Η εθνική επέτειος της 25ης Μαρτίου είναι η ημέρα εορτασμού της ανεξαρτησίας των Ελλήνων και της ίδρυσης του νέου ελληνικού κράτους. Είναι μια ημέρα με την οποία συνδέεται άρρηκτα ο ελληνικός Τύπος, ο οποίος γεννήθηκε με ένα και μόνο στόχο και σκοπό, να στηρίξει την επανάσταση. Ο ελληνικός Τύπος και η ελληνική δημοσιογραφία αποτελούν σταθμό στην παγκόσμια ιστορία του Τύπου, διότι υπήρξε η πρώτη δημοσιογραφία στον κόσμο που συνέβαλε ενεργά και ουσιαστικά στην απελευθέρωση ενός κράτους.
Του Σωτήρη Τριανταφύλλου*
Ο ελληνικός Τύπος λοιπόν, συνδέεται άρρηκτα με την επιθυμία και την προσπάθεια των υπόδουλων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Ελλήνων να απελευθερωθούν και να ζήσουν σε μια ανεξάρτητη πατρίδα. Συνδέεται ακόμη με το μεγάλο κίνημα φιλελληνισμού που αναπτύχθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, με τους Έλληνες του εξωτερικού που ζούσαν την ίδια περίοδο στις ελληνικές παροικίες της Ευρώπης (Βιέννη, Βενετία, Ρώμη, Μιλάνο, Φλωρεντία, Τεργέστη, Παρίσι, Μόσχα, Οδησσός κ.α.) και από αυτές ξεκίνησε.
Η πρώτη ελληνική εφημερίδα εκδόθηκε στις 28 Ιουνίου 1874 στη Βιέννη από τον λόγιο ζακυνθινό Γεώργιο Βενδότη, ήταν εβδομαδιαία και ονομαζόταν «Ταχυδρόμος». Η εφημερίδα έκλεισε στις 15 Ιουλίου 1874 κατόπιν πιέσεων των οθωμανικών αρχών προς τις αυστριακές, που αρχικά είχαν δώσει άδεια για την κυκλοφορία της, καθώς την θεωρούσαν επικίνδυνη για την Υψηλή Πύλη. Η δεύτερη ελληνική εφημερίδα και η πρώτη σωζόμενη έως και σήμερα, κυκλοφόρησε το 1790 πάλι στη Βιέννη και ήταν η εφημερίδα «Εφημερίς» των αδερφών Μαρκίδων Πούλιου που έκλεισε το 1797 μετά τη σύλληψη του Ρήγα Βελεστινλή, στενού φίλου των αδελφών Μαρκίδων Πούλιου και αφού αποκαλύφθηκε ότι είχαν τυπώσει το επαναστατικό μανιφέστο (Χάρτα) και το Θούριο του Ρήγα.
Στο έδαφος που αργότερα αποτέλεσε το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, οι πρώτες εφημερίδες εμφανίστηκαν με την κήρυξη της επανάστασης το 1821 και ήταν χειρόγραφές, αφού απαγορευόταν από τις οθωμανικές αρχές η κατοχή πιεστηρίων. Η πρώτη χειρόγραφη εφημερίδα ήταν η «Ψευτοφυλλάδα» του Γαλαξιδίου, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1821 με στόχο να βοηθήσει τον απελευθερωτικό αγώνα. Η πρώτη έντυπη εφημερίδα ήταν η «Σάλπιγξ Ελληνική» η οποία κυκλοφόρησε την 1η Αυγούστου 1821 στην Καλαμάτα από τον πεφωτισμένο ιερέα Θεόκλητο Φαρμακίδη. Η πιο γνωστή και σημαντική για την επανάσταση εφημερίδα ήταν τα «Ελληνικά Χρονικά», που εκδόθηκε στο Μεσολόγγι την 1η Ιανουαρίου 1824 από τον Ελβετό φιλέλληνα Ιωάννη – Ιάκωβο Μάγερ, ενώ η πρώτη εφημερίδα που κυκλοφόρησε στην Αθήνα, ήταν η «Εφημερίς των Αθηνών» το πρώτο της φύλο εκδόθηκε στις 20 Αυγούστου 1824 και το τελευταίο σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, στις 15 Αυγούστου 1826.
* Ο Δρ. Σωτήριος Τριανταφύλλου είναι Πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών – Διδακτικό προσωπικό Πανεπιστημίου Πελοποννήσου – Μέλος ΣΕΠ Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου
