Υστερα από οκτώ χρόνια σκληρών νομικών αντιπαραθέσεων, ο Ρώσος συλλέκτης Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ ελπίζει βασίμως να βρει το δίκιο του σχετικά με το έργο Salvator Mundi του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Ένα έργο που έσπασε κάθε ρεκόρ πώλησης πίνακα, όταν βγήκε σε δημοπρασία τους Sotheby’s και αγοράστηκε, όπως όλα δείχνουν, από μέλος της βασιλικής οικογένειας στη Σαουδική Αραβία.
Ενας ομοσπονδιακός δικαστής στη Νέα Υόρκη δέχθηκε ότι ευσταθούν οι καταγγελίες του περί υπερχρέωσης όταν αγόρασε τον πίνακα, και μαζί αρκετούς άλλους, από τον Ελβετό επιχειρηματία Yves Bouvier. Ο Ριμπολόβλεφ απέκτησε 38 έργα τέχνης αντί δύο δισ. ευρώ μεταξύ 2003 και 2014. Ανάμεσα σε αυτά ήταν και ο Σωτήρας του Κόσμου, όπως και έργα του Κλιμτ, του Μοντιλιάνι και τους Τουλούζ- Λωτρέκ.
Ωστόσο, ο ομοσπονδιακός δικαστής, που παραπέμπει τον οίκο δημοπρασιών και όχι τον Μπουβιέ, σύστησε στον Ρώσο ολιγάρχη να τα βρει με τους αντιδίκους εξωδικαστικά, γλυτώνοντας χρόνο και χρήμα. Οι δύο πλευρές έχουν αποδεχθεί να κάνουν επαφές για συμβιβασμό, και η διαδικασία θα ξεκινήσει σύντομα.
Ο Μπουβιέ προς το παρόν δεν κατηγορείται, επειδή ο Ριμπολόβλεφ λέει πως οι Sotheby’s βοήθησαν και παρότρυναν τον Ελβετό έμπορο να διαπράξει απάτη.
Στην απόφασή του, έκτασης 76 σελίδων, ο δικαστής της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης Jesse Furman απέρριψε μεγάλο μέρος της καταγγελίας, θεωρώντας ότι, για 11 συναλλαγές, δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία ώστε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Sotheby’s είχε γνώση της απάτης. Αλλά, είπε ότι ο Sotheby’s πρέπει να αντιμετωπίσει αξιώσεις απάτης για ιδιωτικές πωλήσεις τεσσάρων έργων: του περίφημου Salvator Mundi του Λεονάρντο ντα Βίντσι (αργότερα πουλήθηκε στον Christie’s για 450,3 εκατομμύρια δολάρια), του Le Domaine d’Arnheim (1962) του Rene Magritte, του Wasserschlangen II (1907) Gustav Klimt, καθώς και το Tête (1911-12) του Amedeo Modigliani.
Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα, ο Bouvier αγόρασε το “Salvator Mundi” για 83 εκατομμύρια δολάρια το 2013 και το πούλησε γρήγορα στον Rybolovlev για 127,5 εκατομμύρια δολάρια. Το 2017 ο Ριμπολόβλεφ πούλησε τον διάσημο πλέον πίνακα στον οίκο Christie’s το 2017 για 450,3 εκατομμύρια δολάρια. Ο οίκος Sotheby’s δεν αμφισβήτησε ότι ο Ριμπολόβλεφ έπεσε θύμα απάτης, στοιχείο που ο δικαστής θεώρησε ότι «υποστηρίζεται από το αρχείο». Ωστόσο, η εταιρεία αρνήθηκε στο δικαστήριο ότι είχε «οποιαδήποτε γνώση της απάτης» και ισχυρίστηκε ότι «δεν έκανε τίποτα για να διευκολύνει την επιχείρηση του Bouvier».
