Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλο λόγο μην πεις: Ισχύει σε κάθε περίπτωση που ο πήχης μπαίνει ψηλά και αγνοώντας την πραγματικότητα – κυρίως την διεθνή.
Στις μέρες μας, σε καιρούς δηλαδή μεγάλης γεωπολιτικής αστάθειας, η γνωστή ρήση βρίσκει την απόλυτη δικαίωσή της στο μεταναστευτικό.
Γράφει η Σοφία Βούλτεψη*
Μετανάστευση υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Μόλις πρόσφατα, το νορβηγικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη έδωσε στην δημοσιότητα την έκθεσή του, σύμφωνα με την οποία το 2024 ο πλανήτης γνώρισε τον υψηλότερο αριθμό ένοπλων συγκρούσεων από το 1946: 61 συγκρούσεις σε 36 χώρες – σε κάποιες από τις οποίες μαίνονται παραπάνω από μία συγκρούσεις ταυτόχρονα.
Πέρσι τέτοιον καιρό η ίδια έκθεση ανέφερε ότι το 2023 ήταν χρονιά-ρεκόρ. Φέτος ενημερωθήκαμε ότι χρονιά-ρεκόρ ήταν το 2024, που ξεπέρασε σε πολέμους το 2023, όταν είχαμε 59 ένοπλες συγκρούσεις σε 34 χώρες.
Αν σε αυτές τις διακρατικές συγκρούσεις προσθέσουμε τα πραξικοπήματα και τους εμφυλίους που ξεσπούν σχεδόν παράλληλα, τότε ξεπερνούμε τους 200 πολέμους.
Και αν σε όλα αυτά προσθέσουμε την κλιματική αλλαγή, εξαιτίας της οποίας οι άνθρωποι μετακινούνται από χώρα σε χώρα – για να συναντήσουν τον επόμενο πόλεμο, την επόμενη πλημμύρα, τον επόμενο καύσωνα και έλλειψη νερού και τους επόμενους τζιχαντιστές που σκοτώνουν με συνοπτικές διαδικασίες, βιάζουν και υποχρεώνουν τις γυναίκες σε κλειτοριδεκτομή, δηλαδή σε ακρωτηριασμό των γυναικείων οργάνων – τότε οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα καταλάβει ότι αυτές είναι πολύ μεγάλες μπουκιές για το λαρύγγι του.
Άφησαν την Αφρική στη μοίρα της
Μόνο αυτά; Όχι βέβαια!
Η Αφρική είναι η πιο πλούσια ήπειρος σε πρώτες ύλες. Σε παγκόσμιο επίπεδο παράγει το 40% του χρυσού, το 30% των ορυκτών, το 12% του πετρελαίου, 8% του φυσικού αερίου. Και όμως! 1,5 δις άνθρωποι λιμοκτονούν, εκατομμύρια παιδιά πάσχουν από οξύ υποσιτισμό.
Κι’ αυτό διότι επί 1,5 αιώνα την ήπειρο εκμεταλλεύονταν οι μεγάλες αποικιοκρατικές δυνάμεις (Γαλλία, Γερμανία, Μ. Βρετανία, Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία). Και αφού την απομύζησαν, την εγκατέλειψαν στη μοίρα της, χωρίς να φροντίσουν να αφήσουν πίσω τους θεσμούς.
Όταν η Αφρική βυθίστηκε στο χάος, επέστρεψαν (μαζί με τον ΟΗΕ) ως ειρηνευτικές δυνάμεις. Το κακό, όμως, είχε γίνει. Είχαν ήδη επικρατήσει οι τζιχαντιστές και ο ρωσικός μισθοφορικός στρατός Βάγκνερ, ενώ η Τουρκία είχε επίσης προλάβει να βάλει το πόδι της. Και ξανάφυγαν τρέχοντας (μαζί με τον ΟΗΕ), αφήνοντας και πάλι την ήπειρο στο έλεος του Θεού.
Χαρακτηριστικό είναι ότι από τις 193 χώρες του ΟΗΕ στον κατάλογο των ασφαλών χωρών η ΕΕ περιλαμβάνει μόνο 7 χώρες! Κάπως ανεβαίνει ο αριθμός, με την προσθήκη των χωρών μελών της ΕΕ και των υπό ένταξη χωρών, αλλά καθίσταται αμφιλεγόμενος – για παράδειγμα, η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας έχει «παγώσει».
