Το έργο των εργαστηρίων του ΕΚΠΑ στην αντιμετώπιση της πανδημίας

Eurokinissi

Όλο το δυναμικό των κλινικών και των εργαστηρίων της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ βρέθηκαν εξαρχής στο επίκεντρο της προσπάθειας αντιμετώπισης της πανδημίας, υπηρετώντας την ελληνική κοινωνία και καλύπτοντας πολύ μεγάλο μέρος των κλινικών και εργαστηριακών αναγκών στο λεκανοπέδιο Αττικής.

Ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Θάνος Δημόπουλος και ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, καθηγητής Πέτρος Σφηκάκης, τονίζουν ότι συγκεκριμένα εργαστήρια ήταν εξαρχής στο επίκεντρο των δράσεων, καλύπτοντας τις διαγνωστικές ανάγκες πολλών νοσοκομείων και κέντρων υγείας ευρύτερων γεωγραφικών περιοχών με μοριακές εξετάσεις κλινικών δειγμάτων για την ανίχνευση του νέου κορωνοϊού με τη μέθοδο real-time RT-PCR. Τα εργαστήρια είναι εξοπλισμένα με υψηλής τεχνολογίας αναλυτές, που προήλθαν κυρίως από δωρεές και έχουν αναλύσει εκατοντάδες χιλιάδες δείγματα μέχρι σήμερα.

Ειδικότερα, το Εργαστήριο Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ τα τελευταία 20 χρόνια έχει κομβικό ρόλο στην αντιμετώπιση των κρίσεων δημόσιας υγείας στην Ελλάδα. Από την αρχή της πανδημίας του SARS-CoV-2, σε πρωτοφανείς, ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες για όλον τον κόσμο (βλ. έλλειψη αντιδραστηρίων), λειτούργησε ως ένα από τα εθνικά εργαστήρια αναφοράς, επωμιζόμενο μεγάλο μέρος των μοριακών διαγνώσεων του ιού για τα ελληνικά νοσοκομεία και φορείς. Στη συνέχεια, το καλοκαίρι του 2020, σημαντικός ήταν ο ρόλος του στον έλεγχο εισαγόμενων περιστατικών στις πύλες εισόδου της χώρας. Επίσης, το Εργαστήριο Μικροβιολογίας συμμετείχε στην ανάλυση μοντέλων πρόβλεψης για την εξέλιξη της πανδημίας. Σήμερα εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της πανδημίας, με ταχύτητα και επιστημονική εγκυρότητα. Είναι ένα από τα εργαστήρια του ΕΚΠΑ που συμμετέχουν στην εμβληματική δράση για τον έλεγχο μεταλλαγμένων στελεχών SARS-CoV-2 και τη χαρτογράφηση του γονιδιώματος του ιού με αλληλούχιση επόμενης γενιάς (NGS). Τέλος, στο Εργαστήριο πραγματοποιούνται έλεγχοι ανοσιακής απάντησης, περιβαλλοντικοί έλεγχοι καθώς και πληθυσμιακές, επιδημιολογικές μελέτες επιπολασμού της COVID-19.

Το Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο ΠΓΝ Αττικόν αποτελεί Κέντρο Αναφοράς για την ανίχνευση του SARS-CoV-2 για τη 2η Υγειονομική Περιφέρεια. Καλύπτει τις διαγνωστικές ανάγκες πολλών νοσοκομείων και κέντρων υγείας της Αττικής και νησιών του Αιγαίου. Το Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ανιχνεύει τον SARS-CoV-2 σε δείγματα ανωτέρου αναπνευστικού, με τρεις υψηλής παραγωγικότητας μοριακές μεθόδους, αλλά και σε δείγματα σιέλου. Για αυτόν τον σκοπό χρησιμοποιείται ο εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας αναλυτής ψηφιακής PCR (Advanta Dx SARS-CoV-2 RT-PCR Assay, FLUIDIGM), που παραχωρήθηκε από το υπουργείο Υγείας για την κάλυψη αναγκών μοριακής διάγνωσης και ιχνηλάτησης στη νότια Ελλάδα.

