Οι πολύ μεγάλες προσπάθειες των τελευταίων χρόνων για επιχορηγήσεις, μελέτες και έργα, από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, έχουν φέρει σπουδαία αποτελέσματα. Είκοσι επτά είναι τα μουσεία που έχουν εγκαινιαστεί επί υπουργίας της, ενώ για φέτος αναμένεται η παράδοση στο κοινό μεγάλων χώρων και μουσείων. Το Τατόι, το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων στον Πειραιά, το παλιό μουσείο Ακροπόλεως αλλά και το μικρό- πλην μεγάλης σημασίας- επιτόπιο μουσείο για τους Δεσμώτες του Φαλήρου, είναι μερικά από όσα ολοκληρώνονται φέτος.
Όπως επανειλημμένα έχει τονίσει η υπουργός Πολιτισμού, το 2026, τελειώνει το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο μηχανισμός, ο οποίος έχει καταλυτική συμβολή στην ανάκαμψη της οικονομίας της χώρας. «Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αξιοποιήσαμε -στο έπακρο- και στο Υπουργείο Πολιτισμού, με την ένταξη 214 έργων και δράσεων, συνολικού προϋπολογισμού 610 εκατομμυρίων ευρώ» σημείωσε μιλώντας στη Βουλή για τον προϋπολογισμό.
«Ο Πολιτισμός και οι υπηρεσίες του δεν είναι απλοί δέκτες πιστώσεων» είχε τονίσει. «Για περισσότερο από έξι χρόνια, ο Πολιτισμός, στη θεσμική του διάσταση και στις εφαρμοζόμενες πολιτικές, έχει μετατραπεί από παθητικό και στατικό υποδοχέα των όποιων πόρων που παραλάβαμε, σε προσοδοφόρο πρωταγωνιστή της ανάπτυξης. Κινητοποιεί πόρους, δημόσιους και ιδιωτικούς, δημιουργεί απασχόληση, προσελκύει έσοδα μέσω των υποδομών του -τα οποία διοχετεύει σε νέα έργα και δράσεις- συρρικνώνει, σταθερά, γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες, οξύνει την εξωστρέφεια της οικονομίας και πρωταγωνιστεί στα διεθνή fora. Ο Πολιτισμός δημιουργεί Οικονομία.»
Με πόρους -κυρίως ευρωπαϊκούς- στο Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιήθηκε το μεγαλύτερο πρόγραμμα πολιτιστικών υποδομών και δράσεων που είχε γίνει ποτέ. Σήμερα είναι ενεργά περισσότερα από 850 έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1,3 δισ. ευρώ, εκτός από αυτά τα οποία έγιναν τα προηγούμενα χρόνια και παραδόθηκαν.
Πριν από μερικούς μήνες, είδαμε για πρώτη φορά την Ακρόπολη χωρίς καθόλου σκαλωσιές. Αυτό είχε να συμβεί από το 1974 και αν χρειαστεί να επανατοποθετηθούν, θα είναι μικρού όγκου σε πολύ συγκεκριμένα σημεία. Με γρήγορους ρυθμούς προχωρεί και η αποκατάσταση του Μουσείου της Ακρόπολης επί του Βράχου. Εξελίσσονται με ταχύτητα τα έργα στο π. βασιλικό κτήμα Τατοΐου και στην Σιταποθήκη του Πειραιά, η οποία μετατρέπεται σε Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων, ακριβώς για να τονίσει τη σχέση του Έλληνα με τη θάλασσα. Το 2026, τα έργα αυτά αποδίδονται ολοκληρωμένα στο κοινό.
