Σε φάση νέας κινητικότητας εισέρχεται το Κυπριακό μετά την άφιξη Γκουτέρες στη Μεγαλόνησο, σε μια περίοδο αυξημένης διπλωματικής δραστηριότητας αλλά και μεγάλων επιφυλάξεων ως προς τις πραγματικές συνθήκες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Του Κώστα Πασίση
Η επίσκεψη του στην Λευκωσία αποκτά υψηλή σημασία επειδή πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία ολοκληρώνεται η δεύτερη θητεία του στα Ηνωμένα Έθνη στο τέλος του έτους.
Για τον ίδιο, το Κυπριακό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φακέλους της θητείας του και η παρούσα πρωτοβουλία ενδεχομένως να αποτελεί την τελευταία προσπάθεια να αφήσει ένα θετικό αποτύπωμα σε ένα ζήτημα που παραμένει άλυτο επί δεκαετίες.
Εικάζεται ότι και ο πλανητάρχης Ντόναλντ Τραμπ θα ήθελε να συνδέσει το όνομα του με ένα σχέδιο επίλυσης του κυπριακού προβλήματος και την αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων κατοχής από το νησί, ύστερα από την εμπλοκή των ΗΠΑ σε πολλαπλές κρίσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Άλλωστε μια λύση έστω και με δημιουργική ασάφεια που προωθείται, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα άνοιγε περαιτέρω διαδρόμους για τα ενεργειακά θέματα της Μεσογείου, που βρίσκονται στο ενδιαφέρον των ΗΠΑ.
Η νέα πρωτοβουλία του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ φαίνεται να έχει διπλή στόχευση. Από τη μια πλευρά δείχνει τη διάθεση επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, αλλά ταυτόχρονα υπηρετεί και την ανάγκη να παραμείνει «ζωντανό» το Κυπριακό στη διεθνή ατζέντα.
Όπως επισημαίνεται ο Αντόνιο Γκουτέρες δεν θα ερχόταν στην Κύπρο μόνο για συμβολικούς λόγους… Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών είναι βαθύ…
Το έδαφος για τις συνομιλίες προετοίμασε η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν η οποία συναντήθηκε χωριστά με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον τουρκοκύπριο Τουφάν Έρχιουρμαν.
Η κυπριακή κυβέρνηση εμφανίζεται «συγκρατημένα αισιόδοξη», επιμένοντας ότι οποιαδήποτε νέα προσπάθεια πρέπει να βασίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, στη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, καθώς και στις συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί πριν από την κατάρρευση των συνομιλιών το 2017.
Ταυτόχρονα επιδιώκει πιο ενεργό ρόλο της Ε.Ε., θεωρώντας ότι μια μελλοντική λύση θα πρέπει να διασφαλίζει ένα πλήρως λειτουργικό ευρωπαϊκό κράτος, με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια, όπως αναφέρουν κυπριακά μέσα ενημέρωσης
Στον αντίποδα, η τουρκοκυπριακή πλευρά, με τη στήριξη του Σουλτάνου, εξακολουθεί να θέτει ως βασική προϋπόθεση την αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας των δύο πλευρών πριν από οποιαδήποτε διαπραγμάτευση.
Πρόκειται για θέση που σίγουρα ναρκοθετεί εκ προοιμίου τις συνομιλίες και βρίσκεται εκτός των αποφάσεων του ΟΗΕ.
Αυτό ακριβώς το πρόβλημα καλείται να διαχειριστεί ο Αντόνιο Γκουτέρες αναζητώντας σε αυτό το ομιχλώδες τοπίο μια κοινή συνισταμένη που θα επιτρέψει τη συνέχιση της διαδικασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο η Αθήνα εμφανίζεται πλήρως ευθυγραμμισμένη με τη Λευκωσία. Το μήνυμα που εξέπεμψαν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Χριστοδουλίδης κατά τη πρόσφατη συνάντηση τους στο Μαξίμου ήταν ξεκάθαρο. Ελλάδα και Κύπρος προσέρχονται στις επαφές με κοινή στρατηγική.
Το ίδιο μήνυμα επανέλαβε και η ελληνική κυβέρνηση χθες στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, δια του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος τόνισε ότι Αθήνα και Λευκωσία δεν πρόκειται να αποδεχθούν οποιαδήποτε συζήτηση εκτός του πλαισίου που καθορίζουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Το πρόγραμμα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ περιλαμβάνει χωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Κύπρου Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν και επαφές με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών.