Επιπρόσθετα, το Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας συμμετέχει σε ποικίλες ερευνητικές δράσεις του ΕΚΠΑ σχετικά με τη μελέτη της γενετικής ποικιλομορφίας και της μοριακής επιδημιολογίας των στελεχών SARS-CoV-2 και την αντισωματική ανταπόκριση στη νόσο και τον εμβολιασμό. Συμμετείχε, επίσης, στη διαμόρφωση κατευθυντήριων οδηγιών για τη γονοτυπική ανάλυση του SARS-CoV-2, που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα.

Το Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ συμμετέχει στην εμβληματική δράση SARS-CoV-2-GR, ενώ αποτελεί Εργαστήριο Αναφοράς για τη νόσο COVID-19. Στο Εργαστήριο πραγματοποιούνται καθημερινά μοριακές αναλύσεις ανίχνευσης του ιού SARS-CoV-2 (qRT-PCR), με εγχώριες τεχνικές που ανέπτυξε, για τον έλεγχο μεγάλου αριθμού δειγμάτων από πλειάδα δημόσιων και ιδιωτικών φορέων/οργανισμών.

Το Εργαστήριο διεξάγει καθημερινά πλήθος διαγνωστικών ανοσολογικών εξετάσεων, με εγχώριες δοκιμασίες που ανέπτυξε, για την ανίχνευση αφενός αντισωμάτων έναντι του ιού αφετέρου αντιγόνων του ιδίου του ιού. Οι τελευταίες βασίζονται σε μονοκλωνικά αντισώματα έναντι του SARS-CoV-2 που παρήγαγε το Εργαστήριο και έχουν επιπρόσθετα θεραπευτικές προεκτάσεις μετά από κατάλληλη τροποποίηση. Επιστέγασμα των ανωτέρω αποτέλεσε η διάθεση από το Εργαστήριο στην κυβέρνηση της πρώτης ελληνικής μεθόδου ταχείας ανοσοδοκιμασίας (rapid-test) ανίχνευσης του ιού, για την παραγωγή της σε μεγάλη κλίμακα. Αυτά τα αντισώματα καθιστούν εφικτή την ανίχνευση του SARS-CoV-2 σε βιοπτικό υλικό, γεγονός που αξιοποιήθηκε ερευνητικά για τη διερεύνηση της παθοφυσιολογίας της νόσου COVID-19. Ευρήματα του Εργαστηρίου καταδεικνύουν ότι στους πνεύμονες ασθενών COVID19 εντοπίζεται αυξημένη κυτταρική γήρανση, την οποία επάγει ο SARS-CoV-2, φαινόμενο με σημαντικές κλινικές και επιδημιολογικές συνέπειες. Τέλος, στο Εργαστήριο πραγματοποιείται χαρτογράφηση της ποικιλομορφίας του SARS-CoV-2 γονιδιώματος και συσχέτιση των μεταλλάξεων με κλινικο-εργαστηριακές παραμέτρους.

Στο Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής (ΕΥΕΙΣ), της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19, πραγματοποιούνται μοριακή ανίχνευση SARS-CoV-2, ανίχνευση αντισωμάτων και ποιοτική ανίχνευση και αλληλούχιση μεταλλάξεων SARS-CoV-2.

Tο ΕΥΕΙΣ, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας, συμμετέχει και στην εμβληματική δράση για την αντιμετώπιση του ιού SARS-CoV-2. Επίσης, το ΕΥΕΙΣ, σε συνεργασία με το διεθνές ερευνητικό δίκτυο INSIGHT, συντόνισε την ελληνική συμμετοχή σε χρηματοδοτούμενες από το NIΗ κλινικές δοκιμές θεραπειών για νοσηλευόμενους με COVID-19, καθώς και σε προοπτικές μελέτες σε περιπατητικούς ασθενείς. Πρόκειται για τις μελέτες:

ACTT: Remdesivir for the treatment of COVID-19. (N Engl J Med 2020;383:1813-1826.).

ITAC: Inpatient treatment with anti-coronavirus immunoglobulin.

TICO: Therapeutics for inpatients with COVID-19 (αξιολογεί μονοκλωνικά αντισώματα και άλλα αντιϊικά).

Προοπτική μελέτη ICOS.

