«Κρας τεστ» για μίνιμουμ συναίνεση αποτελεί η συνεδρίαση της άτυπης διακομματικής επιτροπής για την επιστολική ψήφο και την τριεδρική εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, καθώς σήμερα θα φανεί αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να …συναντηθεί στα αυτονόητα.
Του Κώστα Πασίση
Λίγες ώρες πριν τη συνεδρίαση ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος μίλησε για εθνική και δημοκρατική υποχρέωση στήριξης της πρωτοβουλίας, υπενθυμίζοντας ότι το 2019 είχε επιτευχθεί ευρύτατη συναίνεση για το πλαίσιο ψήφου των αποδήμων.
Το σήμα που έστειλε ο υπουργός ο οποίος είναι κάλος γνώστης του θέματος είναι ότι όποιος δεν συναινέσει, κινδυνεύει να βρεθεί απολογούμενος απέναντι σε ένα ακροατήριο που η κυβέρνηση θέλει να κρατήσει ενεργό.
Η κυβερνητική «φαρέτρα» διαθέτει επίσης ένα σοβαρό επιχείρημα ότι η επιστολική ψήφος δοκιμάστηκε και λειτούργησε καλά στις ευρωεκλογές του 2023.
Ωστόσο επισημαίνεται ότι στις ευρωεκλογές οι απόδημοι ψήφισαν σε ειδικά εκλογικά τμήματα και παρότι είχαν εγγραφεί σχεδόν 23.000, τελικά ψήφισαν περίπου 18.000. Μια εικόνα που αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στη δυσκολία μετακίνησης και στην απουσία «δικού τους» κινήτρου εκπροσώπησης.
Ενώ οι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος στα τηλεοπτικά πάνελ υπογραμμίζουν ότι το σχετικό νομοσχέδιο μεγαλώνει την Ελλάδα.
Με την απρόσμενη αυτή κίνηση στην πολιτική σκακιέρα, το Μαξίμου υπηρετεί πιστά το αφήγημα των μεταρρυθμίσεων και επιχειρεί να παγιωθεί ως δύναμη εκσυγχρονισμού, χωρίς να «παίζει» με τους θεσμούς.
Έτσι για άλλη μια φορά ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεσμεύθηκε ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν αλλαγές στο εκλογικό σύστημα ή στο όριο εισόδου των κομμάτων στη Βουλή.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης πάντως μέχρι στιγμής δεν έχουν αποσαφηνίσει τη στάση τους, προκαλώντας απορίες.
Η Χαριλάου Τρικούπη δηλώνει ότι βλέπει θετικά τη διεύρυνση της δυνατότητας ψήφου των αποδήμων, αλλά κρατά της επιφυλάξεις της μέχρι να δει το τελικό κείμενο και τις δικλίδες ασφάλειας της εφαρμογής.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, από την πλευρά του, επίσης αποφεύγει να πει ένα καθαρό «ναι» ή «όχι», μιλώντας για αιφνιδιασμούς και θέτοντας ζήτημα διαδικασίας και πολιτικού timing.
Το βασικό «πακέτο» της κυβερνητικής πρωτοβουλίας, όπως παρουσιάζεται, κινείται σε δύο άξονες. Επιστολική ψήφος για τους εκλογείς που βρίσκονται εκτός Ελλάδας στις βουλευτικές εκλογές και δημιουργία ειδικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού με 3 έδρες, ώστε οι απόδημοι να εκλέγουν τους δικούς τους εκπροσώπους, με επιλογή κόμματος αλλά και υποψηφίου.
Κεντρικό «αγκάθι» είναι ο πήχης των 200 ψήφων. Το Σύνταγμα προβλέπει ότι αλλαγές σε εκλογικό σύστημα και περιφέρειες ισχύουν κατά κανόνα από τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός αν ψηφιστούν με πλειοψηφία δύο τρίτων (200) ώστε να εφαρμοστούν από τις επόμενες.
Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει την αυριανή διαδικασία σε ένα πολιτικό «τεστ» συναίνεσης το οποίο πάντως δεν φαίνεται να έχει και πολλές πιθανότητες αίσιας κατάληξης, με δεδομένο ότι όλοι είναι εναντίον όλων.
Η αυριανή συζήτηση, ωστόσο, βλέπει και πιο μακριά, παρά τις υπαρκτές δυσκολίες. Η επιστολική ψήφος λειτουργεί ως προάγγελος της μεγάλης μάχης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση που αναμένεται να ανοίξει την Άνοιξη του 2026.
Η κυβέρνηση επί της ουσίας θέλει να μετρήσει αντιδράσεις σε ένα πιο «εύκολο» θέμα, πριν περάσει στα δύσκολα…
Με ανοιχτά τα θέματα του άρθρου 16, της αξιολόγησης στο Δημόσιο και του τρόπου εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, η στάση που θα κρατήσουν τα κόμματα στην επιστολική ψήφο θα δείξει αν υπάρχει γόνιμο έδαφος για ευρύτερες συγκλίσεις ή αν οδεύουμε προς μια περίοδο οξείας πόλωσης.