Μετά από όλα αυτά, δεν χρειάζεται να αναρωτηθούμε γιατί οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις εστίες τους. Είναι κι’ αυτή μια πολύ μεγάλη μπουκιά!
Περισσότερες απελάσεις επί Μπάιντεν!
Πάμε τώρα στα μεγάλα λόγια:
Όλοι θυμόμαστε τι υποσχόταν ο Πρόεδρος Τραμπ προεκλογικά.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στην δημοσιότητα το αμερικανικό υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, κατά τον πρώτο μήνα της προεδρίας Τραμπ απελάθηκαν 37.660 άνθρωποι. Αντίθετα, κατά τον τελευταίο χρόνο της προεδρίας Μπάιντεν, απελαύνονταν κάθε μήνα κατά μέσο όρο 57.000 άνθρωποι!
Παρά το γεγονός ότι η εκπρόσωπος του υπουργείου Τρίσια Μακλάφλιν υποστήριξε πως τα στοιχεία από την περίοδο Μπάιντεν είναι σχετικά, διότι τότε περισσότεροι άνθρωποι έμπαιναν παράνομα στη χώρα, η αλήθεια είναι πως ο Μπάιντεν είχε επιβάλει σκληρά μέτρα φύλαξης των συνόρων και είχε δραματικά αλλάξει την πολιτική του ως προς το μεταναστευτικό.
Μάλιστα, επί Μπάιντεν οι παράτυποι μετανάστες εντοπίζονταν στα σύνορα και απελαύνονταν επιτόπου.
Αποδείχθηκε στην πράξη ότι τα εκατομμύρια απελάσεων δεν είναι εφικτός στόχος. Η αλήθεια είναι πως κατά την πρώτη εβδομάδα της θητείας Τραμπ συλλαμβάνονταν από 800 ως 1.200 άτομα. Ωστόσο, μετά οι αριθμοί έπεσαν διότι τα κέντρα κράτησης γέμισαν και η χρηματοδότηση για την διαβίωση χιλιάδων μεταναστών δεν επαρκεί.
Πολύ περισσότερο που οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους εργάζονται σε κρίσιμους τομείς της αμερικανικής οικονομίας (που ήδη πλήττεται από τους δασμούς). Με αποτέλεσμα, όπως έγινε γνωστό στις 14 του περασμένου Ιουνίου, να δοθεί εντολή για χαλάρωση των μέτρων στον αγροτικό και στον τουριστικό τομέα και να μην συλλαμβάνονται και απελαύνονται οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι.
Τώρα, ο Αμερικανός Πρόεδρος υπόσχεται κάποιες φυλακές με… αλιγάτορες γύρω-γύρω!
Ρεκόρ αφίξεων στην Βρετανία παρά τα μεγάλα λόγια
Αλλά και στη Βρετανία, ο Εργατικός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ είχε ήδη από την προεκλογική περίοδο ξεκαθαρίσει ότι θα κάνει το παν για να αντιμετωπίσει την παράτυπη μετανάστευση μέσω της Μάγχης – κάτι που υπόσχονταν και προσπάθησαν όλοι οι Βρετανοί πρωθυπουργοί από το 2010.
Αποτέλεσμα: Την 1η Ιουλίου στην Βρετανία ανακοινώθηκε ρεκόρ 6μήνου σε αφίξεις από το 2018. Την προηγουμένη 879 άτομα είχαν διαπλεύσει την Μάγχη και από την αρχή του χρόνου… 20.000! Μια αύξηση αφίξεων της τάξης του 48%.
Στις 31 Μαΐου έφθασαν στην Βρετανία, διασχίζοντας τη Μάγχη 1.194 με 18 σκάφη!
Επιπλέον, το περίφημο πρόγραμμα επαναπατρισμού 1.200 Αλβανών καταδικασμένων για διάφορα εγκλήματα και κρατούνται σε βρετανικές φυλακές, ύψους 4,3 εκ. λιρών στερλινών (βάσει μιας συμφωνίας με την Αλβανία του 2023) κατέληξε σε φιάσκο. Μέχρι στιγμής, στην Αλβανία έχουν μεταφερθεί μόλις οκτώ άτομα – με κόστος 527.000 λιρών για τον καθένα!