«Το 2026, σηματοδοτεί την απόδοση στο κοινό εμβληματικών υποδομών» σύμφωνα με την υπουργό. «Αναφέρθηκα ήδη στο Τατόι και στο Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων στον Πειραιά. Να προσθέσουμε το Μουσείο ευρημάτων του Μετρό Θεσσαλονίκης στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, αλλά και τα Μουσεία στο Αγαθονήσι, στη Χάλκη, στη Χίο, στο Αργοστόλι, στο Άργος, στο Μεταξουργείο με την Βιοτεχνία Ελληνικών Μαντηλιών, το Πολυάνδριο των Δεσμωτών του Φαλήρου, το Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης, αλλά και το αναστηλωμένο μέγαρο Πρόκες φον Όστεν στη Φειδίου 3, στην καρδιά της Αθήνας, ένα εξέχον δείγμα οθωνικής αρχιτεκτονικής.
Ολοκληρώνονται οι εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης του Παρθενώνα, των Τειχών και της ενίσχυσης των βραχωδών μαζών της Ακρόπολης, η αναβάθμιση των υποδομών στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών και στον Κεραμεικό. Ολοκληρώνεται στις αρχές του χρόνου το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Κλιματική Αλλαγή, όπως και τα έργα αντιμετώπισης των βραχοπτώσεων στους Δελφούς και των πλημμυρών στο Δίον και τα Μάλια.
Αποδίδονται δεκάδες στρέμματα αναδεδειγμένου αρχαιολογικού χώρου στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου -τα ελληνιστικά νεώρια, οι Κήποι του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου μαζί με τη νέα υπαίθρια γλυπτοθήκη- αλλά και το αποκατεστημένο τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο μαζί με τρεις μεταβυζαντινές εκκλησίες στην ευρύτερη περιοχή του, η Σχολή Μαρμαροτεχνίας στην Τήνο, το ανακαινισμένο συνεδριακό κέντρο στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.
Η ελληνική χειροτεχνία παίρνει άλλη πνοή με την πρόσφατη ίδρυση 19 δομών, σε όλη τη χώρα, για υφαντική, ξυλοτεχνία, κεραμική. Οι παραδοσιακές τέχνες μετεξελίσσονται σε ένα σύγχρονο και βιώσιμο πρότυπο και καθίστανται εφαλτήριο ανάπτυξης, απασχόλησης και αναζωογόνησης της ελληνικής περιφέρειας.»
Συγκεκριμένα, θα δούμε κατά τόπο ή κατά περίπτωση:
TATOI
Το μεγάλο και πολυδιάστατο έργο της αποκατάστασης του π. Βασιλικού κτήματος Τατοΐου σε ένα πάρκο ιστορίας, πολιτισμού και αναψυχής βαίνει προς την ολοκλήρωσή του. Το τελευταίο τρίμηνο του 2026 θα αποδοθούν στο κοινό τα έργα των μουσειακών υποδομών του Ανακτόρου με την ενότητα των κήπων, τα Μαγειρεία, το Παλαιό και το Νέο Βουστάσιο, κτήρια υποστηρικτικών λειτουργιών για το κοινό, η εκκλησία, το νεκροταφείο και το σύνολο των δικτύων, στον ιστορικό πυρήνα. Το Ανάκτορο έχει ανακτήσει τα εξωτερικά ποιοτικά χαρακτηριστικά σύμφωνα με την αρχιτεκτονική του ταυτότητα από την εποχή του Γεωργίου Α.’
Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων
Οι εργασίες μετασκευής της παλιάς Σιταποθήκης στο λιμάνι, προχωρούν με στόχο εντός του 2026 να ανοίξει τις πύλες του το Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων. Το Μουσείο στεγάζεται στο ιστορικό βιομηχανικό κτήριο του ΣΙΛΟ, στην Ηετιώνεια Ακτή, το οποίο αποκαθίσταται και συνδέεται οργανικά με ένα νέο σύγχρονο κτήριο, ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητοι χώροι για ένα πρωτοποριακό και καινοτόμο μουσειακό σύνολο. Στους χώρους του θα εκτίθενται περισσότερα από 2.500 ευρήματα από τις ελληνικές θάλασσες.
