν περισσότερες επενδύσεις στην τεχνολογία. Θα προσφέρουν περισσότερα δάνεια στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Επομένως, η ανάπτυξη θα είναι υψηλότερη. Αν προχωρήσουμε σε κοινά προγράμματα προμηθειών στον τομέα της άμυνας και σε συλλογικές προσεγγίσεις στην αμυντική μας πολιτική, θα έχουμε οικονομικά οφέλη.
Στην ενέργεια δεν έχουμε μια ενιαία Ενεργειακή Ένωση. Αν είχαμε μια ενιαία Ενεργειακή Ένωση, με περισσότερη αποθήκευση, περισσότερες διασυνδέσεις και περισσότερες επενδύσεις στα δίκτυα, τότε το κόστος για όλους, για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, θα μειωνόταν.
Επομένως, αν προσθέσετε όλα αυτά, δεν μπορείτε πραγματικά να τα ιεραρχήσετε, επειδή όλα είναι έργα υπαρξιακής σημασίας. Αλλά, αν τα υλοποιήσουμε, θα απελευθερώσουμε περισσότερη ανάπτυξη στην Ευρώπη. Γι’ αυτό λέω ότι, στο τέλος της ημέρας, το ερώτημα συνοψίζεται σε μία μόνο λέξη, μια πολύ συγκεκριμένη λέξη: αποτελεσματικότητα».
