Οι μαζικές ρωσικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου και μέχρι χθες Δευτέρα προκάλεσαν σημαντικές ζημιές σε πολλά πολιτιστικά μνημεία, συμπεριλαμβανομένης της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου, μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Πρόκειται για μια μονή που θεωρείται κέντρο ορθόδοξου μοναχισμού τόσο από την ουκρανική όσο και από τη ρωσική εκκλησία. Επλήγη επίσης το παρακείμενο Οπλοστάσιο Μυστέτσκι, ένα συγκρότημα του 18ου αιώνα που τώρα είναι κέντρο σύγχρονης τέχνης.
«Ως αποτέλεσμα των ρωσικών βομβαρδισμών που βρίσκονται σε εξέλιξη τη νύχτα της 15ης Ιουνίου, η οροφή ενός από τους ιερότερους τόπους στον χριστιανικό κόσμο – του Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου της Λαύρας Κιέβου-Πετσέρσκ στο Κίεβο – έχει πάρει φωτιά», δήλωσε ο Μητροπολίτης Επιφάνιος, επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, σε ανακοίνωσή του κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η εκκλησία ενώνει ορθόδοξες ομάδες που αντιτίθενται στη Μόσχα και αναγνωρίστηκε από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως το 2018. Συμπλήρωσε ότι ο καθεδρικός ναός θα αναστηλωθεί και η Ρωσία δεν θα καταφέρει να διαλύσει πνευματικά την Ουκρανία.
Η Unesco εξέδωσε ανακοίνωση, σημειώνοντας:
«Στο πλαίσιο της κλιμάκωσης του πολέμου στην Ουκρανία μετά την εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η UNESCO καταδικάζει την αναφερόμενη επίθεση στις 15 Ιουνίου που έπληξε τη Λαύρα του Κιέβου-Μπετσέρσκ, εντός του μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς Κίεβο: Καθεδρικός Ναός της Αγίας Σοφίας και Συναφή Μοναστικά Κτίρια, Λαύρα του Κιέβου-Μπετσέρσκ, ενός από τα σημαντικότερα πνευματικά και πολιτιστικά ορόσημα της Ουκρανίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η επίθεση προκάλεσε σημαντικές ζημιές στο εξωτερικό και το εσωτερικό του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου . Παρακείμενα ιστορικά κτίσματα, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων του οχυρωματικού συγκροτήματος της Λαύρας και του Πύργου Ιβάν Κούσνικ, υπέστησαν επίσης ζημιές.»
Η UNESCO «καταδικάζει τις επιθέσεις κατά πολιτιστικών αγαθών, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, φοιτητών, εκπαιδευτικού προσωπικού και επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης που προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο. Η ζημιά σε τέτοια ιδρύματα στερεί τις κοινότητες από την πρόσβαση στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τους κοινόχρηστους χώρους που είναι απαραίτητοι για την ανάκαμψη και την κοινωνική συνοχή.»
Δηλώνει πως είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις αρμόδιες αρχές στην αξιολόγηση των ζημιών σε πολιτιστικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα και στον προσδιορισμό επειγόντων μέτρων εντός της εντολής της.
Η Ολέσια Οστρόφσκα-Λιούτα, γενική διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Τέχνης και Πολιτισμού Mystetskyi Arsenal, έγραψε στο Facebook ότι «ένα μεγάλο μέρος της οροφής της αριστερής πτέρυγας του Παλιού Οπλοστασίου επηρεάστηκε σοβαρά» από μια επίθεση με drone που χτύπησε τον πύργο και «εξερράγη στην οροφή του Οπλοστασίου» όπως αναφέρεται στο Theartnewspaper.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος επισκέφθηκε τόσο το μοναστήρι όσο και το μουσείο χθες, για να αξιολογήσει τις ζημιές, έγραψε στο Χ: «Έχει επιβεβαιωθεί ότι δύο ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στόχευσαν σκόπιμα το τμήμα της πόλης όπου βρίσκονται η Λαύρα και το Οπλοστάσιο Μυστέτσκι. Μέχρι στιγμής, 35 άτομα έχουν αναφερθεί τραυματίες στο Κίεβο. Σε όλη τη χώρα, 53 άτομα έχουν τραυματιστεί και 11 άτομα είναι γνωστό ότι σκοτώθηκαν σε αυτή τη μαζική ρωσική επίθεση».
Σε προηγούμενη ανάρτησή του, περιέγραψε στο χτύπημα στη Λαύρα ως «ρωσική βαρβαρότητα» και «επίθεση στη χριστιανική κοινότητα και στην πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας».
Ο Καθεδρικός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του 11ου αιώνα καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς το 1941, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις υποχωρούσαν από το Κίεβο.
Από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022, περίπου 400 εκκλησίες της UOC έχουν υποστεί ζημιές ή καταστραφεί, σύμφωνα με τον αρχιεπίσκοπο Σιλβέστερ Στόιτσεφ.
Η υπουργός Πολιτισμού της Ουκρανίας Τετιάνα Μπερέζνα περιέγραψε τις ζημιές στον καθεδρικό ναό, συμπεριλαμβανομένης της Αγίας Τράπεζας, και στο συνολικό συγκρότημα, το οποίο λειτουργεί ως Εθνικό Καταφύγιο με πολλά μουσεία και ιδρύματα, και σε άλλους πολιτιστικούς χώρους στο Κίεβο, το Χάρκοβο και το Ντνίπρο. Στο Κίεβο, έγραψε, η «μεγαλύτερη και παλαιότερη συλλογή κοστουμιών της Ουκρανίας καταστράφηκε» στο Κινηματογραφικό Στούντιο Ντοβζένκο. Το Μουσείο Τέχνης του Χάρκοβο στην ανατολική Ουκρανία, κοντά στα ρωσικά σύνορα, επλήγη την Κυριακή.
Επιστολή της Υπουργού Πολιτισμού προς την Υπουργό Πολιτισμού της Ουκρανίας για την επίθεση στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέστειλε επιστολή προς την Υπουργό Πολιτισμού της Ουκρανίας Tetyana Berezhna εκφράζοντας τα ειλικρινή συλλυπητήρια και τη συμπαράσταση της Ελλάδας για τη ρωσική επίθεση της 15ης Ιουνίου, η οποία προκάλεσε ζημίες στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου (Kyiv-Pechersk Lavra), μνημείο εγγεγραμμένο στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Στην επιστολή της, η Λίνα Μενδώνη καταδικάζει απερίφραστα το πλήγμα σε έναν χώρο εξαιρετικής αρχιτεκτονικής, ιστορικής, πολιτιστικής και θρησκευτικής σημασίας, υπογραμμίζοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αποτελεί στόχο ούτε μέσο εργαλειοποίησης κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων.
Παράλληλα, επαναβεβαιώνει την έμπρακτη στήριξη της Ελλάδας προς την Ουκρανία στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Συγκεκριμένα, γνωστοποιεί την πρόθεση του Υπουργείου Πολιτισμού να καλύψει το κόστος εκπόνησης μελετών αποκατάστασης για τη Λαύρα των Σπηλαίων, καθώς και την προώθηση Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και του Υπουργείου Πολιτισμού της Ουκρανίας, με στόχο την οργάνωση εξειδικευμένων εργαστηρίων κατάρτισης για Ουκρανούς συντηρητές αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στη Θεσσαλονίκη.
