Ανάλυση Spiegel: Πώς ο Erdogan τορπίλισε την συμφωνία για τους πρόσφυγες

Στην ιστοσελίδα του περιοδικού SPIEGEL δημοσιεύεται άρθρο των Maximilian Popp και Anna-Sophie Schneider με τίτλο «Επαναπροωθήσεις σε πολεμική ζώνη – Πώς ο Erdogan τορπίλισε την συμφωνία για τους πρόσφυγες». Το άρθρο αναφέρεται στις κατηγορίες ότι η κυβέρνηση Erdogan απελαύνει Σύριους σε πολεμική ζώνη και θέτει το ερώτημα κατά πόσον η προσφυγική συμφωνία ανάμεσα σε ΕΕ και Τουρκία είναι στέρεη.

Το τελευταίο διάστημα πολλοί πρόσφυγες από τη Συρία που ζουν στην Κωνσταντινούπολη δεν εργάζονται και σε πολλές περιπτώσεις δεν εγκαταλείπουν καν τα σπίτια τους, φοβούμενοι ότι θα συλληφθούν από την αστυνομία και θα σταλούν πίσω στη χώρα τους.

Σύμφωνα με στοιχεία της Συριακής αντιπολίτευσης, περίπου χίλιοι Σύριοι πρόσφυγες απελάθηκαν μέσα σε μια εβδομάδα στο Idlib -ακριβώς στη ζώνη του πολέμου-, ενώ 5.000 πρόσφυγες συνελήφθησαν για δήθεν άκυρα χαρτιά. Στο μεταξύ, το καθεστώς του δικτάτορα της Συρίας Bashar al-Assad προσπαθεί εδώ και μήνες να ανακαταλάβει την επαρχία Idlib από τους αντάρτες, με τα Ηνωμένα Έθνη να προειδοποιούν για τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική καταστροφή του αιώνα.

Οι αναφορές για επαναπροωθήσεις από την Τουρκία προς το Idlib δεν έχουν φοβίσει μόνο τους πρόσφυγες, αλλά επαναφέρουν και τη συζήτηση για την προσφυγική συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας. Η συμφωνία του 2016 προβλέπει ότι η Τουρκία θα λαμβάνει οικονομική βοήθεια από τους Ευρωπαίους, με αντάλλαγμα να μένουν οι πρόσφυγες μακριά από την Ευρώπη. Επιπλέον, οι μετανάστες θα πρέπει μετά από μία ταχεία διαδικασία να επιστρέφουν από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία.

Η συμφωνία βασίζεται στην υπόθεση ότι η Τουρκία είναι μια ασφαλής τρίτη χώρα. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων το αμφισβητούσαν από την αρχή. «Υπάρχουν κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι ασφαλείς χώρες προέλευσης, και η Τουρκία δεν τα πληροί», δηλώνει ο Karl Kopp από την Pro Asyl. Τώρα οι ανησυχίες αυξάνονται.

Οι πληροφορίες για απελάσεις στο Idlib επιτρέπουν να εξαχθεί μόνο ένα συμπέρασμα, λέει η Ulla Jelpke, Εκπρόσωπος για θέματα Εσωτερικής Πολιτικής του κόμματος της γερμανικής Αριστεράς: «Δεν πρέπει να υπάρξει καμία περαιτέρω συνεργασία με τον Erdogan στην αντιμετώπιση των προσφύγων

Όπως προκύπτει από απάντηση σε γραπτή ερώτηση της βουλευτού της Αριστεράς Gokay Akbulutη Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση έχει λάβει γνώση των δημοσιευμάτων για «υποτιθέμενες επαναπροωθήσεις Σύριων πολιτών». Ωστόσο, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι η τουρκική κυβέρνηση διαψεύδει τις πληροφορίες. Ακόμα και η υπηρεσία προσφύγων των Ηνωμένων Εθνών δεν μπορούσε να τις επαληθεύσει. Η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση χαιρετίζει τη δήλωση του Υπουργού Εσωτερικών της Τουρκίας ότι δεν θα γίνουν επαναπροωθήσεις Σύριων ή άλλων προσφύγων με καθεστώς προστασίας, αναφέρεται στην απάντηση. Η επιστολή δείχνει ότι η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση απαντά με υπεκφυγές, τονίζει η Akbulut. Στο πλαίσιο αυτό η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστος εταίρος για την Γερμανία και την ΕΕ ως προς την προστασία των προσφύγων.

Ακόμη και πολιτικοί της κυβέρνησης αρχίζουν τώρα να αμφιβάλλουν για τη συμφωνία: Αν η Τουρκία ωθεί πρόσφυγες από τη Συρία στην εμπόλεμη ζώνη, αυτό θέτει εν αμφιβόλω την προσφυγική συμφωνία γενικά, επισημαίνει ο εκπρόσωπος του SPD για τα θέματα ενσωμάτωσης Lars Castellucci, ο οποίος θέλει να αναζητηθούν λύσεις μαζί με την Τουρκία.

«Οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο δεν θα πρέπει να υποχρεωθούν να επιστρέψουν σε οποιοδήποτε μέρος της Συρίας, εφόσον δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που έθεσε η Ύπατη Αρμοστεία για μία ασφαλή και εθελούσια επιστροφή», δήλωσε ένας εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η Τουρκία έχει υποδεχθεί περίπου 3,6 εκατομμύρια Σύριους, περισσότερους από οποιαδήποτε άλλη χώρα, όμως πλέον η διάθεση έχει αλλάξει, η χώρα βρίσκεται σε οικονομική κρίση, οι εντάσεις μεταξύ Τούρκων και Συρίων αυξάνονται και ο Πρόεδρος Erdogan έχει πραγματοποιήσει στροφή στην μεταναστευτική πολιτική, χτίζοντας, μεταξύ άλλων, έναν τοίχο στα σύνορα με τη Συρία. Η Pro Asyl άσκησε κριτική ότι οι τουρκικές αρχές επανειλημμένως ασκούν πιέσεις στους πρόσφυγες να συμφωνήσουν σε εθελούσια αναχώρηση.

Ο σύμβουλος για θέματα πολιτικής Gerald Knaus, ο οποίος θεωρείται ένας από τους αρχιτέκτονες της προσφυγικής συμφωνίας, απαιτεί τώρα εγγυήσεις για το τι συμβαίνει στους πρόσφυγες που επαναπροωθούνται από την Ευρώπη στην Τουρκία. Όλοι θεωρούν ότι η Τουρκία είναι μια ασφαλής χώρα για τους Σύριους. Για να διασφαλιστεί αυτό, η Ευρώπη πρέπει να επιδείξει αλληλεγγύη και να εμπλακεί. Ο Knaus θεωρεί ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στη συμφωνία. «Εάν η συμφωνία καταρρεύσει, θα κάνει την κατάσταση χειρότερη για όλους, ειδικά για τους πρόσφυγες», δηλώνει.