Σε διπλωματική αντεπίθεση, με ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών και διεθνών συμμαχιών της, περνά η Αθήνα μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να επικυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποτρέψει οποιαδήποτε απόπειρα εφαρμογής της συμφωνίας στο πεδίο, διαμηνύοντας ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Του Κώστα Πασίση
Στο Μαξίμου αντιμετωπίζουν τις εξελίξεις ως μια νέα δοκιμασία για την ελληνική εξωτερική πολιτική, εκτιμώντας ότι η απάντηση πρέπει να δοθεί σε πολλαπλά επίπεδα…
Όπως ξεκαθάρισε ο Παύλος Μαρινάκης, η Ελλάδα απέρριψε την απόφαση ως παράνομη, άκυρη και ανυπόστατη, που αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.
«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», ήταν η φράση-κλειδί.
Η Αθήνα θεωρεί ότι η κίνηση δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα. Και το επιχείρημα της που βάζει στο τραπέζι είναι ότι Τουρκία και Λιβύη δε διαθέτουν παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση οριοθέτησης, ενώ το παράνομο μνημόνιο δεν αναγνωρίζει τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες.
Το σχέδιο Γεραπετρίτη
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, που έχει ήδη ενημερώσει τους συμμάχους μας για τη νέα τουρκική πρόκληση, άρχισε να ξετυλίγει το πλάνο δράσης της χώρας για να ακυρώσει στο πεδίο το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης.
Πρώτη κίνηση είναι η επανεκκίνηση των συνομιλιών για την επέκταση της μεταξύ τους συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ, ως διπλωματική απάντηση στην Τουρκία.
Κατά την τηλεφωνική επικοινωνία τους ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι συμφώνησαν στη συνέχιση των διαβουλεύσεων, επιβεβαιώνοντας την κοινή αντίθεσή τους στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου σταμάτησε η μερική οριοθέτηση του 2020, με κρίσιμο ζήτημα την επήρεια του Καστελόριζου.
Δεύτερη κίνηση Βρυξέλλες: Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε. Κάγια Κάλλας, σε ανακοίνωσή της καταδίκασε την κύρωση, χαρακτηρίζοντας το μνημόνιο άκυρο και ανίσχυρο.
Μάλιστα, μία ημέρα μετά την ψηφοφορία στη Λιβύη, η Κάλλας έθεσε το ζήτημα απευθείας στον Τούρκο ομόλογό της στις Βρυξέλλες, τονίζοντας ότι «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών».
Ωστόσο, για άλλη μια φορά η καταδίκη της Τουρκίας είναι ρητορική. Και όπως επισημαίνεται αρμοδίως από τέτοιες ανακοινώσεις δεν ιδρώνει το αυτί της Άγκυρας.
Τρίτη ΟΗΕ: Με εντολή του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Για πρώτη φορά η Ελλάδα έθεσε επισήμως το τουρκολιβυκό στο ανώτατο όργανο του ΟΗΕ.
Στο τραπέζι τα 12 μίλια και η Αίγυπτος
Επί τάπητος στο Μαξίμου, σε επίπεδο πρωθυπουργού είναι και το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και δυτικά της Κρήτης.
Ο Παύλος Μαρινάκης χθες στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών επανέλαβε ότι πρόκειται για αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας, το οποίο θα ασκηθεί στον χρόνο που θα επιλέξει η ίδια, χωρίς ωστόσο να προαναγγείλει συγκεκριμένη απόφαση.
Η στάση της Ουάσιγκτον
Το μεγαλύτερο διπλωματικό ερωτηματικό ήρθε από την Ουάσινγκτον. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απαντώντας σε σχετική ερώτηση, δε πήρε καθαρή θέση του παράνομου μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης, επιλέγοντας να τηρήσει αυστηρή ουδετερότητα. Η θέση του είναι υπέρ της επίλυσης των θαλασσίων διαφορών «μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων», μια φράση που στην Αθήνα ερμηνεύεται από πολλούς κύκλους ως «βρείτε τα»…
Η στάση αυτή, πάντως, έρχεται σε αντίθεση με την ομόθυμη καταδίκη από την Ε.Ε. και με προηγούμενες αμερικανικές τοποθετήσεις που χαρακτήριζαν το μνημόνιο παράνομο.
Το παρασκήνιο
Κατόπιν όλων αυτών των εξελίξεων κυκλοφορεί σε Αθήνα και Άγκυρα η ιδέα μιας διπλωματικής «φόρμουλας» πρακτικής διευθέτησης της κατάστασης, στην οποία καθεμία από τις δύο πλευρές θα διατηρεί τις εθνικές της θέσεις, αλλά θα αποφεύγει τη σύγκρουση στην πράξη.
Αυτό προκύπτει από τις τελευταίες τοποθετήσεις Γεραπετρίτη – Φιντάν.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι μόνο η Ελλάδα έχει αρμοδιότητα αδειοδότησης, αλλά δεν αποκλείει την ενημέρωση της Τουρκίας, εφόσον αυτή δεν συνιστά αίτημα άδειας. Και ο τούρκος ομόλογος του ανέφερε ότι η Άγκυρα δεν αντιτίθεται στην ηλεκτρική διασύνδεση, αλλά ζητά προηγούμενη γραπτή ενημέρωση για τις έρευνες και τις γεωγραφικές συντεταγμένες τους.