Πώς να πάμε μπροστά όταν χάνουμε τις προθεσμίες; Εν προκειμένω, σεβαστοί μου αναγνώστες, το γεγονός συνέβη κάπως αργά και δεν πρόλαβα να υποβάλω το μονόπρακτο που ακολουθεί στον κρατικό διαγωνισμό συγγραφής θεατρικού έργου. Λόγω θέματος, μια ελπίδα να διακριθεί, την είχε.
Δηλώνω τίμια πως δεν πρόσθεσα τίποτα από το μυαλό μου, όλα είναι αυθεντικά. Είναι και απολύτως δηλωτικά της ημετέρας παιδείας. Τι μαθαίνει ο μέσος Ελληνας τα έξι χρόνια δημοτικού, τρία γυμνασίου και τρία λυκείου, δεν ξέρω. Προφανώς, επομένως, βγαίνει στην καλύτερη περίπτωση ημι-μορφωμένος από τα Πανεπιστήμια. Θέλετε αποδείξεις; Κουδούνι, αυλαία, πάμε:
Λίγο μετά το μεσημέρι σε σαλόνι αστικού σπιτιού. ‘Η σε τηλεοπτικό στούντιο, με τους σχετικά νεαρούς παρουσιαστές να συζητούν ένα από τα θέματα των ημερών. Θα είναι η Λουπίτα Νιόγκο η Ωραία Ελένη στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν; Ετσι έχει ακουστεί. Δεν διαψεύστηκε, ούτε επιβεβαιώθηκε. Ετσι, για να μας κρατά σε αγωνία ο σκηνοθέτης μέχρι την προβολή της ταινίας του. Μη βιάζεστε όμως. Περιμένουμε το καλοκαίρι. Λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και τον Οδυσσέα μου; Μπορεί να είναι κι έτσι. Μπορεί όμως και να είναι το εντελώς αντίθετο, μια έξοχη ταινία με το ομηρικό έπος να οδηγεί το σενάριο.
-Παρουσιαστής Α: Η Ελένη είναι μυθικό πρόσωπο, επομένως ο κάθε σκηνοθέτης μπορεί να την παρουσιάσει όπως θέλει.
Του την «πέφτουν» και οι δύο πανελίστριες.
-Τι εννοείς είναι μυθικό πρόσωπο; Βεβαίως και υπήρξε. Είναι μια ιστορική βασίλισσα της Σπάρτης. Υπαρκτή, όπως και ο Αγαμέμνων και ο Αχιλλέας.
-Πανελίστρια: μάλιστα, ο μέγας Αλέξανδρος όταν πήγε στη Μικρά Ασία προσκύνησε τον τάφο του. Πώς δεν ήταν ιστορικό πρόσωπο επομένως;
(Σημείωση της συγγραφέως. Ευτυχώς που δεν θυμήθηκε να μας πει πως στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο υπάρχει και η χρυσή προσωπίδα του Αγαμέμνονα, επομένως και αυτός υπήρξε.
Στην πραγματικότητα, βέβαια, η χρυσή προσωπίδα δεν είχε τοποθετηθεί ως κτέρισμα στον τάφο του πράγματι μυθικού και όχι ιστορικού Αγαμέμνονα, αλλά κάποιου άλλου ηγέτη των Μυκηνών.
Επίσης, η Ωραία Ελένη βεβαίως και ήταν μυθικό πρόσωπο, όπως και ο Αχιλλέας. Τα περί τάφου του Αχιλλέως τα έλεγαν και οι αρχαίοι, διότι και τότε ήθελαν να πιστεύουν πως ο Αχιλλέας υπήρξε.
Η Ελένη όμως; Που είχε, υποτίθεται πατέρα τον Δία ο οποίος πλησίασε τη μητέρα της Λήδα, μεταμορφωμένος σε κύκνο; Και εκείνη γέννησε σε ένα αυγό την Ελένη και την Κλυταιμνήστρα; Πλην, για να μην κακοκαρδίσουν τον Τυνδάρεω, τον νόμιμο σύζυγο της Λήδας όλοι τις έλεγαν δικές του θυγατέρες;
Σας μοιάζουν λογικά και… ιστορικά όλα αυτά; ε;
Ας συνεχίσουμε όμως).
Στο ενδιάμεσο οι τέσσερις συμπαρουσιαστές (είναι ένα ακόμα αγόρι) έχουν προλάβει να πουν ότι τα έχουν μάθει αυτά, διότι είναι τριτοδεσμίτες. Βαρυποινίτες θα έπρεπε να είναι, αφού προετοιμαζόμενοι για την τρίτη δέσμη και φοιτώντας μετά στις ανάλογες σχολές- φιλοσοφική, νομική παιδαγωγικά κλπ- δεν έμαθαν τίποτα.
Αμ δεν τα έχουν μάθει; Απέξω δεν ξέρω, ανακατωτά πάντως ναι. Μέχρι ναυτίας, πιστέψτε με.