Ρεκόρ και αλβανικό φιάσκο στην Ιταλία
Ένα άλλο, εξαιρετικά χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ιταλία. Στις εκλογές του 2022, Μελόνι και Σαλβίνι κάλεσαν τους Ιταλούς να τους ψηφίσουν για να σταματήσουν οι μεγάλες ροές μεταναστών προς την Λαμπεντούζα και τη χώρα τους. Τους ψήφισαν! Και το 2023 έφθασαν στη χώρα 158.000 άνθρωποι. Δηλαδή αριθμός-ρεκόρ. Ακολούθησε πανικός και την ίδια χρονιά η Ιταλίδα πρωθυπουργός έκλεισε την περίφημη συμφωνία με τον Αλβανό ομόλογό της Έντι Ράμα για την κατασκευή δύο προαναχωρησιακών κέντρων στην Αλβανία, που κόστισαν σχεδόν 1 δις ευρώ.
Αυτά που ακολούθησαν είναι για γέλια και για κλάματα. Τα κέντρα παραμένουν σχεδόν άδεια, σπάνια ξεπερνώντας τα 40 άτομα. Στις 13 του περασμένου Μαΐου, για παράδειγμα, από τους 43 φιλοξενούμενους επαναπατρίστηκαν οι 16, 5 αφέθηκαν ελεύθεροι για λόγους υγείας και 18 επέστρεψαν στην Ιταλία διότι κατέθεσαν αίτημα ασύλου και επομένως μετατράπηκαν σε αιτούντες άσυλο.
Όλα αυτά ενώ το σαββατοκύριακο 10-11 Μαΐου, στη Λαμπεντούζα είχαν φθάσει 1.000 άτομα.
Και όταν η Ιταλία πανηγύριζε για την επιστροφή ενός ανθρώπου από το Μπαγκλαντές, την ίδια μέρα έφθαναν… 700 άτομα! Ο οποίος μάλιστα είχε ήδη – και ενώ βρισκόταν σε ιταλικό έδαφος – δηλώσει ότι θέλει να επιστρέψει στην πατρίδα του. Έπρεπε, όμως, να δικαιολογηθεί η δημιουργία των αλβανικών κέντρων. Οπότε τον πήραν από τη Ρώμη, τον πήγαν στο Μπρίντιζι, τον έβαλαν στο πλοίο, τον πήγαν στην Αλβανία και μετά τον μετέφεραν πίσω στην Ιταλία, από όπου έφυγε για την πατρίδα του. Διότι οι επαναπατρισμοί δεν γίνονται μέσω Αλβανίας, αλλά μέσω Ιταλίας!
Στις 4 Ιουνίου, στην Αλβανία βρίσκονταν 100 άτομα. Από αυτούς, 32 επεστράφησαν στις πατρίδες τους (πάντα μέσω Ιταλίας), 16 επέστρεψαν στην Ιταλία για λόγους υγείας, 36 αφέθηκαν ελεύθεροι με δικαστική απόφαση. Οι 16 που επέστρεψαν στην Ιταλία με πλοίο του ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού (80 άτομα πλήρωμα) κόστισαν κατ’ άτομο 18.000 ευρώ!
Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Μα επειδή, προκειμένου η Ιταλία να συμμορφώνεται με το διεθνές και το ευρωπαϊκό Δίκαιο, στην Αλβανία μπορούν να μεταφέρονται μόνο άνδρες, μόνοι, όχι μέλη πυρηνικών οικογενειών, που εντοπίζονται σε διεθνή ύδατα και προέρχονται από ασφαλείς χώρες.
Τι ‘ναι ο κάβουρας, τι’ ναι το ζουμί του, δηλαδή! Οπότε, το ιταλικό Λιμενικό και το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό έχουν μετατραπεί σε… πλοία κρουαζιέρας που πάνε πέρα δώθε με ελάχιστους μετανάστες.
Στο μεταξύ, γίνεται αναφορά σε μείωση των αφίξεων – από τις 158.000 του 2023 στις 66.000 το 2024. Αλλά πρόκειται για μείωση που αφορά την ίδια κυβέρνηση. Ενώ η κυβέρνηση Ντράγκι, που είχε χάσει στις εκλογές του 2022, είχε κατηγορηθεί για 30.000 αφίξεις τον χρόνο!
Μεταξύ της 1ης Ιουνίου 2023 και 15 Ιανουαρίου 2025, μόνο από τη Λαμπεντούζα είχαν περάσει 126.000 άνθρωποι.
Αύξηση ροών μετά την συμφωνία με την Λιβύη
Όσο για τις συμφωνίες που υποτίθεται ότι έκανε η Ιταλία με Τυνησία και Λιβύη (που έχουν προβληθεί ως επιτυχημένες) δεν έχουν αποδώσει σπουδαία πράγματα. Τον Ιούνιο, παρουσιάστηκε αύξηση ροών της τάξης του 40%, λόγω των συγκρούσεων στην Λιβύη.
Στις 3 Ιουλίου 2025 από την Λιβύη έφθασαν 240 άνθρωποι με 4 βάρκες. Την προηγουμένη είχαν φθάσει 283 άτομα. Στις 30 Ιουνίου, 87. Στις 23 Ιουνίου, 343. Στις 19 Ιουνίου, 129, με τους φιλοξενούμενους στην Λαμπεντούζα να βρίσκονται στους 757. Στις 16 Ιουνίου καταγράφηκαν 336 αφίξεις με 8 σκάφη. Στις 10 Ιουνίου, έφθασαν 226 άτομα σε μία ώρα. Στις 9 Ιουνίου, έφθασαν 349 άτομα με 8 σκάφη.
Επομένως, απλά αδειάζουν την Λαμπεντούζα, μεταφέροντας κόσμο σε άλλες περιοχές.
Όσο για τα περί συμφωνιών με την Λιβύη, επίσης είναι λόγια του αέρα – ακόμη και για την Ιταλία που θεωρείται χώρα με ιδιαίτερους δεσμούς με την χώρα που βρίσκεται σε χάος από το 2011. Πώς είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι μια χώρα κομμένη στα δύο, γεμάτη πολεμάρχους και με συνεχείς συγκρούσεις, μπορεί να οδηγηθεί σε μια αξιόπιστη συμφωνία;
Δύο διατάγματα για μετακλήσεις μεταναστών
Στο μεταξύ, την ίδια ώρα, την 1η Ιουλίου, η ιταλική κυβέρνηση εξέδωσε νέο διάταγμα που προβλέπει την είσοδο στη χώρα 497.000 αλλοδαπών κατά την τριετία 2026-2028, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες της ιταλικής οικονομίας. Τον Ιούλιο του 2023, είχε εκδοθεί άλλο ένα διάταγμα για είσοδο 450 χιλιάδων αλλοδαπών εργαζομένων για την τριετία 2023-2025.
Όσο για την Ισπανία, η κατάσταση στις Βαλεαρίδες και στα Κανάρια είναι αφόρητη.
Αυτό σημαίνει πως το μεταναστευτικό δεν έχει ιδεολογικό πρόσημο. Βουλιάζει η Λαμπεντούζα των Μελόνι – Σαλβίνι, βουλιάζουν και Βαλεαρίδες και Κανάρια του Σοσιαλιστή Σάντσεθ, πονοκέφαλος και η Μάγχη για τον Εργατικό Στάρμερ.
Οι ακραίες φωνές, είτε προέρχονται από την ακροδεξιά είτε από την ακροαριστερά, όχι μόνο είναι κενές περιεχομένου, αλλά και δεν αποδίδουν.
Τι ισχύει και τι μπορεί να γίνει
Και για να τελειώνουμε:
Ειδικά για την Ελλάδα, το μεταναστευτικό είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και εθνικής ασφάλειας, με υπαρξιακή αξία για την πατρίδα μας.
Η Ελλάδα είναι Κράτος Δικαίου και επομένως οφείλει παράλληλα με τα σύνορα να προστατεύει και τους ανθρώπους στους οποίους προσφέρει την διεθνή προστασία της.
Η Ελλάδα είναι χώρα που τηρεί ευλαβικά όλες τις Διεθνείς Συνθήκες – στην προκειμένη περίπτωση την Συνθήκη της Γενεύης για το Καθεστώς των Προσφύγων του 1951. Και η τήρηση των Διεθνών Συνθηκών έχει υπαρξιακή αξία για την πατρίδα μας, αφού σε Συνθήκες στηρίχθηκε η ίδια η ύπαρξη του Κράτους μας.
