Τον εθνικό διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και τη θεσμική θωράκιση της χώρας άνοιξε επισήμως ο Κυριάκος Μητσοτάκης υλοποιώντας άλλη μια βασική προεκλογική δέσμευση της Νέας Δημοκρατίας. Κεντρικός στόχος του διαγγέλματος του πρωθυπουργού είναι η προσαρμογή του κράτους στις απαιτήσεις του 21ου αιώνα, αφήνοντας πίσω τις αγκυλώσεις της μεταπολίτευσης που, αν και προσέφεραν σταθερότητα, πλέον φαντάζουν παρωχημένες…
Του Κώστα Πασίση
Η κίνηση αυτή της κυβέρνησης έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου η Νέα Δημοκρατία έχει καθαρό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, γεγονός που της επιτρέπει να ανοίξει τη «βεντάλια» των μεγάλων αλλαγών.
Βέβαια επικρατεί και μεγάλη ένταση μεταξύ των κομμάτων, κάτι που το Μαξίμου έχει λάβει υπόψη του.
Ωστόσο, σε αυτό το πολωμένο σκηνικό, η πρόσκληση Μητσοτάκη για διάλογο και συναίνεση λειτουργεί και ως «μέγγενη» για την αντιπολίτευση, και δη το ΠΑΣΟΚ.
Σήμερα η Χαριλάου Τρικούπη βρίσκεται μπροστά σε ένα σκληρό δίλημμα. Είτε θα συναινέσει και πιθανώς θα δεχθεί τα σκληρά εσωκομματικά πυρά της γνωστής παρέας Δούκα-Γερουλάνου-Παπανδρέου, είτε θα αρνηθεί και ταυτόχρονα θα χρεωθεί τη «στείρα άρνηση», κάτι που δεν ενθουσιάζει την κοινωνία, όπως φαίνεται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε στο διάγγελμα του ο Πρωθυπουργός, το Σύνταγμα του 1975 είναι ένα κείμενο «ζωντανό», πλην όμως ανήκει στον 20ό αιώνα.
Η πραγματικότητα του 2026, με τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, της κλιματικής κρίσης και της ανάγκης για δημοσιονομική πειθαρχία, απαιτεί νέα εργαλεία.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους, που το Μαξίμου αποφάσισε να εκκινήσει τώρα τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης.
Εκτός αυτού, όμως, το όλο εγχείρημα φαίνεται ότι έχει και στρατηγική πολιτική διάσταση.
Μετά από μια δύσκολη περίοδο με αγροτικές κινητοποιήσεις, εργατικά δυστυχήματα όπως στα Τρίκαλα, σκάνδαλα όπως ΟΠΕΚΕΠΕ, η κυβέρνηση θέλει να αλλάξει ατζέντα και να προβάλει το μεταρρυθμιστικό προφίλ της…
Εμβληματικές πρωτοβουλίες και διαφάνεια
Στον πυρήνα της πρότασης Μητσοτάκη βρίσκονται τομές που η φιλελεύθερη παράταξη υπερασπίζεται διαχρονικά.
Η αναθεώρηση του άρθρου 16 για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων αποτελεί ίσως την πιο εμβληματική κίνηση απελευθέρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από κρατικιστικές ιδεοληψίες δεκαετιών.
Πρόκειται για μια ρύθμιση που θα εναρμονίσει την Ελλάδα με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, καταργώντας ένα μονοπώλιο που δεν εξυπηρετεί πλέον την κοινωνία
Εξίσου σημαντική είναι η δέσμευση για την αλλαγή του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών.
Η πρόταση για αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών στη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών πολιτικών προσώπων απαντά στο πάγιο αίτημα του κόσμου για διαφάνεια και ισονομία, αφαιρώντας κάθε «σκιά» προνομιακής μεταχείρισης του πολιτικού προσωπικού.
Αξιολόγηση και θεσμική σταθερότητα
Το πιο «εκρηκτικό» όμως κομμάτι βρίσκεται στην επιστολή που έστειλε ο πρωθυπουργός στους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ζητώντας προτάσεις μέχρι το τέλος του μήνα, ώστε η τελική εισήγηση να παρουσιαστεί εντός Μαρτίου και να ακολουθήσει η κοινοβουλευτική εκκίνηση τον Απρίλιο.
Εκεί μπαίνει στο τραπέζι η καθολική καθιέρωση αξιολόγησης στο Δημόσιο και ο «επανακαθορισμός» της έννοιας της μονιμότητας.
Μια «ατζέντα» που η κυβέρνηση θεωρεί κλειδί για την αντιμετώπιση των χρόνιων παθογενειών του κράτους, γνωρίζοντας ότι θα προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Σε θεσμικό επίπεδο, η πρόταση για καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας απέναντι σε μικροκομματικά παιχνίδια.
Παράλληλα, η ενίσχυση του ρόλου των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης ενδυναμώνει τη διάκριση των εξουσιών.
Η δημοσιονομική «ρήτρα» κατά του λαϊκισμού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσης της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Με νωπές ακόμα τις μνήμες της δεκαετούς κρίσης, η κυβέρνηση επιδιώκει να θεσμοθετήσει όρια που θα αποτρέπουν μελλοντικές κυβερνήσεις από το να διολισθήσουν σε πρακτικές δημοσιονομικού εκτροχιασμού.
Αυτή είναι μια κίνηση ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές, ώστε, όπως σημείωσε ο Πρωθυπουργός, «η χώρα να μην πληρώσει ξανά ακριβά τις ολέθριες συνέπειες του λαϊκισμού».
