Συνεχίζονται τα έντονα φαινόμενα ευτροφισμού στον Θερμαϊκό Κόλπο το τελευταίο διάστημα, εξαιτίας των συνεχόμενων υψηλών θερμοκρασιών και των παρατεταμένων νοτιάδων, οι οποίοι δεν επιτρέπουν την ανανέωση των υδάτων του κόλπου. Η «ερυθρά παλίρροια» εμμένει τις τελευταίες δυο εβδομάδες, με την εξάπλωση του φυτοπλαγκτόν να δημιουργεί ένα αντιαισθητικο θέαμα, που συνοδεύεται και από δυσοσμία. Η έκταση του φαινομένου είναι μεγάλη και απλώνεται και πέρα από το ύψος της παλιάς παραλίας, σε όλο το μήκος της ακτογραμμής μέχρι τα όρια της πόλης.
Ο ομότιμος καθηγητής Χημείας Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Κώστας Φυτιάνος τόνισε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι το φαινόμενο, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται δύο φορές το χρόνο, με την απότομη άνοδο της θερμοκρασίας περί τα τέλη Μαϊου και τον Σεπτέμβριο. «Ο Θερμαϊκός είναι αβαθής κόλπος και η ζέστη, σε συνδυασμό με τις υψηλές θρεπτικές συγκεντρώσεις, κυρίως ενώσεις αζώτου και φωσφόρου και την έλλειψη οξυγόνου δημιουργούν αυτό το φαινόμενο της “ερυθράς παλίρροιας”. Τα ψάρια δεν κινδυνεύουν, αλλά υπάρχει ένα επίπεδο ανοξίας στα νερά. Το φαινόμενο είναι συχνό αυτές τις δύο περιόδους του χρόνου, δυστυχώς, το μόνο που μπορούμε να περιμένουμε είναι ο άνεμος, να τα παρασύρει στα βαθιά, ώστε τα θαλάσσια ρεύματα, να βοηθήσουν στην απομάκρυνση του φυτοπλαγκτόν για να καθαρίσει ο κόλπος» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Καθαρισμοί από το αντιρρυπαντικό σκάφος «Αλκίππη»
Στο μεταξύ το αντιρρυπαντικό σκάφος «Αλκίππη» βρίσκεται πλέον σε καθημερινή βάση στον Θερμαϊκό Κόλπο και συλλέγει κυρίως στερεά απορρίμματα, που παγιδεύονται μέσα στο φυτοπλαγκτόν. Το σκάφος καθαρίζει ήδη εντατικά και επιφανειακά το παράκτιο μέτωπο της πόλης από επιπλέοντα σκουπίδια, διάσπαρτες και εμμένουσες εστίες φυτοπλαγκτόν, μέσω του διαχωρισμού του νερού από τη συλλεχθείσα ποσότητα και με συγκράτηση μόνο των στερεών υπολειμμάτων.
Η σύμβαση που έχει υπογραφεί με τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής) που είναι ο αρμόδιος κρατικός φορέας στην Ελλάδα για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών και εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για τους μήνες Μάρτιο έως τα μέσα Ιουνίου, λήγει στις 18 του μηνός και τη χρηματοδότηση της λειτουργίας του σκάφους ως και τον Σεπτέμβριο αναλαμβάνει η ΕΥΑΘ Α.Ε. κατόπιν αιτήματος του Υπουργείου Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας – Θράκης). Οι εργασίες του αντιρρυπαντικού σκάφους θα διαρκέσουν όλο το καλοκαίρι και θα εκτελούνται 5 μέρες την εβδομάδα και 6 ώρες τη μέρα, ενώ η διαδρομή του θα είναι από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης μέχρι το Μέγαρο Μουσικής και αντιστρόφως, αλλά και από το λιμάνι μέχρι την Αγία Τριάδα, ή γύρω από το Δέλτα Αξιού και το Δέλτα Αλιάκμονα, εφόσον κριθεί απαραίτητο.
Ο διαχειριστής της North Aegean Slops, στην οποία ανήκει το «Αλκίππη», Ηλίας Ορφανίδης, τόνισε ότι η έκταση του φαινομένου είναι αρκετά μεγάλη και δεν περιορίζεται μόνο στην περιοχή της παλιάς παραλίας. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «είναι σαν ένα μεγάλο χαλί μέχρι τα ανοιχτά σε όλον τον κόλπο. Εμείς καθαρίζουμε, προσπαθούμε να απομακρύνουμε τα στερεά απορρίμματα, κάνουμε ότι είναι δυνατόν να γίνει. Φυσικά αυτό είναι ένα φαινόμενο, για το οποίο πρέπει να αναζητηθούν λύσεις. Μας είπαν πάντως ότι αναμένουμε από αύριο ενίσχυση των ανέμων, αυτό ίσως βοηθήσει».
Λύσεις που βασίζονται στη διεθνή εμπειρία
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας στο τμήμα Χημείας του ΑΠΘ Γιάννης Κατσογιάννης δήλωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι η εμφάνιση του φαινομένου οφείλεται στην αύξηση του φυτοπλαγκτόν που γίνεται με γεωμετρικούς ρυθμούς, μόλις δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, όπως η άνοδος της θερμοκρασίας, η άπνοια και η υψηλή συγκέντρωση θρεπτικών στοιχείων. Επιπλέον επεσήμανε, ότι θα πρέπει να αναζητηθούν λύσεις που να βασίζονται στη διεθνή εμπειρία με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών και πρακτικών.
«Ασφαλώς, μια πιο μόνιμη λύση, ή τουλάχιστον μία πρακτική που θα βοηθούσε, θα ήταν η δραστική μείωση της χρήσης λιπασμάτων που ξεπλένονται στον Θερμαϊκό Κόλπο, από τις καλλιέργειες της περιοχής και φέρνουν στα νερά αυτά τα συστατικά που συντελούν στην άνθιση του φυτοπλαγκτόν. Ωστόσο αυτό θα ήταν αρκετά δύσκολο, καθώς η γεωργία είναι βασικός πυλώνας της οικονομίας της περιοχής» ανέφερε ο κ. Κατσογιάννης. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι υπάρχουν κάποιες τεχνικές, που ίσως μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο.
Όπως είπε, «μία λύση θα ήταν ο ψεκασμός στην επιφάνεια της ερυθράς παλίρροιας, από κάποιο ειδικά εξοπλισμένο πλοίο, με αργιλικά ορυκτά (όπως ο Καολινίτης) που θα μπορούσαν να διασπάσουν και αδρανοποιήσουν το φυτοπλαγκτόν και να το μεταφέρουν στον πυθμένα. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται στη Νότια Κορέα με επιτυχία. Φυσικά, δεν είναι όλες οι θάλασσες οι ίδιες, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Θερμαϊκού Κόλπου για να δούμε την απόδοση αυτής της μεθόδου. Αλλά είναι μια μέθοδος γνωστή, εφαρμόζεται και έχει ενδιαφέρον να τη δούμε. Τα αργιλικά ορυκτά είναι φυσικά, δεν είναι κάποια π.χ. πολυμερή, οπότε δεν δημιουργούν κάποιο περιβαλλοντικό πρόβλημα. Μια άλλη λύση θα ήταν η απόκτηση και η χρήση κάποιου ειδικά διαμορφωμένου σκάφους με εξοπλισμό που θα μπορούσε να συλλέγει τις αποθέσεις, να φιλτράρει το νερό και να το επιστρέφει καθαρό στον κόλπο, αλλά αυτό προφανώς είναι μια πολυδάπανη διαδικασία».
Πώς επηρεάζουν την κατάσταση οι «θαλάσσιοι καύσωνες»
Ο κ. Κατσογιάννης τόνισε ότι οι «θαλάσσιοι καύσωνες», ένα παγκόσμιο φαινόμενο που σε ένα βαθμό συμβάλει στην αύξηση της εμφάνισης φαινομένων όπως η «ερυθρά παλίρροια», θα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που μακροπρόθεσμα θα έχει σημαντική επίδραση στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
«Η αυξημένη θερμοκρασία της θάλασσας διαρκεί μεγαλύτερη περίοδο από ό,τι είχαμε συνηθίσει έως πριν από κάποια χρόνια. Διαρκεί ως και τα τέλη Αυγούστου, σε ένα επίπεδο μεταξύ 22 και 28 βαθμών και δημιουργεί συνθήκες ανοξίας. Οπότε και μακροπρόθεσμα θα αρχίσουμε να έχουμε προβλήματα και σε ό,τι έχει να κάνει με το θαλάσσιο οικοσύστημα.
Ήδη έχουμε παρατηρήσει προβλήματα με τον γόνο του μυδιού, που είναι βασική υδατοκαλλιεργεια στον Θερμαϊκό» πρόσθεσε. Διατύπωσε, τέλος, την εκτίμηση ότι μπορεί προς το παρόν η κατάσταση να είναι ελεγχόμενη αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί στο μέλλον το ενδεχόμενο να υπάρξει μεγάλος κίνδυνος για τη βιοποικιλότητα και για τους θαλάσσιους οργανισμούς και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
