Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα δύο τροποποιήσεις στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για το άσυλο, με στόχο την επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του συστήματος.
Με ευρεία πλειοψηφία εγκρίθηκε η δημιουργία ενιαίου καταλόγου «ασφαλών χωρών καταγωγής» σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και ο κανονισμός για την εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας».
Ο κατάλογος περιλαμβάνει το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, το Κόσοβο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία, γεγονός που θα επιτρέπει την ταχύτερη διεκπεραίωση αιτήσεων ασύλου από υπηκόους των συγκεκριμένων χωρών.
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι αιτούντες άσυλο από χώρες που χαρακτηρίζονται «ασφαλείς» θα πρέπει οι ίδιοι να αποδεικνύουν ότι κινδυνεύουν από δίωξη ή σοβαρό κίνδυνο σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα τους. Παράλληλα, ως ασφαλείς θα θεωρούνται κατ’ αρχήν και οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις, όπως εκτεταμένη ένοπλη βία ή υψηλό ποσοστό αναγνώρισης ασύλου σε επίπεδο Ένωσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και θα μπορεί να εισηγείται την προσωρινή αναστολή ή τη διαγραφή τους, ενώ τα κράτη μέλη διατηρούν τη δυνατότητα κατάρτισης εθνικών καταλόγων ασφαλών χωρών.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας», η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να κηρύσσουν απαράδεκτες αιτήσεις ασύλου, ακόμη και αν δεν αφορούν τη χώρα καταγωγής του αιτούντος. Η σχετική διάταξη μπορεί να εφαρμόζεται όταν υφίσταται ουσιαστικός δεσμός του αιτούντος με τρίτη χώρα, όπως προηγούμενη διαμονή, οικογενειακοί, γλωσσικοί ή πολιτιστικοί δεσμοί, ή όταν ο αιτών διήλθε μέσω τρίτης χώρας καθ’ οδόν προς την ΕΕ και θα μπορούσε να έχει ζητήσει αποτελεσματική προστασία εκεί. Επιπλέον, η εφαρμογή της έννοιας αυτής προβλέπεται και στο πλαίσιο διμερών ή πολυμερών συμφωνιών της ΕΕ ή των κρατών μελών με τρίτες χώρες για την υποδοχή αιτούντων άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες αυτές δεσμεύονται να εξετάζουν την ουσία κάθε αιτήματος προστασίας.
Οι κανονισμοί δεν έχουν ακόμη εγκριθεί τυπικά από το Συμβούλιο της ΕΕ, που αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα.
“ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΜΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ”
Οι εισηγητές των κανονισμών χαρακτήρισαν την έγκριση των νέων ρυθμίσεων «σημείο καμπής» για τη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο εισηγητής για τον κατάλογο των ασφαλών χωρών καταγωγής, Αλεσάντρο Σιριάνι (ECR – Συντηρητικοί, Ιταλία), δήλωσε ότι η νομοθεσία αυτή τερματίζει μια περίοδο ασάφειας, εισάγοντας κοινούς κανόνες και ταχύτερες, πιο αποτελεσματικές διαδικασίες, με στόχο την προστασία του δικαιώματος ασύλου για όσους το δικαιούνται και την αντιμετώπιση των καταχρήσεων.
Από την πλευρά της, η εισηγήτρια για την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας, Λένα Ντουπόν (ΕΛΚ, Γερμανία), τόνισε ότι το νέο πλαίσιο προσφέρει ένα κρίσιμο εργαλείο για ένα λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα ασύλου, επιτρέποντας την ταχύτερη απόρριψη προδήλως αβάσιμων αιτήσεων, την αποσυμφόρηση των εθνικών συστημάτων και τη μείωση της νομικής αβεβαιότητας για τους αιτούντες.
ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η έγκριση των κανονισμών στην Ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), η οποία κατηγόρησε την πλειοψηφία του Κοινοβουλίου ότι προχώρησε σε βεβιασμένες και αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις στον τομέα του ασύλου. Σε ανακοίνωσή της, η Ομάδα εξέφρασε τη λύπη της για τη συνεργασία συντηρητικών και ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων, υποστηρίζοντας ότι οι νέοι κανόνες μεταβάλλουν ριζικά το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της ΕΕ στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η αντιπρόεδρος της Ομάδας, ‘Ανα Καταρίνα Μέντες, προειδοποίησε ότι οι έννοιες της «ασφαλούς χώρας καταγωγής» και της «ασφαλούς τρίτης χώρας» είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενες και, όπως τόνισε, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν το δικαίωμα ασύλου, επισημαίνοντας ότι οι εισηγητές επέλεξαν να διαμορφώσουν πλειοψηφίες με συντηρητικές και ακροδεξιές ομάδες, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις.
Από την πλευρά της, η σκιώδης εισηγήτρια της Ομάδας, Σεσίλια Στράντα, υποστήριξε ότι πολλές από τις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των «ασφαλών» έχουν αποτελέσει αντικείμενο ψηφισμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επιδείνωση του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία ότι η εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας θα μπορούσε να καταστήσει την ΕΕ εξαρτημένη από τρίτες χώρες για τη διαχείριση της μετανάστευσης, υποστηρίζοντας ότι η προσέγγιση αυτή δεν συνάδει με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης.