Οι πανεπιστημιακές κλινικές της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ που συμμετέχουν στις μελέτες είναι οι Α’, Γ’ και Δ’ Παθολογικές Κλινικές, η Θεραπευτική Κλινική, η Α’ Κλινική Πνευμονολογίας και η Α’ Κλινική Εντατικής Θεραπείας.

Επιπλέον, το ΕΥΕΙΣ πραγματοποιεί μελέτες κοινωνικών επαφών και πρόθεσης εμβολιασμού σε δείγμα του ελληνικού πληθυσμού ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Τέλος, το Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής συμμετέχει στην εκτίμηση της επιδημιολογικής κατάστασης της χώρας σε σχέση με την πανδημία COVID-19, τόσο στο πλαίσιο της υποεπιτροπής επιδημιολόγων όσο και στο πλαίσιο της επιτροπής εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας.

Το Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας συμμετείχε σε δράσεις που αφορούν την πανδημία SARS-CοV-2. Διεύρυνε το πάνελ των εξετάσεων της κλινικής ρουτίνας του και εισήγαγε την ιντερλευκίνη-6, το G6PD, το suPAR και τον προσδιορισμό (ποιοτικό και ποσοτικό) του τίτλου των IgG και IgM αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2. Σε ερευνητικό πρωτόκολλο του ΕΚΠΑ προσδιόρισε τον τίτλο αντισωμάτων έναντι του Covid-19 (ποιοτικός προσδιορισμός, IgG, IgM, Roche Diagnostics) στον ορό εθελοντών (6.000 άτομα). Επίσης, προσδιόρισε ποσοτικά τα επίπεδα των αντισωμάτων Anti-SARS-CoV-2 (έναντι S protein, RBD, Roche Diagnostics ) σε ασυμπτωματικά άτομα. Ανέλαβε το προεδρείο σε συμπόσιο με τίτλο «Έρευνα, κλινική πράξη και εργαστηριακή πρακτική στη λοίμωξη Covid-19» στο πλαίσιο του 10ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Κλινικής Μικροβιολογίας-Ιατρικής Βιοπαθολογίας, 2-4 Απριλίου 2021, και διοργάνωσε δύο στρογγυλά τραπέζια για ενημέρωση του COVID-19 στο πλαίσιο του 18ου Πανελληνίου Συνεδρίου Κλινικής Χημείας.

Το Κέντρο Νέων Βιοτεχνολογιών και Ιατρικής Ακριβείας (ΚεΝεΒΙΑ) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και η Ελληνική Ερευνητική Υποδομή για την Εξατομικευμένη Ιατρική (pMedGR), πραγματοποιούν στην Ιατρική Σχολή τις εξής αναλύσεις που σχετίζονται με την πανδημία COVID-19: Αναλύσεις πλήρους γονιδιώματος στελεχών του SARS-CoV-2 με δυνατότητα ανίχνευσης μεταλλάξεων, αναλύσεις της γονιδιακής έκφρασης ανθρώπων οροθετικών ως προς Sars-Cov-2 αντισωμάτων και αναλύσεις μεταγραφώματος COVID-19 ασθενών σε επίπεδο μοναδιαίων κυττάρων.

Το ΚεΝεΒΙΑ/pMedGR συμμετέχει σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες, σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ και άλλους φορείς, με στόχο την ανίχνευση των στελεχών του ιού και τη μοριακή τυποποίηση και παρακολούθηση της εξάπλωσης και εξέλιξής τους, συνεισφέροντας ουσιαστικά στη διαχείριση της πανδημίας στη χώρα μας. Επιπλέον, οι αναλύσεις των μεταγραφωμάτων οροθετικών ως προς τον SARS-CoV-2 αναδεικνύουν τη συσχέτιση του μεταγραφικού προφίλ με την ανάπτυξη συμπτωμάτων, ενώ η ανάλυση σε επίπεδο μοναδιαίων κυττάρων αναδεικνύει τους αιτιο-παθολογικούς κυτταρικούς υποπληθυσμούς που βρίσκονται αποκλειστικά σε ασθενείς, οι οποίοι εμφανίζουν οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού και σοβαρή πνευμονία.

