Υπό τη σκιά της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσέρχεται στη σημερινή Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών με στόχο την αναζήτηση μιας ευρωπαϊκής «ομπρέλας» που θα επιτρέψει παρεμβάσεις στις τιμές των καυσίμων χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Του Κώστα Πασίση
Για την Αθήνα, η σημερινή συνεδρίαση των ηγετών της Ε.Ε. έχει χαρακτήρα υψηλής πολιτικής και οικονομικής σημασίας, καθώς συμπίπτει με μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, ενώ παραμένει αβέβαιη η διάρκεια της κρίσης στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή.
Στην ατζέντα της Συνόδου βρίσκονται η ανταγωνιστικότητα και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η κατάσταση στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους, η ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα, αλλά και το Μεταναστευτικό.
Ωστόσο, για την ελληνική κυβέρνηση, το κρίσιμο πεδίο είναι το πώς η Ευρώπη θα προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο ενός νέου ενεργειακού σοκ.
Η βασική γραμμή που ακολουθεί και προωθεί η ελληνική πλευρά είναι ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να περιμένει νέα κλιμάκωση για να αντιδράσει. Η Αθήνα ζητεί επί της ουσίας ένα συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων, ώστε τα κράτη-μέλη να γνωρίζουν εκ των προτέρων ποια εργαλεία μπορούν να ενεργοποιήσουν αν οι τιμές της ενέργειας εκτοξευθούν και αν οι πιέσεις μεταφερθούν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το μήνυμα του πρωθυπουργού είναι πως η Ε.Ε. οφείλει να στηριχθεί στα διδάγματα της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οι ευρωπαϊκές αποφάσεις άργησαν χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα το κόστος να περάσει στην πραγματική οικονομία.
Η πυξίδα των ευρωπαϊκών αποφάσεων
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να επιμείνει ότι πυξίδα των ευρωπαϊκών αποφάσεων πρέπει να είναι η αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Όπως υπογραμμίζουν κυβερνητικές πηγές, εφόσον χρειαστεί, η Ε.Ε. πρέπει να έχει έτοιμο ένα σχέδιο που θα προσφέρει στοχευμένη στήριξη σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, χωρίς όμως οι λύσεις που θα επιλεγούν να προσθέτουν νέο βάρος σε μια ήδη πιεσμένη ενεργειακή εξίσωση.
Εδώ ακριβώς εντάσσεται και το άνοιγμα που έκανε ο πρωθυπουργός στο Bloomberg για το ενδεχόμενο μείωσης των ειδικών φόρων στα καύσιμα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση δεν απορρίπτει επί της αρχής μια τέτοια επιλογή, όμως τη συνδέει με μια ευρωπαϊκή απόφαση που δεν θα επιβαρύνει τον εθνικό προϋπολογισμό.
Η πρόταση για μια περιορισμένη ρήτρα διαφυγής στους φόρους καυσίμων αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη στρατηγική, να μπορούν οι κυβερνήσεις να μειώνουν επιβαρύνσεις χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να εγγράφεται με τρόπο που θα τινάξει στον αέρα τις δεσμεύσεις για πλεονάσματα.
Για το Μαξίμου, πάντως, η μείωση του ΕΦΚ παραμένει μια δύσκολη πολιτική και οικονομική εξίσωση. Αυτό φάνηκε και από τη χθεσινή τοποθέτηση του Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος έσπευσε να διευκρινίσει ότι «επί της αρχής δεν είμαστε αρνητικοί», αλλά πρέπει να προσμετρηθούν και άλλοι παράγοντες όπως το υψηλό δημοσιονομικό κόστος μιας οριζόντιας μείωσης και το γεγονός ότι ένα τέτοιο μέτρο θα ωφελούσε δυσανάλογα όσους έχουν μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα.
Επι το λαικότερο, η κυβέρνηση επιμένει ότι, ελλείψει ευρωπαϊκού πλαισίου, η προτεραιότητα θα δοθεί σε στοχευμένες παρεμβάσεις και όχι σε μια γενικευμένη φορολογική ελάφρυνση.
Τί θα πει ο Κ.Μητσοτάκης στη Σύνοδο Κορυφής
Ο πρωθυπουργός θα αναδείξει και τη γεωπολιτική διάσταση της κρίσης, υπογραμμίζοντας ότι η αμυντική στήριξη που παρείχε η Ελλάδα και στη συνέχεια άλλα κράτη-μέλη στην Κυπριακή Δημοκρατία συνιστά έμπρακτη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ακόμη και χωρίς την ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ε.Ε.
Κατά την ελληνική ανάγνωση, αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό προηγούμενο και ταυτόχρονα αναδεικνύει τη γεωπολιτική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται επίσης να επαναλάβει ότι η ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην ανατολική πτέρυγα, αλλά πρέπει να έχει προσέγγιση 360 μοιρών, ώστε η Ευρώπη να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει απειλές τόσο στα ανατολικά όσο και στα νότια σύνορά της.
Την ίδια ώρα, η Αθήνα θα επιμείνει πως στόχος της Ε.Ε. πρέπει να παραμείνει η αναζήτηση διπλωματικής λύσης με το Ιράν, που θα αντιμετωπίζει όλες τις πτυχές της κρίσης, με αιχμή το πυρηνικό και το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