Ο πίνακας που αγοράστηκε με αυτό το τεράστιο ποσό, στην αρχή δεν θεωρούνταν έργο του Ντα Βίντσι, μέχρις ότου κάποιοι ειδικοί βεβαίωσαν πως είναι. Το 2017 αγοράστηκε από τον Badr bin Abdullah, που λέγεται ότι ενεργούσε ως αντιπρόσωπος για τον διάδοχο της χώρας, Μπιν Σαλμάν. Εκτοτε δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ δημοσίως.
Ο Βρετανός ιστορικός τέχνης Μάρτιν Κεμπ αποκάλυψε ότι έχει κληθεί στη Σαουδική Αραβία για να επιθεωρήσει τον πίνακα ύστερα από πρόσκληση του διαδόχου, ο οποίος τον ενημέρωσε ότι χτίζει μια αίθουσα τέχνης στην οποία θα εκθέσει τον πιο ακριβό πίνακα στον κόσμο. Η αίθουσα θα είναι έτοιμη το 2024.
Ο Κεμπ, ομότιμος καθηγητής ιστορίας της τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, έπαιξε καθοριστικό ρόλο ως προς την απόδοση του συντηρημένου πίνακα στον Ιταλό καλλιτέχνη της Αναγέννησης Λεονάρντο ντα Βίντσι. Το έργο, είχε εξαφανιστεί επί αιώνες, από τότε που ήταν στην ιδιοκτησία του Καρόλου Α και μετά την εκτέλεσή του. Δεινοπάθησε, και κατέληξε να πωληθεί σε μια κοινοπραξία εμπόρων τέχνης στη Νέα Ορλεάνη το 2005 για μόλις 1.175 δολάρια. Ο Χριστός ήταν βαμμένος σαν χίπις και ουδείς μπορούσε να φανταστεί τι κρυβόταν κάτω από τα σύγχρονα στρώματα μπογιάς.
Το αποκατεστημένο έργο συμπεριλήφθηκε αργότερα σε μια μεγάλη έκθεση έργων του Λεονάρντο στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου το 2011.
Το πορτρέτο του Ιησού Χριστού του Λεονάρντο έχει ονομαστεί «η αρσενική Μόνα Λίζα». Απεικονίζει τον Χριστό να σηκώνει το δεξί του χέρι σε μια ευλογία. Μια διαφανής σφαίρα είναι ισορροπημένη στην παλάμη του αριστερού χεριού του.
Ο πίνακας παραμένει πηγή διαφωνιών μεταξύ των ιστορικών τέχνης. Η ταινία του Antoine Vitkine, με τίτλο The Savior for Sale περιλαμβάνει «γαργαλιστικές» λεπτομέρειες. Ενας ανώνυμος ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, με την κωδική ονομασία «Jacques», λέει στον Vitkine ότι η εκτενής επιστημονική εξέταση του πίνακα από το Λούβρο, που διεξήχθη κρυφά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ίδιος ο Λεονάρντο ντα Βίντσι «μόνο συνέβαλε» στην εικόνα και ότι η «αυθεντικότητά» του δεν μπορούσε να επιβεβαιωθεί.
Ο ανώτερος αξιωματούχος, “Jacques”, θυμάται ότι, ο πίνακας «έφτασε στο Παρίσι τον Ιούνιο του 2018. Νομίζω ότι ήρθε απευθείας από το μέρος στη Νέα Υόρκη όπου είχε αποθηκευτεί μετά την πώληση. Έμεινε τρεις μήνες στο Λούβρο και τον είδα τότε».
Ήταν παρών στο γραφείο του τότε προέδρου-διευθυντή του Λούβρου Jean-Luc Martinez «όταν μια αντιπροσωπεία Σαουδάραβων κοντά στο υπουργείο Πολιτισμού ήρθε για να ακούσει όλα όσα είχε να πει ο Jean-Luc Martinez (σ.σ. τότε διευθυντής του Μουσείου). Ήταν πολύ γενναίο για το Λούβρο να πει, ‘αυτό πιστεύουμε, πολλοί άλλοι μπορεί να σκέφτονται διαφορετικά, αυτόν επιστημονικό προβληματισμό έχουμε για τον πίνακα’. Ακολουθώ τους επιστήμονες» κατέληξε ο Κεμπ.