200 χρόνια, από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826–2026)
Το έτος 2026 η Ελλάδα θα γιορτάσει τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου, από τα κορυφαία τραγικά γεγονότα που καθόρισαν την πορεία της Ελληνικής Επανάστασης. Το Υπουργείο Πολιτισμού, αναγνωρίζοντας την βαρύτητα της ιστορικής επετείου, έχει ήδη προγραμματίσει δράσεις για την επετειακή χρονιά. Ανάμεσα τους το κορυφαίο γεγονός των επετειακών εορτασμών είναι η περιοδική έκθεση «Η Έξοδος του Μεσολογγίου στον καμβά του Delacroix», που θα φιλοξενηθεί στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο από τα μέσα Μαρτίου έως τα τέλη Νοεμβρίου 2026. Η έκθεση επικεντρώνεται στον πίνακα του Eugène Delacroix «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου», ο οποίος θα ταξιδέψει για πρώτη φορά στο Μεσολόγγι, από τη Γαλλία- συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντώ.
Παλαιό Μουσείο Ακρόπολης
Το Παλαιό Μουσείο, επί του Βράχου της Ακρόπολης, θα ανοίξει ξανά ύστερα από δεκαετίες μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Η πρώτη περιοδική έκθεση με τίτλο «Αθήνα, Αθάνατη πόλη». Στο Μουσείο θα φιλοξενούνται αρχαιολογικές περιοδικές εκθέσεις σχετικές με την ιστορία και την αρχαιολογία των Αθηνών, παράλληλα με εκθέσεις σύγχρονης τέχνης σχετικές με την αρχαιότητα. – στην τρίτη εκθεσιακή ενότητα θα παρουσιάζονται ψηφιακά τα μνημεία της Ακρόπολης.
«Δεσμώτες» στο Φάληρο
Στα νέα μουσεία και τους χώρους πολιτισμού που αποδίδονται -νεότευκτα ή ριζικά ανακαινισμένα- σε κοινή χρήση, το επόμενο έτος, συμπεριλαμβάνονται το Μουσείο των ευρημάτων του Μετρό της Θεσσαλονίκης στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, τα Μουσεία στο Αγαθονήσι, στη Χάλκη, στο Αργοστόλι, στο Άργος, στο Μεταξουργείο με την Βιοτεχνία Ελληνικών Μαντηλιών, το Πολυάνδριο των Δεσμωτών του Φαλήρου. Ολοκληρώνονται τα μνημεία της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου, αλλά και το τέμενος Βαγιαζήτ και οι τρεις μεταβυζαντινές εκκλησίες στο Διδυμότειχο, η Σχολή Μαρμαροτεχνίας στην Τήνο, το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο στους Δελφούς, καταδεικνύοντας την έκτυπη περιφερειακή διάσταση της πολιτικής του Πολιτισμού.
Τέλος όπως αναφέρει η υπουργός, η ενίσχυση των ψηφιακών τεχνολογιών είναι κύριο στοιχείο, και για το 2026., της πολιτικής του Υπουργείου Πολιτισμού. Εμβυθιστικές τεχνολογίες εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας ενσωματώνονται στους αρχαιολογικούς χώρους. Ένα ψηφιακό οικοσύστημα, που ενώνει για πρώτη φορά περισσότερους από 300 αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία, ξεκινά τη λειτουργία του την άνοιξη, σε μία ενιαία, σύγχρονη πύλη για τους επισκέπτες. Δημιουργεί, με την αξιοποίηση καινοτόμων ψηφιακών εργαλείων και επιστημονικά τεκμηριωμένου περιεχομένου, μια νέα βιωματική πολιτιστική εμπειρία. με ευθύνη του Οργανισμού Ανάπτυξης και Διαχείρισης Πολιτιστικών Πόρων. Παράλληλα, εξελίσσεται και η ολοκληρωμένη στρατηγική του Υπουργείου Πολιτισμού, για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης, στους κύριους άξονες των πολιτικών του.»
Αγγελική Κώττη
