Η κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση λειψυδρίας δεν αποτελεί απλώς ένα διοικητικό μέτρο, είναι ένδειξη ότι οι αυξημένες ανάγκες, η μείωση των βροχοπτώσεων, η δραστική υποχώρηση των χιονοπτώσεων και η γενικότερη αποσταθεροποίηση του υδρολογικού κύκλου έχουν ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα. Η Περιφέρεια βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα υδρολογική πραγματικότητα και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει πλέον ότι η ανάγκη προσαρμογής καθίσταται επιτακτική.
Ενδεικτικό είναι ότι η τεχνητή λίμνη του Μόρνου παρουσιάζει φέτος επιφάνεια μειωμένη κατά 45% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της περιόδου 2016–2024, ενώ τα συνολικά αποθέματα των ταμιευτήρων διαμορφώνονται περίπου στα 365 εκατ. κυβικά μέτρα, έναντι 600 εκατ. την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Με το καθεστώς «κόκκινου συναγερμού» σε ισχύ, η πίεση που δέχεται η πρωτεύουσα δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά κυρίως τη ραγδαία μεταβολή του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο καλούνται να λειτουργήσουν.
Η Αττική εξυπηρετείται από ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα υδροδοτικά συστήματα της χώρας: τέσσερις ταμιευτήρες, σχεδόν 500 χιλιόμετρα εξωτερικών υδραγωγείων, 14.000 χιλιόμετρα δικτύου ύδρευσης και 8.500 χιλιόμετρα αποχέτευσης, τέσσερις Μονάδες Επεξεργασίας Νερού και πέντε Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων. Ένα σύστημα που τροφοδοτεί καθημερινά 4,4 εκατομμύρια πολίτες και επεξεργάζεται 724.000 κυβικά μέτρα λυμάτων. Ωστόσο, η κλιματική μεταβολή επιβάλλει την ανάγκη για μια αναβαθμισμένη αρχιτεκτονική διαχείρισης ώστε η αποτελεσματικότητα του συστήματος και η ποιότητα των υπηρεσιών να παραμείνει σε υψηλό επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το δεκαετές επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΥΔΑΠ, ύψους 2,5 δισ. ευρώ. Δεν πρόκειται για μια απλή αθροιστική δέσμη έργων, αλλά για μια συνολική αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο διαχειρίζεται η πρωτεύουσα τον κύκλο του νερού – από την πηγή μέχρι την τελική του διάθεση αξιοποιώντας τις δυνατότητες της εποχής.
Τεχνολογικές τομές που θωρακίζουν την αξιοπιστία του υδροδοτικού ιστού σε συνθήκες πίεσης
Η πρώτη μεγάλη τομή αφορά την ύδρευση, με επενδύσεις ύψους 730 εκατ. ευρώ. Οι Μονάδες Επεξεργασίας Νερού αναβαθμίζονται ώστε να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις μεταβολές της ποιότητας των εισροών, ενώ αντικαθίστανται 660 χιλιόμετρα δικτύου, περιορίζοντας τις απώλειες σε μια περίοδο όπου κάθε κυβικό μέτρο έχει αυξημένη αξία.
Κομβικής σημασίας είναι και η εγκατάσταση δύο εκατομμυρίων «έξυπνων» μετρητών, οι οποίοι επιτρέπουν τον άμεσο εντοπισμό διαρροών και προσφέρουν στο δίκτυο δυνατότητες αυτοελέγχου και προσαρμοστικότητας. Η τεχνολογία μετατρέπεται έτσι σε εργαλείο ανθεκτικότητας.
Επαναχρησιμοποίηση: Το νερό επιστρέφει στον κύκλο
Η δεύτερη μεγάλη παρέμβαση αφορά την αποχέτευση και την επεξεργασία λυμάτων. Το σύστημα αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων ενισχύεται με αναβαθμίσεις σε αντλιοστάσια, δίκτυα και Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων. Στόχος είναι η παραγωγή εκροών υψηλότερης ποιότητας, ώστε να διευρυνθεί η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του νερού για άρδευση, βιομηχανική χρήση και άλλες εφαρμογές.
Σε συνθήκες έντονων διακυμάνσεων στην προσφορά, η επεξεργασία και αξιοποίηση των λυμάτων μετατρέπεται από περιβαλλοντική επιλογή σε στρατηγικό εργαλείο ενίσχυσης των διαθέσιμων υδατικών πόρων.
Ανατολική Αττική: Το νέο υδρολογικό πρότυπο
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της μετάβασης αποτελεί η Ανατολική Αττική. Με επενδύσεις που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ, δρομολογείται η σύνδεση 75.000 ακινήτων με ενιαίο δίκτυο αποχέτευσης, εξυπηρετώντας περισσότερους από 410.000 κατοίκους, καθώς και η κατασκευή τριών νέων Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων. Η περιοχή εντάσσεται πλήρως στο ενιαίο υδρολογικό σύστημα της πρωτεύουσας, αποκτώντας υποδομές που ενισχύουν τη δημόσια υγεία και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
Η μετάβαση που συντελείται αφορά συνολικά το λεκανοπέδιο σε ένα νέο περιβάλλον. Η ΕΥΔΑΠ, μέλος του διεθνούς οργανισμού «Leading Utilities of the World», έχει ήδη διακριθεί για τις καινοτομίες της στην ανάπτυξη υδατικών πόρων, στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην επεξεργασία λυμάτων. Ενσωματώνει πρακτικές που εφαρμόζονται σε σύγχρονες μητροπόλεις: ψηφιακή παρακολούθηση δικτύων, επαναχρησιμοποίηση νερού, ενεργειακή αποδοτικότητα και ενίσχυση ανθεκτικότητας. Η Αττική εισέρχεται σε μια νέα εποχή διαχείρισης του άλλοτε δεδομένου υδάτινου πόρου.
Οι επενδύσεις των 2,5 δισ. ευρώ δεν αποτελούν επιλογή πολυτέλειας. Συνιστούν αναγκαία προσαρμογή σε ένα υδρολογικό περιβάλλον που έχει ήδη αλλάξει. Η Αττική δεν μπορεί να λειτουργεί με τα δεδομένα του χθες. Το επενδυτικό αυτό πρόγραμμα αποτελεί τη μετάβαση σε ένα σύστημα ικανό να ανταποκρίνεται στη νέα εποχή και στις σύγχρονες ανάγκες των κατοίκων της.