Οι άνθρωποι στους οποίους προσφέρουμε την διεθνή μας προστασία, αυτοί δηλαδή που λαμβάνουν προσφυγικό καθεστώς (άσυλο), προέρχονται από εμπόλεμες περιοχές. Άλλοι κινδυνεύουν να υποστούν βασανιστήρια ή και ποινή θανάτου για τις θρησκευτικές ή τις πολιτικές πεποιθήσεις τους και λαμβάνουν επικουρική προστασία.
Βάσει της Συνθήκης της Γενεύης η χώρα που προσφέρει την διεθνή της προστασία πρέπει να προσφέρει στους πρόσφυγες ό,τι και στους υπηκόους της. Επομένως, δεν έχει νόημα να συζητάμε και να μελετάμε παροχές και επιδόματα, διότι είμαστε υποχρεωμένοι να τα προσφέρουμε.
Οι φυλακές κοστίζουν περισσότερο από την Ένταξη
Η μόνη λύση για να μην δίνουμε επιδόματα είναι η ένταξη των προσφύγων, η εργασία τους, η εκπαίδευσή τους στον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, η συμμετοχή τους στην κοινωνικοοικονομική ζωή.
Η διαδικασία του ασύλου είναι συγκεκριμένη και δεν μπορεί κάθε χώρα να κάνει ό,τι της έρχεται στο κεφάλι.
Η ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής, που προτάθηκε στις 11 του περασμένου Μαρτίου, προβλέπει ότι οι επιστροφές θα γίνονται με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών και διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα (δικαίωμα προσφυγής, στήριξη ευαλώτων, ισχυρές διασφαλίσεις για τους ανήλικους και τις οικογένειες, τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης).
Η ανηλικότητα είναι κάτι το εντελώς σχετικό. Δεν παίζει μεγάλο ρόλο αν κάποιος είναι 18 χρόνων πλην μια μέρα ή 18 χρόνων συν μια μέρα. Οι νέοι αποτελούν στόχο του οργανωμένου εγκλήματος και της ριζοσπαστικοποίησης και η πράξη έχει δείξει πως σε όλη την Ευρώπη σε τρομοκρατικές ενέργειες εμπλέκονται άτομα νεαρής ηλικίας.
Αυτό σημαίνει ότι η διακοπή ή οι δυσλειτουργίες των προγραμμάτων ένταξης που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ ή από άλλες χώρες όπως η Ελβετία, απλά θα έχουν ολέθριες συνέπειες.
Όσον αφορά στις πολυδιαφημισμένες φυλακίσεις: Η ΕΕ αποφάσισε πως κράτηση προβλέπεται μόνο αν υπάρχει κίνδυνος φυγής ή κίνδυνος για την κρατική ασφάλεια, ενώ προτείνει εναλλακτικές λύσεις κράτησης. Πολύ περισσότερο που δεν υπάρχει χώρος για τόσους χιλιάδες κρατουμένους. Και πολύ περισσότερο που πρέπει να βρεθούν τα κονδύλια για να χτιστούν φυλακές και να τρέφονται τόσοι πολλοί κρατούμενοι, Και πολύ περισσότερο που αυτά είναι ζητήματα που αφορούν στα υπουργεία Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη.
Ασφαλώς, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έχει κεντρικό ρόλο όσον αφορά στον γενικό σχεδιασμό και στις διαδικασίες του Ασύλου, της φιλοξενίας και της ένταξης, αλλά η φύλαξη των συνόρων ανήκει στο Λιμενικό και στην Αστυνομία – σε περιόδους κρίσεων και στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Επομένως, η αντιμετώπιση του προβλήματος είναι πολυδιάστατη. Με κεντρικό άξονα την φύλαξη των συνόρων και την προστασία των ανθρώπων.
Ας αφήσουμε που αν δεν τα καταφέρνουν ο Τραμπ, η Μελόνι, ο Σαλβίνι, ο Στάρμερ, ο Σάντσεθ και όλοι οι υπόλοιποι, τα μεγάλα λόγια είναι περιττά…
*Βουλευτής Β3 Νοτίου Τομέα Αθηνών, πρώην υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, δημοσιογράφος