Οι παραπάνω αναλύσεις υλοποιούνται από τις Μονάδες Εξατομικευμένης Γονιδιωματικής και Μεταγραφικής, Βιοπληροφορικής Ανάλυσης, Ανάλυσης Μοναδιαίων Κυττάρων και Επεξεργασίας Κλινικών Δειγμάτων του ΚεΝεΒΙΑ/pMedGR, το οποίο διαθέτει το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, την τεχνογνωσία και τις ερευνητικές υποδομές του στην προσπάθεια αντιμετώπισης της πανδημίας COVID-19 στη χώρα μας.

Το Εργαστήριο Φυσιολογίας της Ιατρικής Σχολής συμμετέχει σε μελέτες, στο πλαίσιο αντιμετώπισης της COVID-19 πανδημίας, όπως η μεταβολή των επιπέδων γονιδίων επαγόμενων από ιντερφερόνη τύπου Ι σε υγιείς εμβολιασθέντες από εμβόλιο κατά COVID-19, ο έλεγχος αντισωμάτων έναντι των πρωτεϊνών ακίδας του ιού SARS-CoV-2 σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς μετά από εμβολιασμό κατά COVID-19, η διερεύνηση του προγνωστικού ρόλου των επιπέδων γονιδίων επαγόμενων από ιντερφερόνη τύπου Ι και γενετικών παραλλαγών του συστήματος ιντερφερόνης στην έκβαση ασθενών με COVID-19 νόσο, η εφαρμογή μεθοδολογίας για την ανίχνευση γενετικού υλικού SARS-COV-2 σε ρινοφαρυγγικό επίχρισμα και η δημιουργία βιοτράπεζας βιολογικού υλικού από νοσηλευόμενους ασθενείς από COVID-19 (Λαϊκό Νοσοκομείο, Νοσοκομείο Σωτηρία, Ναυτικό Νοσοκομείο).

Το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας (EAX) του Τμήματος Χημείας του ΕΚΠΑ έχει αναπτύξει και επικυρώσει:

1) Μία εξαιρετικά ευαίσθητη και ειδική μέθοδο πενταπλής ψηφιακής PCR (Droplet Digital PCR) για τον SARS-COV-2 και τώρα αναλύονται δείγματα σε συνεργασία με το Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής του ΕΚΠΑ. Πρόκειται να γίνει άμεσα και κατάθεση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και παράλληλα ετοιμάζεται η εργασία για υποβολή.

2) Μία μεθοδολογία για την ανάλυση λυμάτων για SARS-COV2 με multiplex RΤ qPCR. Σκοπός της ανάλυσης είναι η ανίχνευση των τάσεων της διασποράς της νόσου στον πληθυσμό ως μέσο έγκαιρης προειδοποίησης για τον περιορισμό εξάπλωσης της νόσου COVID-19. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων αποστέλλονται στη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγείας και στον ΕΟΔΥ, στο πλαίσιο του δικτύου Επιδημιολογίας Λυμάτων. Ταυτόχρονα, τα ίδια δείγματα αναλύονται για χιλιάδες ενώσεις (φαρμακευτικές, παράνομα διακινούμενες ουσίες και πάρα πολλές άλλες καθημερινής χρήσης) με μοναδικές μεθοδολογίες MS για την αποτύπωση της πανδημίας στη συμπεριφορά και την ψυχολογική κατάσταση του γενικού πληθυσμού και την εύρεση βιοδεικτών στα λύματα που συσχετίζονται με το ιικό φορτίο.

3) Παράλληλα, συμμετείχε στην ορολογική μελέτη σε περίπου 6.000 δείγματα εθελοντών του ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με πολλά μέλη ΔΕΠ. Έχουν προκύψει, ήδη, δύο δημοσιεύσεις.

