13.3 C
Athens

Λεξιλογώντας τη Μακεδονία

Το γλωσσάρι του ThePresident

Της Σοφίας Μουρούτη – Γεωργάνα

Μικρή λεξιλογική αναφορά στη Μακεδονία, που παράγεται από τη λέξη  Μακεδών, -όνος. Και αυτή με τη σειρά της είναι λέξη πολύ παλιά που ανάγεται στο ελληνικό επίθετο μακεδνός, που είναι ο μακρύς, ο ψηλός. Συνεπώς το τοπωνύμιο θα σήμαινε αρχικά μια μακρινή χώρα, που βρισκόταν ψηλά σε σύγκριση με τις υπόλοιπες περιοχές του ελλαδικού χώρου. Μάλιστα η ρίζα μακ – της λέξης συναντάται στις λέξεις του λεξιλογίου μας μῆκος, μακρός.

Η λέξη Μακεδών ήταν σύνθετη λέξη και, η ανάλυση στα συνθετικά της δίνει μάκι – κεδών. Το μάκι, όπως προαναφέραμ, ήταν η λέξη για τη δήλωση του μακρύς, ενώ το -κεδών – ίσως αποτελεί έναν διαλεκτικό τύπο, για να δηλωθεί ἡ χθών, τῆς χθονός, δηλαδή η γη.

Μακρινή ελληνική γη, λοιπόν, η Μακεδονία μας με κατοίκους που μιλούσαν ωραία ελληνικά, μια αρχαία ελληνική διάλεκτο δωρικής προέλευσης. Λίγες λέξεις έχουν απομείνει από τη διάλεκτο αυτή, περίπου 350 λέξεις κι αυτό γιατί στο μακεδονικό βασίλειο πολύ γρήγορα καθιερώθηκε η αττική διάλεκτος, δηλαδή η διάλεκτος που μιλούσαν στην Αθήνα και σε όλη την Αττική και η οποία μοιάζει περισσότερο από όλες τις άλλες με τα σημερινά μας ελληνικά.

Μερικές αναφορές από τα κείμενά μας: Με φύλλα μακεδνῆς αἰγείρειο (με φύλλα μακριάς λεύκας) έμοιαζαν οι κοπέλλες στην Οδύσσεια που ύφαιναν στο παλάτι του Αλκινόου στην Κέρκυρα, στο νησί των Φαιάκων (Οδ. Η, 106). Το μακεδονήσιον ήταν ο μαϊντανός, επειδή είχε μακρύ μίσχο, μακρύ κοτσάνι. Μιλώ μακεδονιστί για τους αρχαίους μας σήμαινε μιλώ τη μακεδονική μου ντοπιολαλιά. Φανταστείτε ότι θα τρίζουν τα κόκκαλα των αρχαίων Μακεδόνων, αν ακούν αυτά περί «μακεδονικής γλώσσας» του Ζάεφ, που ούτως ή άλλως είναι μια βουλγαρική στη δομή της γλώσσα, που άρχισε να εκσερβίζεται από το 1944, όταν τα Σκόπια αποτέλεσαν τη Λαϊκή Δημοκρατία τής Μακεδονίας στην ενιαία Γιουγκοσλαβία του Τίτο.

Στο νεοελληνικό μας λεξιλόγιο έχουμε Μακεδονία για τη δήλωση του ελληνικού γεωγραφικού διαμερίσματος, για την αναφορά στην αρχαία Μακεδονία του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, για μια ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου συμπίπτει με τη δική μας Μακεδονία μέχρι τη Θράκη και τώρα -φευ- για την «ακατονόμαστη», την ενδεχόμενη Β….. Μακεδονία.

Η γλώσσα μας εκτός από τον μακεδονικό έχει και το Μακεδονομάχο, λέξη φορτισμένη συναισθηματικά από τον ένοπλο Μακεδονικό Αγώνα (1903 – 1908), τη Μακεδονίτισσα, τον Μακεδόνα και τον μακεδονίτικο.

Πολύ μεγάλη η ιστορία, για να την ξεχάσουμε σε λίγες ώρες.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