-Παρουσιάστρια-δεν θυμάμαι ποια από τις δύο: ο Ομηρος έλεγε την Ελένη λευκώλενο, δηλαδή με λευκά χέρια.
-Η άλλη παρουσιάστρια: στην αρχαιότητα το λευκός σήμαινε λαμπρός, όχι άσπρος.
Τι να πρωτοθαυμάσεις εδώ. Ο Ομηρος την ήθελε όντως «λευκώλενο» την Ελένη, με το επίθετο αυτό όμως, πέρα από την κυριολεξία, περιέκλειε κι άλλες έννοιες. Πως είχε λευκή επιδερμίδα και πως δεν έκανε εξωτερικές εργασίες- στα χωράφια ας πούμε, ήταν αριστοκράτισσα.
Οσο για το λευκός, ετυμολογείται από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *lewk- λευκός και λαμπρός, αλλά το πρώτο σίγουρα. Σύμφωνα δε με την «Πύλη για την ελληνική γλώσσα, το λευκός σημαίνει άσπρος, και αγνός, καθαρός, ανεπίληπτος.
Αλλιώς, πώς θα μεταφραζόταν το Υπόλευκος; Για πείτε μου κι εμένα…
Εχει και συνέχεια.
-Παρουσιαστής Β: Να έλεγε πως ήταν μαύρη καμία από απέναντι, να το καταλάβω. Ας πούμε, η κόρη του Μενελάου, την Κασσάνδρα.
(Ντόιγκ! Η κόρη του Μενελάου λεγόταν Ερμιόνη. Κασσάνδρα ήταν η κόρη του Πριάμου. Η μητέρα της, Εκάβη, είχε τόση διαφορά ηλικίας με τον Μενέλαο, που ακόμα και αν τον είχε γνωρίσει θα ήταν απίθανο να έσμιγε μαζί του ερωτικά.
Οι Τρωαδίτες ήταν πιθανόν Χετταίοι, ανήκαν δηλαδή στους ινδοευρωπαίους. Ακόμα και αν δεν ήταν Χετταίοι, δεν είχαν σε καμία περίπτωση σκούρο δέρμα.
Κατά τους προγόνους μας, μαύροι ήταν οι Αιθίοπες. Σε αυτούς περιελάμβαναν και άλλα γειτονικά τους έθνη όπως τους Σουδανούς. Μαύροι ήταν και οι Αιγύπτιοι. Στη Μικρά Ασία ουδέποτε κατοίκησαν φυλές με σκούρο δέρμα.)
Εκεί το έκοψαν, και μας άφησαν ανενημέρωτους. Θα παίξει τελικά η Λουπίτα την Ωραία Ελένη ή μπα;
Μακάρι να είχαμε τελειώσει εδώ. Μεταφέρω τη συζήτηση που άκουσα στην τηλεόραση σε κάποιον και σχολιάζει:
«Εντάξει, οι ινδοευρωπαίοι ήταν κι αυτοί σκούροι».
Βαστάτε Τούρκοι τ’ άλογα.
«Κι εσύ, τέκνον Βρούτε;» φωνάζω.
Αυλαία. Για τους μη γνωρίζοντες, ινδοευρωπαίοι είναι όλοι οι σημερινοί Ευρωπαίοι. Κι εκείνοι οι βόρειοι, που τους λέμε ξανθόψειρες. Και οι Σουηδοί. Και οι Νορβηγοί. Κι εκείνα τα μανάρια οι Ολλανδοί.
Και οι Ινδοί; Πρόκειται για μια μακροσκελή συζήτηση, που θα την κάνουμε άλλη φορά. Πάντως, ναι, κάποιες γλώσσες και πολιτισμοί τους, είναι ινδοευρωπαϊκοί.
Τι καταλάβατε απ’ όλα αυτά;
Πώς τίποτα δεν διδάσκεται σωστά στα σχολεία.
Και κάποτε πρέπει να αντικρύσουμε το πρόβλημα και να το λύσουμε.
Οσον αφορά στη Λουπίτα Νιόγκο, την εξαιρετική ηθοποιό, θα σας προτρέψω να σκεφτείτε ταινία με τον Μαντέλα να έχει ασιατικά χαρακτηριστικά ή τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ να είναι λευκός.
Για να μην το κουράζουμε. Αν και όλοι οι σκηνοθέτες όπου γης, υπερθεμάτισαν για την αξία της καλλιτεχνικής ελευθερίας, θα ρωτήσω:
Μάλιστα κύριοι, να κάνετε όποιον θέλετε ό,τι θέλετε. Αλλά να φαίνεται στον ρόλο το γιατί.
Αν, δηλαδή, η Λουπίτα δώσει «κάτι» στον ρόλο που να δικαιολογεί την επιλογή του Νόλαν ή όχι. Μόνο έτσι δικαιώνεται μια καλλιτεχνική επιλογή και δεν δείχνει σαν εμπρόθετη γουοκίλα.
Τα άλλα, είναι να είχαμε να λέγαμε. Που καλύτερα ας μην…
