Ένας κρίσιμος σταθμός για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αποτελεί η σημερινή συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Του Κώστα Πασίση
Το εν λόγω τετ-α-τετ είναι μια ευκαιρία, ίσως και ένα «τεστ» αντοχής της εύθραυστης ισορροπίας που επιχειρήθηκε με τη Διακήρυξη των Αθηνών το 2023. Ωστόσο, οι προσδοκίες παραμένουν χαμηλές, καθώς οι δύο πλευρές φαίνεται να κινούνται σε παράλληλες τροχιές, με βαθιές διαφορές που δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για …θεαματικές εξελίξεις.
Άλλωστε και ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι Ελλάδα και Τουρκία οφείλουν να ζουν ειρηνικά, να διατυπώνουν τις διαφορές τους που είναι γνωστές, να τις συζητούν με ειλικρίνεια και να αναζητούν συνέχεια λύσεις. Κι αν αυτές δεν γεφυρώνεται, πάντως να μην παράγουν αυτόματα εντάσεις και κρίσεις.
Σε αυτό …πνεύμα εντάσσεται και το σημερινό ραντεβού των δυο ηγετών.
O Έλληνας Πρωθυπουργός προσέρχεται με σαφή ατζέντα. Έτσι αναμένεται να θέσει επί τάπητος την ανάγκη τερματισμού του τουρκικού casus belli και της αναθεωρητικής ρητορικής της Άγκυρας, που αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μάλιστα έχει διαμηνύσει ότι συνδέει την ελληνική στάση στο πρόγραμμα SAFE, το ευρωπαϊκό σχέδιο εξοπλισμού ύψους 150 δισ. ευρώ, με την αποκλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας.
Η Ελλάδα, μαζί με την Κύπρο, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα συναινέσει στη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα αυτό, όσο η Άγκυρα διατηρεί απειλητική στάση απέναντι σε κράτος-μέλος της ΕΕ.
Μια αδιαπραγμάτευτη θέση η οποία έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Τουρκίας η οποία βλέπει τον εαυτό της στον καθρέπτη ως …υπερδύναμη που δε δέχεται όρους…
Έτσι η Άγκυρα επιμένει στη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας», επαναφέροντας ζητήματα όπως η αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, η θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και η αμφισβήτηση των θαλασσίων ζωνών πέρα από τα 6 ναυτικά μίλια.
Μάλιστα η πρόσφατη έκδοση NAVTEX για την έξοδο του ερευνητικού πλοίου «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο, αν και το πλοίο παρέμεινε αγκυροβολημένο στη Σμύρνη, δείχνει τις διαθέσεις της για το γεγονός ότι η αμερικανική Chevron ξεκινά έρευνες νότια της Κρήτης σε συνεργασία με τη Helleniq Energy, παίρνοντας ουσιαστικά θέση στο γεωπολιτικό παιχνίδι που ξετυλίγεται στην περιοχή.
Επιπλέον, η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Κρήτης αποτελεί ακόμα ένα πεδίο τριβής.
Η Τουρκία έχει δηλώσει ότι κανένα έργο στην περιοχή δεν θα προχωρήσει χωρίς τη δική της έγκριση, ενώ η Ελλάδα το βλέπει ως στρατηγική κίνηση για την εφαρμογή της Ελληνοαιγυπτιακής Συμφωνίας και την αμφισβήτηση στο πεδίο του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Στο σημείο αυτό να σημειώσουμε ότι η σημερινή συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη στη Νέα Υόρκη είναι ιδιαίτερα σημαντική. Στόχος της είναι να ξεπεραστούν οι διαφωνίες που προέκυψαν σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση και να βρεθεί λύση στα εμπόδια που δημιουργήθηκαν από την πλευρά της Κύπρου.
Στο μεγάλο «κάδρο» βρίσκεται και ο ανταγωνισμός για τη Λιβύη ο οποίος χωρίς υπερβολή έχει εντατικοποιηθεί, με την Αθήνα να επιχειρεί διπλωματικό άνοιγμα και στις δύο πλευρές της διχασμένης χώρας, προκαλώντας την αντίδραση της Άγκυρας που διατηρεί ισχυρά συμφέροντα στην περιοχή.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στη Γάζα έχουν δημιουργήσει νέα δυναμική στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πάντως παρά τις δυσκολίες, και οι δύο πλευρές θεωρούν αναγκαία τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας, στέλνοντας το μήνυμα ότι η διαδικασία διαλόγου παραμένει ζωντανή, ακόμη και σε περιόδους έντασης.
