Η περίπτωση των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής που εντοπίστηκαν στο διαδίκτυο αναδείχθηκε πολύ σωστά και εξίσου σωστή ήταν και η αντίδραση του ελληνικού κράτους και του υπουργείου Πολιτισμού για την απόκτηση των φωτογραφιών και την κήρυξή τους ως μνημείο. Πρόκειται για τεκμήριο ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της για τη χώρα μας που αναδεικνύει και επιβεβαιώνει και τον ηρωισμό των Ελλήνων πατριωτών.
Του Σωτήρη Τριανταφύλλου*
Η περίπτωση αυτή, όμως, δεν είναι μοναδική και δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι ένα ακόμη περιστατικό φωτογραφικού υλικού που κατέγραψαν οι στρατιώτες του κατακτητή την περίοδο 1941-1945. Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία και ιδιαίτερα το διαδίκτυο και η ανάπτυξή του έχουν φέρει στο φως πολλές περιπτώσεις φωτογραφιών από την περίοδο της Κατοχής στη χώρα μας.
Οι στρατιώτες του Γ’ Ράιχ, εφοδιασμένοι με ατομικές κάμερες, κατέγραψαν την παραμονή τους στην Ελλάδα όχι μόνο ως πολεμιστές -κατακτητές, αλλά και ως «τουρίστες». Φωτογραφίες της Ακρόπολης και άλλων ελληνικών αξιοθέατων έχουν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια στο διαδίκτυο. Πρόκειται για φωτογραφίες ιδιωτικές που είναι κατά βάση τουριστικές, μαζί με τις επίσημες, προπαγανδιστικές που απεικονίζουν τις φρικαλεότητες των Ναζί από τα Καλάβρυτα, το Δίστομο, τις πυρπολήσεις χωριών και τα εκτελεστικά αποσπάσματα, όπως είναι και οι φωτογραφίες των 200 Ελλήνων κομμουνιστών που εκτελέστηκαν την 1η Μαΐου 1944 στην Καισαριανή.
Η εμφάνιση τέτοιου υλικού σε δημοπρασίες εγείρει σοβαρά ηθικά ερωτήματα για το πως είναι δυνατόν να επιχειρείται κερδοσκοπία από την καταγραφή ενός εγκλήματος πολέμου και βεβαίως γεννάται το ερώτημα για το πόσα ακόμη εγκλήματα δεν έχουν τεκμηριωθεί ιστορικά και δεν έχουν αναδειχθεί και ταυτοποιηθεί, διότι οι φωτογραφίες βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές. Το επόμενο ερώτημα που εγείρεται είναι πως πρόκειται για κομμάτι της νεότερης ελληνικής ιστορίας που παραμένει άγνωστο και ανεξερεύνητο, όπως συνέβαινε μέχρι πριν λίγο καιρό με την περίπτωση των 200 πατριωτών που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή. Από την άλλη πλευρά, βεβαίως, έρχεται η τεχνολογία να αποκαλύψει και να αναδείξει μέρος της ιστορικής μας μνήμης και αυτό είναι κάτι που πρέπει να κρατήσουμε από αυτή την υπόθεση, όπως πρέπει να κρατήσουμε και το ότι η νεότερη ιστορία μας είναι ακόμη ανεξερεύνητη στο σύνολό της. Η περίπτωση της Καισαριανής το έδειξε αυτό κατά τον πλέον εμφατικό τρόπο.
* Ο Δρ. Σωτήριος Τριανταφύλλου είναι Πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών – Διδακτικό προσωπικό Πανεπιστημίου Πελοποννήσου – Μέλος ΣΕΠ Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου
