Τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως στρατηγικός ενεργειακός διάδρομος που συνδέει τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Αφρική ανέδειξε η 10η Υπουργική Σύνοδος του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (East Med Gas Forum – EMGF), η οποία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στην Ουάσιγκτον υπό την προεδρία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου.
Η σύνοδος, που έγινε μετά από κοινή πρόσκληση του κ. Παπασταύρου και του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ, κατέληξε στην υιοθέτηση ομόφωνου κοινού ανακοινωθέντος, στο οποίο αναγνωρίζεται ρητά ότι η ανάπτυξη του φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο γίνεται μόνο μέσα στο πλαίσιο που ορίζει το Διεθνές Δίκαιο.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία σε μια περίοδο γεωπολιτικών αναταράξεων, κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια, οι κρίσιμες υποδομές και η ανθεκτικότητα των ενεργειακών συστημάτων βρίσκονται στο επίκεντρο της περιφερειακής συνεργασίας.
Στη σύνοδο συμμετείχαν, μαζί με τον Έλληνα και τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας, ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας Μιχάλης Δαμιανός, ο υπουργός Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αιγύπτου Καρίμ Μπανταουί, ο υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της Ιορδανίας Σαλέχ Αλί Αλ Καραμπσέχ, επικεφαλής αντιπροσωπειών των κυβερνήσεων από το Ισραήλ, την Ιταλία και την Παλαιστίνη, καθώς και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Οι υπουργοί και οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών συζήτησαν για τις τρέχουσες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, την ενεργειακή ασφάλεια και συνεργασία, τις κρίσιμες υποδομές, καθώς και τον στρατηγικό σχεδιασμό του Οργανισμού. Σύμφωνα με τη διακήρυξη της συνόδου, το EMGF αποτελεί κρίσιμη πλατφόρμα διαλόγου και συνεργασίας για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και για την προώθηση ενός πλαισίου κοινής κατανόησης και ανάπτυξης που βασίζεται στο διεθνές δίκαιο.
Οι υπουργοί εξέτασαν επίσης τρόπους με τους οποίους τα κράτη μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν το Φόρουμ για την ανάπτυξη διασυνδεδεμένων και ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, με θεμέλιο το φυσικό αέριο. Στο ίδιο πλαίσιο, η περιοχή παρουσιάστηκε ως στρατηγικός ενεργειακός διάδρομος που συνδέει τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Αφρική.
Επιπλέον, στο πλαίσιο της Υπουργικής Συνόδου προηγήθηκε γεύμα εργασίας, στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι μεγάλων ενεργειακών εταιρειών των ΗΠΑ και της Ανατολικής Μεσογείου.
Σύμφωνα με τη διακήρυξη, οι συζητήσεις για την αναθεωρημένη μακροπρόθεσμη στρατηγική του Φόρουμ συνεχίζονται στο Εκτελεστικό Συμβούλιο, με την υποστήριξη της Γραμματείας, με στόχο την επίτευξη κοινής αντίληψης μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη μελλοντική στρατηγική κατεύθυνση του EMGF.
Κατά τη διάρκεια της συνόδου, ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών του Ισραήλ Έλι Κοέν ορίστηκε πρόεδρος της Υπουργικής Συνόδου για την περίοδο από 1 Αυγούστου 2026 έως 30 Ιουνίου 2027, ενώ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενεργειακής Ασφάλειας της Ιταλίας Ζιλμπέρτο Πιτσέτο Φρατίν ορίστηκε αναπληρωτής πρόεδρος. Παράλληλα, ο Γιόσι Νταγιάν από το Ισραήλ, ορίστηκε πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου για την ίδια περίοδο.
Οι υπουργοί και οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών εξέφρασαν την εκτίμησή τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη φιλοξενία της Υπουργικής Συνόδου και ευχαρίστησαν τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ για τη συμβολή τους. Όπως υπογράμμισαν, η πρωτοβουλία καταδεικνύει την κοινή βούληση για την προώθηση εποικοδομητικής συνεργασίας προς ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των ενεργειακών συστημάτων.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ. Παπασταύρου δήλωσε μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου: «Η Ελλάδα έχει την τιμή και ευθύνη να προεδρεύει στην Υπουργική Σύνοδο για το Φυσικό Αέριο των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου που διοργανώνει ο Υπουργός Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής Κρις Ράιτ. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και συγκρούσεων, έχει ιδιαίτερη σημασία ότι οι Υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας, Κύπρου, Ιορδανίας, Αιγύπτου, Αμερικής, μαζί με εκπροσώπους των κυβερνήσεων Ισραήλ, Παλαιστίνης, Ιταλίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Παγκόσμιας Τράπεζας καθόμαστε στο ίδιο τραπέζι και συζητάμε τις ενεργειακές εξελίξεις για το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προεδρία της Ελλάδας αναδεικνύει τον ηγετικό ρόλο που μάς αναγνωρίζεται στον τομέα της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οικοδομούμε ένα πλαίσιο συνεργασίας με πλήρη σεβασμό στο διεθνές Δίκαιο, με αμοιβαία αποδεκτές αρχές και εμπορικούς κανόνες που ενισχύει τη σταθερότητα και αποθαρρύνει μονομερείς και αναθεωρητικές συμπεριφορές. Ο στόχος όλων μας είναι κοινός. Για την ενεργειακή ασφάλεια και την ευημερία των λαών μας πρέπει να προχωρήσουμε αποφασιστικά».