Στη Μονάδα Κυτταρομετρίας Ροής του Τμήματος Βιολογίας του ΕΚΠΑ, από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο 2020, στο πλαίσιο της οροεπιδημιολογικής μελέτης του ΕΚΠΑ, συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν περίπου 6.000 δείγματα περιφερικού αίματος για την παρουσία αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2 (anti-N, anti-S/RBD). Από τον Μάιο έως τον Δεκέμβριο 2020, αναλύθηκαν δείγματα αίματος αναρρωσάντων δοτών πλάσματος (convalescent plasma donors) 2 και 8 μήνες μετά τη λοίμωξη με SARS-CoV-2 με πολυπαραμετρική κυτταρομετρία ροής. Προσδιορίστηκαν ο ανοσοφαινότυπος και τα ποσοστά 24 διακριτών κυτταρικών υποπληθυσμών, και αναγνωρίστηκαν ανοσολογικές «υπογραφές» σχετιζόμενες με την ενεργοποίηση της χυμικής ανοσίας (παραγωγή ή όχι αντισωμάτων) και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων (νοσηλευθέντες ή μη νοσηλευθέντες). Από τον Ιανουάριο του 2021, στη Μονάδα συλλέγονται κύτταρα αίματος από εμβολιασθέντες και έχουν αναπτυχθεί πρωτόκολλα κυτταρομετρίας ροής με ειδικούς δείκτες για τον φαινοτυπικό και ποσοτικό έλεγχο των Β και Τ κυττάρων μνήμης και των υποπληθυσμών τους, πριν και μέχρι 18 μήνες μετά τον εμβολιασμό. Τα αποτελέσματα θα συσχετιστούν με τα επίπεδα των αντισωμάτων (ολικών, εξουδετερωτικών). Η Μονάδα διαθέτει βιοτράπεζα βιολογικού υλικού (πλάσμα και κύτταρα) από τις παραπάνω μελέτες και δυνατότητα ανάλυσης κυτταρικών πληθυσμών σε άτομα μολυνθέντα με SARS-CoV-2 χρησιμοποιώντας κυτταρομετρία ροής νέας γενιάς.

Η Εργαστηριακή Μονάδα Μοριακής και Κυτταρικής Γήρανσης και Καρκινονογένεσης του Τμήματος Βιολογίας του ΕΚΠΑ έχει συμμετάσχει σε μελέτες για την παρουσία αντισωμάτων έναντι του ιού SARS-CoV-2, την ανάπτυξη ανοσο-δοκιμών έναντι πολλαλών αντιγόνων του SARS-CoV-2 αλλά και άλλων συγγενών κορωνοϊών, την ανάπτυξη μεθοδολογίας για την ανίχνευση γενετικού υλικού SARS-COV-2 σε λύματα, και την καταγραφή της γονιδιακής έκφρασης σε ανθρώπινα κύτταρα/ιστούς των παραγόντων επιμόλυνσης ανθρωπίνων κυττάρων από τον ιό SARS-CoV-2. Επίσης, συμμετέχει σε μελέτες που αφορούν σε δείγματα περιφερικού αίματος από εμβολιασθέντες με εμβόλια Pfizer-BioNTech, AstraZeneca, καθώς και από νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19.

Η ομάδα διαθέτει: Δυνατότητα μελέτης ανθρωπίνων γονιδιών που σχετίζονται με τη μολύνση των ανθρωπίνων κυττάρων από τον ιό SARS-CoV-2 και με την παθολογία της νόσου COVID-19.  Δεδομένα για την επίδραση μικρών μορίων στην έκφραση των παραπάνω ανθρωπίνων γονιδίων αλλά και σε κυτταρικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την επιμόλυνση ανθρωπίνων κυττάρων από τον ιό SARS-CoV-2. Δοκιμές για μελέτη εξουδετερωτικών αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2, ειδικών αντισωμάτων έναντι ιϊκών πρωτεϊνών, ιντερλευκινών, κ.λπ. Bιοτράπεζες βιολογικού υλικού, το οποίο έχει συλλεχθεί (ή συλλέγεται) στο πλαίσιο των παραπάνω μελετών.

Η Εργαστηριακή Μονάδα Μοριακών Αναλύσεων του Τμήματος Βιολογίας του ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με αντίστοιχες Μονάδες του Τμήματος Χημείας και της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, έχει αναπτύξει και εφαρμόσει μία νέα υπερευαίσθητη και αξιόπιστη μοριακή μεθοδολογία ανίχνευσης και ανάλυσης μεταλλάξεων SARS-CoV-2 σε λύματα, κλειστές δομές και περιβαλλοντικά δείγματα. Γίνεται χρήση μίας σειράς τεχνικών, στις οποίες περιλαμβάνεται και η αλληλούχηση επόμενης γενιάς (Next Generation Sequencing/NGS). Με την εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθοδολογίας προσδιορίζεται η εκατοστιαία αναλογία των μεταλλαγμένων στελεχών στο σύνολο που πληθυσμού μίας πόλης. Επιπλέον, ανιχνεύονται έγκαιρα νέες μεταλλάξεις και στελέχη που μόλις άρχισαν να εισέρχονται στον πληθυσμό. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται ευκολότερη η γονιδιωματική επιτήρηση των νέων στελεχών SARS-CoV-2 αλλά και άλλων ιών ή βακτηρίων, δίνοντας την αναγκαία πληροφόρηση για την επιδημιολογική επιτήρηση, καθώς και τον ανασχεδιασμό των νέων εμβολίων και φαρμακευτικών πρωτοκόλλων.

Αυτή η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί και σε οποιοδήποτε προβληματικό βιολογικό δείγμα. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει κατατεθεί από το ΕΚΠΑ και τους ερευνητές αίτηση για χορήγηση Εθνικού και Διεθνούς Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας (πατέντας), με ημερομηνία προτεραιότητας 11/2/2021.

Το Εργαστήριο της Θεραπευτικής Κλινικής και η Μονάδα Συλλογής Αυτόλογων Αιμοποιητικών Κυττάρων της Θεραπευτικής Κλινικής έχουν δημιουργήσει τράπεζα υλικού από ασθενείς με COVID-19 καθώς και από υγιείς και ασθενείς με νεοπλασίες που έχουν εμβολιαστεί έναντι του SARS-CoV-2, ενώ πραγματοποίησε συλλογή πλάσματος από 52 ιαθέντες από τον SARS-CoV-2 για χρήση σε νοσηλευθέντες ασθενείς με COVID-19. Σε συνεργασία με το εργαστήριο του καθηγητή Γεώργιου Παυλάκη, στο Τμήμα Ανθρώπινων Ρετροϊών, του Εθνικού Κέντρου κατά του Καρκίνου (National Cancer Institute) στις ΗΠΑ, έγιναν μετρήσεις αντισωμάτων έναντι τεσσάρων αντιγόνων του SARS-CoV-2 (Spike, spike-RBD, nucleocapside, N-RBD) καθώς και εξουδετερωτικών αντισωμάτων για μελέτη της κινητικής των αντισωμάτων ασθενών μετά τη λοίμωξη COVID-19. Επίσης, στο συγκεκριμένο εργαστήριο μετρούνται και κυτταροκίνες φλεγμονής μετά τον εμβολιασμό έναντι του SARS-CoV-2. Tέλος, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Παστέρ, μετρήθηκαν αντισώματα έναντι του αντιγόνου S1 του SARS-CoV-2, ενώ σε εργαστήριο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου μετρήθηκαν αντισώματα IgG/IgA/IgM έναντι τριών αντιγόνων του SARS-CoV-2 (Spike, spike-RBD, nucleocapside) με τεχνική multiplex αλλά και αντισωμάτων έναντι αντιγόνων άλλων κορονοϊών, ώστε να αποκλειστεί πιθανότητα διασταυρούμενων αντιδράσεων. Οι παραπάνω συνεργασίες έδωσαν σημαντικές πληροφορίες για την κινητική των αντισωμάτων μετά τη λοίμωξη COVID-19.

Οι ανωτέρω εργαστηριακές δομές, μέσω αγαστών διατμηματικών συνεργασιών με αντίστοιχες δομές, καθώς και κλινικές του ΕΚΠΑ, παράγουν νέα γνώση, ενισχύουν σημαντικά το κλινικό έργο των μονάδων COVID-19 του ΕΚΠΑ και δημιουργούν και εξελίσσουν ένα σημαντικό παρατηρητήριο για την πανδημία, στηρίζοντας την Πολιτεία στην προσπάθεια περιορισμού και εξάλειψης της νόσου COVID-19.