Ο πόλεμος στη Γάζα έχει δημιουργήσει ένα νέο περίπλοκο περιβάλλον για το Ισραήλ με ορισμένους από τους στόχους, που τέθηκαν από την αρχή του πολέμου, να μη έχουν ακόμη επιτευχθεί. Οι νέες συνθήκες που δημιουργούνται επί του πεδίου, θέτουν νέα διλήμματα και προκλήσεις για το Ισραήλ, με κυριότερη τη διατήρηση της επιχειρησιακής του αυτονομίας, η οποία του επέτρεψε τα τελευταία δύο χρόνια να πλήξει τους αντιπάλους του σε μεγάλα γεωγραφικά βάθη, αποδυναμώνοντας σημαντικά το Ιράν και διαμορφώνοντας ένα νέο status quo στη Μέση Ανατολή.
Η κατάσταση αυτή γεννά ορισμένες δύσκολες προκλήσεις με τις γνώμες για την τακτική που πρέπει να επιλεχτεί, μερικές φορές, να συγκρούονται καθιστώντας δύσκολή την επίτευξη του Ισραήλ που αφορά στη διασφάλιση ότι δεν θα προκύψουν από τη Λωρίδα της Γάζας στο μέλλον νέες απειλές κατά της χώρας. Η Χαμάς, διατηρώντας τα όπλα της και τον έλεγχο των αστικών κέντρων του παλαιστινιακού θύλακα, σε βάθος χρόνου θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή ασφαλείας για το Ισραήλ.
Η αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από τον αφοπλισμό της Χαμάς αλλά και γύρω από το ζήτημα της διακυβέρνησης της Γάζας, θα μπορούσε να αποτελέσει τροχοπέδη στο μέλλον.
Το ThePresident βρέθηκε σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στο The Jerusalem Institute for Strategy and Security στο Ισραήλ όπου τρία μέλη ανέπτυξαν τις προκλήσεις αλλά και τις λύσεις για το μέλλον της Χαμάς και της Παλαιστίνης.
Ο επικεφαλής του ινστιτούτου, Yosef Kuperwasser, υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε πραγματική ειρήνη ή σταθερότητα στη Γάζα πρέπει να ξεκινήσει με την αφόπλιση και την αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς. Η παλαιστινιακή τρομοκρατική οργάνωση αρνείται ωστόσο να παραδώσει τα όπλα.
Όπως σημειώνει ο ίδιος, το Ισραήλ έχει ήδη προκαλέσει σημαντική ζημιά στις στρατιωτικές υποδομές και δυνατότητες της Χαμάς, αλλά αυτό δεν αρκεί – η δομική, πολιτική δύναμη της Χαμάς πρέπει να καταστραφεί.
Μετά την αποδυνάμωση της Χαμάς, οραματίζεται μια «νέα πραγματικότητα» για τη Γάζα – μια πραγματικότητα στην οποία η Χαμάς δεν θα κυβερνά πλέον και πιο μετριοπαθείς παράγοντες θα συμβάλλουν στην ανοικοδόμηση μιας σταθερής δομής διακυβέρνησης.
Ο Yosef Kuperwasser υποστηρίζει ότι η συνεχής στρατιωτική πίεση είναι απαραίτητη, ώστε η Χαμάς να θεωρήσει την υλοποίηση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός πιο ελκυστικές από τη συνέχιση των εχθροπραξιών. Ο επικεφαλής του JISS οραματίζεται την αντικατάσταση της διακυβέρνησης της Χαμάς με μια δομή διακυβέρνησης στη Γάζα που θα είναι αποδεκτή, ή τουλάχιστον πιο διαχειρίσιμη, για το Ισραήλ και θα υποστηρίζεται από διεθνείς παράγοντες. Ένας στόχος που απαιτεί χρόνο και μια διαφορετική προσέγγιση όπως η αποριζοσπαστικοποίηση της παλαιστινιακής οργάνωσης. Υποστηρίζει επίσης, με πιο αμφιλεγόμενο τρόπο, ότι ορισμένες πτυχές της παλαιστινιακής ηγεσίας απορρίπτουν ριζικά τη νομιμότητα του Ισραήλ ως εβραϊκού κράτους – κάτι που, κατά την άποψή του, περιπλέκει οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία, εκτός αν υπάρξει αποφασιστική μετατόπιση της εξουσίας.
Η προσέγγιση επικεφαλής του JISS προσφέρει μια ρεαλιστική επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας μετασυγκρουσιακής τάξης. Συνδέει τις στρατιωτικές, πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις με τη διακυβέρνηση, την εκπαίδευση και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις ωστόσο παραμένουν καθώς μια τέτοια προσέγγιση εξαρτάται από την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση ή εξάλειψη της Χαμάς. Το σχέδιο για την «επόμενη μέρα» μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί: η ανοικοδόμηση της Γάζας, η καθιέρωση ενός νέου συστήματος διακυβέρνησης και η εξασφάλιση της διεθνούς υποστήριξης είναι εξαιρετικά περίπλοκα και πολιτικά επικίνδυνα.
Τις επιφυλάξεις για αυτή την προσέγγιση εξέφρασε ο ιδρυτής του JISS, Efraim Inbar, όποιος θεωρεί πως χρειάζεται μια ποιο σκληρή προσέγγιση απέναντι στη Χαμάς υποστηρίζοντας πως η παλαιστινιακή τρομοκρατική οργάνωση θα συνεχίζει να θέλει την ολοσχερή καταστροφή του Ισραήλ.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην Τουρκία και στις σχέσεις του Ταγίπ Ερντογαν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς θα μπορούσε να αποτελέσει ένα αγκάθι στην υλοποίηση των στόχων της εκεχειρίας. Η Τουρκία φαίνεται να βρίσκεται στο επίκεντρο της διαφοράς για τον τρόπο που Ισραήλ και ΗΠΑ αντιλαμβάνονται τις δυνάμεις που δρουν σήμερα στη Μέση Ανατολή. Η ανησυχία του Ισραήλ εστιάζει στο ότι η Τουρκία ενδεχομένως να θέλει να χρησιμοποιήσει τη διεθνή δύναμη στη Γάζα ως μέσο για να επιστρέψει στρατιωτικά στο παλαιστινιακό ζήτημα και να ενισχύσει την επιρροή της μέσα από μια συνεργασία με τη Χαμάς.
Η περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ελλάδας θα μπορούσε να αποτελέσει ένα μέσο πίεσης απέναντι στην Τουρκία.
Τα επόμενα βήματα στο σχέδιο ειρήνης του Τραμπ περιλαμβάνουν τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη σύσταση μιας Διεθνούς Δύναμης Σταθερότητας για την επίβλεψη της διαδικασίας. Η εκεχειρία στη Γάζα μπαίνει σε μια δύσκολη φάση καθώς αρχίζει να φαίνεται μια ουσιαστική απόκλιση ανάμεσα στη στάση του Ισραήλ και εκείνη των ΗΠΑ, για το τι πρέπει να ακολουθήσει.
Ειρήνη Μυλωνά
