Ρητή συνταγματική πρόβλεψη για την προστασία της περιουσίας, την υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης σε περιπτώσεις επιβολής περιορισμού χρήσης ακινήτου για λόγους δημόσιας ωφέλειας, ακόμα και χωρίς απαλλοτρίωση, αλλά και ρητή πρόβλεψη στο Σύνταγμα για τη δυναμική πολεοδομία, την υποχρέωση της πολιτείας να μεριμνά για την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς, προτείνει η Νέα Δημοκρατία με την αναθεώρηση του άρθρου 17 του Συντάγματος, σύμφωνα με όσα ανέφερε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, ο γενικός εισηγητής της ΝΔ, Ευριπίδης Στυλιανίδης.
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει την ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής με τη διεύρυνση της συνταγματικής διάταξης του άρθρου 21 παρ. 4, ώστε να καλύπτει και τη μέριμνα του κράτους για προσιτή στέγη. Στην αναθεώρηση του άρθρου 21, η ΝΔ προτείνει να ενταχθεί και η Διαγενεακή Δικαιοσύνη με την έννοια της ηθικής και πολιτικής υποχρέωσης να κατανέμονται δίκαια οι ευκαιρίες, οι πόροι, και τα βάρη μεταξύ των γενεών. Στον πυρήνα της πρότασης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος είναι να περιληφθεί ρητή συνταγματική αναφορά στην υποχρέωση λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.
Τα άρθρα 17, 21 και 24 του Συντάγματος που έχουν περιληφθεί στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας «θεμελιώνουν τρία σημαντικά δικαιώματα, τα οποία πρέπει να μετεξελιχθούν, να θωρακιστούν ή να συμπληρωθούν στη βάση εξελίξεων και νέων αναγκών που έχουν δημιουργηθεί», είπε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας.
Άρθρο 17 (προστασία ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση)
Αναφερόμενος στην πρόταση της ΝΔ για την αναθεώρηση του άρθρου 17 (προστασία της ιδιοκτησίας, απαλλοτρίωση), ο κ. Στυλιανίδης σημείωσε πως -κατά πάγια νομολογία- τα ελληνικά δικαστήρια δέχονται ότι η συνταγματική προστασία της ιδιοκτησίας, που παρέχει το άρθρο 17 Σ, περιορίζεται στα εμπράγματα και δεν καλύπτει τα ενοχικά δικαιώματα, δηλαδή κληρονομικά δικαιώματα, τραπεζικές καταθέσεις, μετοχές ή και τα άυλα δικαιώματα, δηλαδή τα δικαιώματα πνευματικής, βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, τα οποία πλέον είναι περισσότερο εκτεθειμένα λόγω των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η μεταβολή των κοινωνικο-οικονομικών δεδομένων καταδεικνύει ότι ο περιορισμός της συνταγματικής προστασίας της ιδιοκτησίας στα εμπράγματα δικαιώματα δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες συνθήκες, σύμφωνα με τον γενικό εισηγητή της Νέας Δημοκρατίας, ο οποίος πρόσθεσε πως το κόμμα του προτείνει να επεκταθεί η συνταγματική κατοχύρωση του άρθρου 17 Σ και στην προστασία της περιουσίας, ώστε να περιλαμβάνει όλα τα περιουσιακά δικαιώματα. Προηγουμένως, είχε μιλήσει για το πρώτο πρόσθετο πρωτόκολλο του ΕΣΔΑ που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην περιουσία, ενώ και το ΕΔΔΑ έχει δεχθεί στη νομολογία του ότι ο όρος περιουσία που χρησιμοποιείται είναι ευρύτερος του όρου ιδιοκτησία και δεν περιλαμβάνει μόνο τα εμπράγματα δικαιώματα. Επίσης, και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ προστατεύει ρητά τη διανοητική ιδιοκτησία.
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει την εισαγωγή διάταξης στο άρθρο 17 Σ για την καταβολή αποζημίωσης σε περιπτώσεις επιβολής περιορισμού χρήσης για λόγους δημόσιας ωφέλειας, ακόμα και χωρίς απαλλοτρίωση. «Υπάρχουν περιπτώσεις επιβολής περιορισμών στην άσκηση του δικαιώματος ιδιοκτησίας για λόγους δημόσιας ωφέλειας, οι οποίοι αν και δεν συνιστούν τυπικά απαλλοτρίωση έχουν μεγάλης έντασης επιπτώσεις στην ιδιοκτησία, όπως για λόγους πολεοδομικής οργάνωσης ή προστασίας του περιβάλλοντος. Στις περιπτώσεις αυτές ο πολίτης υφίσταται ουσιαστική αποστέρηση της ιδιοκτησίας του, για λόγους δημοσίας ωφέλειας, χωρίς όμως να του καταβάλλεται αποζημίωση, επειδή δεν υπάρχει επίσημη πράξη απαλλοτρίωσης. Η Ελλάδα έχει καταδικαστεί επανειλημμένα από το ΕΔΔΑ σε σχετικές υποθέσεις», τόνισε ο κ. Στυλιανίδης.
