Τρεις ξεκάθαρες προτεραιότητες, την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, την προστασία από τις ενεργειακές αναταράξεις και την αποφυγή νέας προσφυγικής κρίσης, έθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε μία από τις πιο κρίσιμες Συνόδους Κορυφής των τελευταίων ετών.
Του Κώστα Πασίση
Η παρέμβαση του πρωθυπουργού ήταν εθνική, αλλά ταυτόχρονα έβαλε και το πλαίσιο στο οποίο πρέπει να κινηθεί η Ευρώπη, με «προμετωπίδα» την αλληλεγγύη και την προληπτική θωράκιση.
Η Αθήνα ζητά την ευρωπαϊκή απάντηση σε θέματα κυριαρχίας, καθιστώντας σαφές ότι η ασφάλεια ενός κράτους-μέλους είναι αδιαπραγμάτευτη υπόθεση ολόκληρης της Ένωσης.
Αυτή η πρωτοβουλία έχει μεν αμυντικό χαρακτήρα, αλλά παράλληλα περικλείει και ένα μήνυμα γεωπολιτικής ενηλικίωσης της Ε.Ε., η οποία καλείται να αποδείξει ότι διαθέτει τα εργαλεία να προστατεύσει τα μέλη της.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε την ανάγκη πραγματικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, του άρθρου 42.7, με αφορμή τη στήριξη που παρείχε η Ελλάδα στην Κύπρο όταν εκείνη δέχθηκε επίθεση.
Με αυτόν τον τρόπο, η Αθήνα επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το επίπεδο των έκτακτων κινήσεων αλληλεγγύης σε ένα πιο σταθερό θεσμικό πλαίσιο, που είναι και το μεγάλο ζητούμενο για να περάσει στην επόμενη …πίστα η Ευρώπη.
Η ελληνική επιδίωξη είναι προφανής. Να υπάρξει ένας σαφής οδικός χάρτης που θα μετατρέπει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη από πολιτική διακήρυξη σε επιχειρησιακό μηχανισμό.
Οικονομικό-ενεργειακό σοκ
Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση αφορά την οικονομική επιβίωση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Με τις τιμές της ενέργειας να βρίσκονται στα ύψη λόγω των επιθέσεων στις πετρελαϊκές υποδομές του Κόλπου, ο κ. Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα της διπλής απάντησης, της εθνικής και της ευρωπαϊκής.
Το ευρωπαϊκό στίγμα έδωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκαρντ η οποία κινείται σε αυστηρή γραμμή.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ έστειλε μήνυμα υπέρ άμεσων αλλά προσωρινών και στοχευμένων μέτρων, υπογραμμίζοντας ότι κάθε δημοσιονομική αντίδραση στο ενεργειακό σοκ πρέπει να είναι προσαρμοσμένη, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.
Η παρέμβασή της δείχνει ότι στις Βρυξέλλες και στη Φρανκφούρτη υπάρχει εγρήγορση. Απ’ ότι φαίνεται αναγνωρίζεται η ανάγκη παρέμβασης, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει και άρνηση για ανεξέλεγκτες δαπάνες ή για μια επιστροφή σε πολιτικές οριζόντιας χαλάρωσης χωρίς όρια.
Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει αδράνεια όπως στο παρελθόν αλλά ούτε και γενναιοδωρία χωρίς όρους.
Ο πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και οι αναταράξεις στις ενεργειακές ροές μπορούν να πυροδοτήσουν νέο κύμα αυξήσεων σε φυσικό αέριο και καύσιμα, με άμεσες επιπτώσεις στα νοικοκυριά, στις επιχειρήσεις και συνολικά στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Εδώ η στρατηγική του κ. Μητσοτάκη είναι ισορροπημένη. Και αυτό επειδή από τη μία δηλώνει ότι η Ελλάδα θα κινηθεί εντός των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων για να στηρίξει πολίτες και οικονομία, από την άλλη όμως προειδοποιεί ότι αν η κρίση αποκτήσει διάρκεια, οι εθνικές παρεμβάσεις δεν θα αρκούν.
Με άλλα λόγια, ζητεί από τώρα ευρωπαϊκή προετοιμασία για κοινές απαντήσεις, πριν η πίεση μετατραπεί σε γενικευμένη κοινωνική και οικονομική κρίση.
Νέες μεταναστευτικές ροές
Το τρίτο επίπεδο της στρατηγικής Μητσοτάκη στις Βρυξέλλες αφορά το μεταναστευτικό. Ο πρωθυπουργός θέλησε να προλάβει ένα ενδεχόμενο νέο προσφυγικό κύμα, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ξαναζήσει το 2015 και ότι πρέπει να είναι έτοιμη να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα.
Έτσι πριν από τη σύνοδο συμμετείχε σε συνάντηση 16 ηγετών με την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν για την αναζήτηση «καινοτόμων λύσεων» στη διαχείριση των ροών.
Η Αθήνα τάχθηκε υπέρ μιας πιο αυστηρής ευρωπαϊκής γραμμής, η οποία αντιμετωπίζει το μεταναστευτικό ως θέμα ασφάλειας και πολιτικής σταθερότητας.