Στην πρόταση αναθεώρησης περιλαμβάνεται και η θεσμοθέτηση της δυναμικής πολεοδομίας που θα διασφαλίζει τη δυνατότητα Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης. Η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης (ΜΣΔ) είναι η πολεοδομική διαδικασία, μέσω της οποίας αφαιρούνται αχρησιμοποίητα δικαιώματα δόμησης από ένα ακίνητο και προστίθενται σε ένα άλλο. Σκοπός της είναι η αποζημίωση σε είδος ιδιοκτητών ακινήτων που υφίστανται ουσιώδεις περιορισμούς της ιδιοκτησίας, όπως είναι τα διατηρητέα ή τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, π.χ. για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.
Η ΝΔ προτείνει και την προσθήκη διάταξης στο άρθρο 17 Σ που θα επιτρέπει την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς, επισημαίνοντας ότι τα εγκαταλελειμμένα κτήρια υποβαθμίζουν την κοινωνική και οικονομική ζωή, καθώς και την εικόνα της πόλης. Παράλληλα, η έλλειψη στην προσφορά κατοικίας επιτείνει τη στεγαστική κρίση.
Άρθρο 21 (προστασία οικογένειας)
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει την ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής με τη διεύρυνση της συνταγματικής διάταξης του άρθρου 21 παρ. 4, ώστε να καλύπτει και τη μέριμνα του κράτους για προσιτή στέγη. «Δεν είναι μια ευχή, αλλά μια κατεύθυνση στον κοινό νομοθέτη να προτεραιοποιεί και να εντατικοποιεί την κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη», εξήγησε ο εισηγητής του κυβερνώντος κόμματος και υπογράμμισε πως σήμερα το 26,4% των Ελλήνων δαπανά περισσότερο από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση και μάλιστα αυτό το ποσοστό, που έχει βελτιωθεί, σε σχέση με το 2019, εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις στο 7,7%. Ο κ. Στυλιανίδης αναφέρθηκε στη στεγαστική πολιτική που έχει καταρτίσει η σημερινή κυβέρνηση, βασικό σκέλος της οποίας είναι το πρόγραμμα «Σπίτι μου», και την «κοινωνική αντιπαροχή».
Στην αναθεώρηση του άρθρου 21, η ΝΔ προτείνει να ενταχθεί και η Διαγενεακή Δικαιοσύνη με την έννοια της ηθικής και πολιτικής υποχρέωσης να κατανέμονται δίκαια οι ευκαιρίες, οι πόροι, και τα βάρη μεταξύ των γενεών. Πρόκειται για μια αρχή που συνδέεται άμεσα με τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως ανέφερε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, ο οποίος εξήγησε ότι η Διαγενεακή Δικαιοσύνη είναι μία οριζόντια έννοια που διατρέχει ολόκληρο το Σύνταγμα και επιτάσσει να εξετάζεται η μακροπρόθεσμη επίδραση των δημόσιων πολιτικών στις επόμενες γενιές. Με την εισαγωγή συνταγματικής διάταξης θα κατοχυρώνεται ότι η Διαγενεακή Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη θα λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών, σύμφωνα με τον ίδιο.
Άρθρο 24 (προστασία περιβάλλοντος)
Στόχος της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος είναι να υπάρχει ρητή συνταγματική αναφορά στην υποχρέωση λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.
Η κλιματική αλλαγή ευθύνεται για τη συχνότερη εμφάνιση και την πρωτοφανή ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων. Βιώσαμε τις καταστροφικές συνέπειες του κυκλώνα Ιανού το 2020 και της κακοκαιρίας Daniel που έπληξε τη Θεσσαλία το 2023. Ακόμα και σύγχρονα έργα υποδομής αποδεικνύονται ανεπαρκή, αν οι προδιαγραφές τους δεν προσαρμοστούν στα νέα κλιματικά δεδομένα και δεν μελετήσουν σωστά την ένταση και τη συχνότητά τους. «Το Σύνταγμα οφείλει να αναφερθεί στην αποτελεσματική διαχείριση υδάτινων πόρων ώστε αυτή να καλύπτει με επάρκεια τις ανάγκες για ύδρευση, άρδευση, παραγωγή ενέργειας με τη χρήση νέων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως π.χ. αυτό της έξυπνης γεωργίας», σημείωσε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας προσθέτοντας ότι προώθηση των ΑΠΕ θα συμβάλει στην ενεργειακή μετάβαση και στην επίτευξη των στόχων για κλιματική ουδετερότητα. «Σημαντικό στοιχείο της σύγχρονης λογικής είναι το περιβαλλοντικό ισοζύγιο που συνεπάγεται ότι κάθε κρατική παρέμβαση πρέπει να αποτιμά το περιβαλλοντικό της κόστος και να προβλέπει αντισταθμιστικά μέτρα, ώστε το συνολικό αποτέλεσμα να μην οδηγεί σε καθαρή επιδείνωση», τόνισε ο κ. Στυλιανίδης. Σημείωσε, παράλληλα, ότι πλέον έχουν ωριμάσει οι συνθήκες ώστε στην επικείμενη αναθεώρηση να ενταχθεί και η προστασία των ζώων.
